Konya’da Kurulacak Gastronomi Müzesinin Şehir İmajına, Gastrodiplomasiye ve Mutfak Mirasına Olası Etkisi

Öz

Gastronomi müzeleri, yerel kültürün korunması, şehir imajının güçlendirilmesi ve gastrodiplomasi aracı olarak sürdürülebilir turizm gelişiminde kritik roller üstlenmektedir. Bu araştırma, Konya'da kurulması planlanan bir Gastronomi Müzesi'nin sürdürülebilir turizm gelişimine potansiyel katkılarını ve çevresel etkilerini paydaş perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda araştırma; nitel araştırma paradigması çerçevesinde, yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle yerel yönetim temsilcileri, turizm işletmecileri, şefler, akademisyenler, STK temsilcileri ve turistlerden oluşan 17 farklı paydaş ile gerçekleştirilmiştir. Veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiş; kodlama süreci iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak yürütülmüş ve kodlayıcılar arası uyum kontrol edilmiştir. Bulgular, katılımcıların tamamının müzenin yerel ekonomiye istihdam ve gelir katkısı sağlayacağını, kültürel belleğin korunmasında etkin rol oynayacağını, şehrin turizm imajını güçlendireceğini ve sürdürülebilir turizm pratiklerinin gelişmesinde katalizör işlevi göreceğini vurguladığını ortaya koymaktadır. Ayrıca müzenin çevresel etkilerine ilişkin paydaş görüşlerinin genel olarak olumlu olduğu, yerel ürün kullanımını teşvik edebileceği ve çevre bilincini artırabileceği belirlenmiştir. Araştırma, kurulacak bir Konya Gastronomi Müzesi'nin stratejik bir sürdürülebilir turizm unsuru olarak şehrin gastrodiplomasi kapasitesini ve kültürel miras korumasını güçlendirebileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, gastronomi müzelerinin sürdürülebilir turizm gelişiminde stratejik bir araç olabileceği ve etkin yönetim ile katkılarının artırılabileceği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Gastronomi
• Gastrodiplomasi
• Gastronomi Müzesi

The Potential Impact of a Gastronomy Museum to be Established in Konya on the City Image, Gastrodiplomacy, and Culinary Heritage

Öz

Gastronomy museums play critical roles in sustainable tourism development as tools for preserving local culture, strengthening city image, and promoting gastrodiplomacy. This research aims to examine the potential contributions and environmental impacts of a planned Gastronomy Museum in Konya to sustainable tourism development from a stakeholder perspective. Accordingly, the research was conducted within a qualitative research paradigm using a semi-structured interview technique with 17 different stakeholders, including local government representatives, tourism operators, chefs, academics, NGO representatives, and tourists. Data were analyzed using descriptive analysis; the coding process was carried out independently by two researchers, and inter-coder agreement was checked. The findings reveal that all participants emphasized that the museum would contribute to the local economy through employment and income, play an effective role in preserving cultural memory, strengthen the city's tourism image, and act as a catalyst in the development of sustainable tourism practices. Furthermore, stakeholder opinions regarding the environmental impacts of the museum were generally positive, indicating that it could encourage the use of local products and increase environmental awareness. The research reveals that establishing a Konya Gastronomy Museum could strengthen the city's gastrodiplomacy capacity and cultural heritage preservation as a strategic element of sustainable tourism. In conclusion, it can be said that gastronomy museums can be a strategic tool in sustainable tourism development, and their contributions can be enhanced through effective management.

Anahtar Kelimeler

• Sustainable Gastronomy
• Gastrodiplomacy
• Gastronomy Museum

Kaynakça

1. Akbulut, B. A., Yazıcıoğlu, İ. (2020). Destinasyon markası oluşumunda gastronomik kimlik ve imaj: Konya örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 100–120. https://doi.org/10.26677/TR1010.2020.302
2. Akmeşe, H., Yarıcı, K. B. (2023). Gastronomi ve sürdürülebilir turizm. K. A. Akmeşe (Ed.). Gastronomi ve Mutfak Sanatları Temel Kavramlar ve Güncel Konular içinde (s. 39–56). Eğitim Yayınevi.
3. Baloglu, S., McCleary, K.W. (1999). A model of destination image formation. Annals of Tourism Research, (26), 868–897. http://dx.doi.org/10.1016/S0160-7383(99)00030-4
4. Batu, A. (2016). Kültür ve gastronomi turizmi bakımından Konya. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(30), 20–38.
5. Bessière, J. (2013). 'Heritagisation', a challenge for tourism promotion and regional development: An example of food heritage. Journal of Heritage Tourism, 8(4), 275–291. https://doi.org/10.1080/1743873X.2013.770861
6. Bilir, Z. (2020). Mutlaka ziyaret edilmesi gereken 10 gastronomi müzesi! https://www.turizmgunlugu.com/2020/01/25/mutlaka-ziyaret-edilmesi-gereken-gastronomi-muzeleri/
7. Bramwell, B., Lane, B. (1993). Sustainable tourism: An evolving global approach. Journal of Sustainable Tourism, 1(1), 1–5. https://doi.org/10.1080/09669589309450696
8. Bramwell, B., Lane, B. (2000). Tourism collaboration and partnerships: politics, practice and sustainability. Multilingual matters ve channel view publications. https://doi.org/10.2307/jj.27195484

