Akademik Türkçe Dil Becerileri Kitabında Yer Alan İzlencelerin Yenilenmiş Bloom Taksonomisine Göre İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 267 - 296, 09.03.2026

Ömer Solak , Erkam Küçük

https://izlik.org/JA38MM28YS

Öz

Akademik dil, kendine özgü terminolojisi ve karmaşık yapısıyla gündelik iletişimden farklılaşan, belirli bir disipline özgü iletişim biçimini ifade eder. Küreselleşen dünyada uluslararası öğrenci hareketliliğindeki artışla birlikte akademik dil yeterliliği giderek merkezi bir öneme sahip olmaktadır. Nitekim Türkçe öğrenimi gören uluslararası öğrencilerin akademik ortama uyum süreçlerinde Akademik Türkçe ders kitapları kritik bir rol üstlenmektedir. Bu çerçevede yürütülen çalışmanın temel gayesi, Uluslararası öğrenciler hedef alınarak hazırlanmış olan Akademik Türkçe Dil Becerileri (2024) adlı ders kitabındaki öğrenme izlencelerinin, Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin (YBT) bilişsel süreç boyutları kapsamında analiz edilmesidir. Belirtilen amaca ulaşmak maksadıyla, ilgili ders kitabındaki öğrenme izlenceleri doküman analizi yoluyla toplanmış ve betimsel tarama yöntemi vasıtasıyla incelenmiştir. Bu süreçte, çalışmada yer alan toplam 140 farklı öğretim izlencesi, YBT bilişsel süreç boyutları temel alınarak ayrıntılı bir şekilde incelenmiş; veriler tablo ve grafik formatlarında görselleştirilerek sunulmuştur. Elde edilen bulguların analizi neticesinde, uygulama boyutunun en yaygın kategori olduğu tespit edilmiştir. Bu bulguyu, sırasıyla çözümleme ve anlama boyutları takip etmektedir. Değerlendirme ve yaratma boyutları ise daha düşük bir frekansta temsil edilmekle birlikte, sadece hatırlama boyutunda herhangi bir izlencenin mevcut olmadığı saptanmıştır. Bu durum, incelenen veri setinde bilişsel süreçlerin daha çok uygulama, problem çözme ve bilgiyi farklı bağlamlarda kullanma üzerine yoğunlaştığını işaret etmektedir. Ayrıca, sadece hatırlama düzeyindeki izlencelerin yokluğu, bilginin salt tekrarına dayalı öğrenme çıktılarının hedeflenmediğini veya bu düzeydeki izlencelerin diğer bilişsel süreçlerin bir parçası olarak dolaylı yollarla edinildiğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Akademik Türkçe , Öğrenme İzlencesi , Bilişsel Süreç Boyutu , Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi , YBT

Kaynakça

• [1] Akkaya, N. ve Özden, E. (2021) Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akademik yazma. E. Özkan (Ed.) Yabancılara Türkçe öğretimi içinde (ss. 323–343). Eğitim Yayınevi.
• [2] Aktaş, M. C. (2019). Nitel veri toplama teknikleri. H. Özmen ve O. Karamustafaoğlu (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri içinde (ss. 113– 136). Pegem Akademi.
• [3] Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2010). Öğrenme, öğretim ve değerlendirme ile ilgili bir sınıflama: Bloom’un eğitimin hedefleri ile ilgili sınıflamasının güncelleştirilmiş biçimi (D. A. Özçelik, Çev.). Pegem Akademi Yayıncılık.
• [4] Arı, A. (2013). Bilişsel alan sınıflamasında yenilenmiş Bloom, SOLO, Fink, Dettmer taksonomileri ve uluslararası alanda tanınma durumları. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 259-290.
• [5] Bakırdöğen, M. (2022). Erciyes Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi akademik Türkçe kitap setlerinin okuma metinleri ve etkinliklerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
• [6] Biçer, N. (2019). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki okuma ve dinleme etkinliklerinin yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre değerlendirilmesi. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Kongresi (Ed. İ. Güleç, E. Sella, A. Okur, B. İnce), Sakarya Üniversitesi TÖMER Yayınları, Sakarya, 179-193.
• [7] Bloom B. S., Engelhart M. D., Furst E. J., Hill W. H. & Krathwohl D. R. (1956). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. USA: Longmans.
• [8] Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., ve Çakmak, E. K. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık
• [9] Çelik, M. E. (2020). Akademik Türkçe öğretiminde okuma eğitimi. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi: Kuram ve uygulama içinde (ss. 131–162). Pegem Akademi Yayıncılık
• [10] Çiftler, F., ve Aytan, T. (2019). Yabancılar için akademik Türkçe kitapları üzerine bir inceleme. International Journal of Languages' Education and Teaching, 7(4), 75