9. Bramwell, B., Lane, B. (2013). Getting from here to there: Systems change, behavioural change and sustainable tourism. Journal of Sustainable Tourism, 21(1), 1–4. https://doi.org/10.1080/09669582.2012.741602
10. Byrd, E. T. (2007). Stakeholders in sustainable tourism development and their roles: Applying stakeholder theory to sustainable tourism development. Tourism Review, 62(2), 6–13. https://doi.org/10.1108/16605370780000309
11. Cabral, O., Lavrador, L., Orduna, P., Moreira, R. (2024). Gastronomy as a diplomatic tool: A systematic literature review. International Journal of Gastronomy and Food Science, 38, 101072. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2024.101072
12. Ceyhun Sezgin, A., Akbıyuk, T. (2021). Dünyadaki gastronomi müzelerinin tematik analizi. Thematic Analysis of Gastronomy. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9 (1), 153–184. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.783
13. Chapple-Sokol, S. (2013). Culinary diplomacy: Breaking bread to win hearts and minds. The Hague Journal of Diplomacy, 8(2), 161–183. https://doi.org/10.1163/1871191X-12341244
14. Creswell, J. W. (2014). Nitel araştırma yöntemleri beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün, S.B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi
15. Çekal, N., Doğan, E., Aktürk, H. (2022). Türkiye’de gastronomi müzeleri ve özellikleri, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(11), 1655–1673. , https://doi.org/10.26677/TR1010.2022.1122
16. Çevik, S., Saçılık, M. Y. (2011). Destinasyonda yerel yiyecek imajının turistlerin satın alma niyetleri üzerine etkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 22(2), 143–154.
17. Du Rand, G. E., Heath, E. (2006). Towards a framework for food tourism as an element of destination marketing. Current Issues in Tourism, 9(3), 206–234. https://doi.org/10.2164/cit/226.0
18. Ercan, F. (2023). Coğrafi işaretli gastronomik ürünlerin gastronomi turizmi açısından önemi. H. Köşker ve F. Ercan (Ed.), Türkiye'nin coğrafi işaretli gastronomik ürünleri içinde (s. 447–467). Paradigma Akademi.
19. Everett, S., Aitchison, C. (2008). The role of food tourism in sustaining regional identity: A case study of Cornwall, South West England. Journal of Sustainable Tourism, 16(2), 150–167. https://doi.org/10.2167/jost696.0
20. Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Cambridge University Press.
21. Glasson, J., Therivel, R. (2012). Introduction to environmental impact assessment (4. baskı). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315881218
22. Görmek-Pommerich, S., Yıldırım, Y. (2025). Gastrodiplomasinin destinasyon imajı ve yeniden ziyaret üzerindeki rolü: Şeflerin algıları üzerine nitel bir inceleme. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 9(1), 128–152. https://doi.org/10.46452/baksoder.1701672
23. Gössling, S. (2002). Global environmental consequences of tourism. Global Environmental Change, 12(4), 283–302. https://doi.org/10.1016/S0959-3780(02)00044-4
24. Gössling, S., Hall, M.C. (Eds.). (2006). Tourism and global environmental change: ecological, economic, social and political ınterrelationships (1. baskı). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203011911
25. Guest, G., Bunce, A., Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
26. Hall, C. M., Sharples, L. (2003). The consumption of experiences or the experience of consumption? An introduction to the tourism of taste. Food Tourism Around the World, 1–24. https://doi.org/10.1016/B978-0-7506-5503-3.50004-X
27. Hardy, A., Beeton, R. J. S., Pearson, L. (2002). Sustainable tourism: An overview of the concept and its position in relation to conceptualisations of tourism. Journal of Sustainable Tourism, 10(6), 475–496. https://doi.org/10.1080/09669580208667183
28. Henderson, J. C. (2009). Food tourism reviewed. British Food Journal, 111(4), 317–326. https://doi.org/10.1108/00070700910951470
29. Hjalager, A. M., Corigliano, M. A. (2000). Food for tourists: Determinants of an image. International Journal of Tourism Research, 2(4), 281–293. https://doi.org/10.1002/1522-1970(200007/08)2:4%3C281::AID-JTR228%3E3.0.CO;2-Y
30. Hooper–Greenhill, E. (2000). Museums and the interpretation of visual culture (1. Baskı). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003124450
31. Horng, J. S., Tsai, C. T. S. (2012). Exploring marketing strategies for culinary tourism in Hong Kong and Singapore. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 17(3), 277–300. https://doi.org/10.1080/10941665.2011.625432
32. Lincoln, Y. S., Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
33. Long, L.M. (2012). Culinary tourism. J. M. Pilcher (Ed.) The Oxford Handbook of Food History içinde. Oxford Academic.https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199729937.013.0022
34. Mankan, E. (2017). Destinasyon pazarlamasında çekici bir faktör olarak Türkiye’deki gastronomi müzeleri örneği. Turkish Studies, 14 (2), 641–654.
35. Mason, P. (2015). Tourism impacts, planning and management (3. baskı). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315781068
36. Mutlu, A. S., Sandıkçı, M. (2023). Gastronomi envanteri oluşturulması: Gastronomi şehri Afyonkarahisar örneği (Creating gastronomy inventory: City of gastronomy Afyonkarahisar case). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(2), 1168–1195. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1036
37. Özgen, N. (2022). İspanya'da gastronomi turizminin tarihsel gelişimi ve gastrodiplomasi değerlendirmesi. Aydın Gastronomy, 6(2), 239–262. https://izlik.org/JA56FT32FR
38. Richards, G. (2002). Gastronomy: An essential ingredient in tourism production and consumption? A. M. Hjalager, G. Richards (Ed.), Tourism and gastronomy içinde (s. 3–20). Routledge. eBook
39. Saarinen, J. (2014). Critical sustainability: Setting the limits to growth and responsibility in tourism. Sustainability, 6(1), 1–17. https://doi.org/10.3390/su6010001
40. Sandıkçı, M., (2019). Türkiye’deki gastronomi müzelerinin turistik sunum farklılıkları açısından araştırılması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(68), 1210–1231.
41. Santich, B. (2004). The study of gastronomy and its relevance to hospitality education and training. International Journal of Hospitality Management, 23(1), 15–24. https://doi.org/10.1016/S0278-4319(03)00069-0
42. Sarı Gök, H. (2020). Gastronomi Turizmi. F.A. Bilge, A. Cabi, A. (Ed.), Turizm türlerine profesyonel yaklaşım içinde (s. 258–295). Sage Yayınları.
43. Savaşkan, Y. (2021). Türkiye’deki gastronomi müzelerine genel bakış. Turizm Çalışmaları Dergisi, 3 (2), 61–78. https://izlik.org/JA33TF25PX
44. Sormaz, Ü., Güneş, E., (2016). Traditional culinary museums: Samples from Turkey. International Journal of Humanities and Social Science Invention, 5(6), 27–31.
45. Sökmen, S. (2019, Haziran 25). Gastronomi müzesi. Türkiye Turizm Ansiklopedisi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/gastronomi-muzesi
46. Şeyhanlıoğlu, H. Ö., Duman, H., Arıca, R. (2023). Türkiye’de yer alan gastronomi müzelerinin tematik analizi. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 4(Özel), 121–142. https://doi.org/10.58702/teyd.1352183
47. Taş, S., Selçuk, G. N. (2024). Yerli ve yabancı turistlerin bakış açısı ile Trabzon'un gastronomik imajı. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 7(3), 847–872.
48. Telfer, D. J., Wall, G. (2000). Strengthening backward economic linkages: Local food purchasing by three Indonesian hotels. Tourism Geographies, 2(4), 421–447.
49. White, W., Barreda, A., Hein, S. (2019). Gastrodiplomacy: Captivating a global audience through cultural cuisine—A systematic review of the literature. Journal of Tourismology, 5(2), 127–144.
50. World Tourism Organization. (2016). Annual Report 2015. https://sdgs.un.org/sites/default/files/publications/2619annual_report_2015_lr.pdf
51. World Tourism Organization. (2020). Sustainable development of tourism: A compilation of good practices. https://www.e-unwto.org/doi/book/10.18111/9789284403721
52. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
53. Yıldız, E. Ö. (2016). Gastronomi turizmi ve Türkiye'deki gastronomi müzeleri. Turizm Akademik Dergisi, 3(2), 28–38 https://izlik.org/JA33TF25PX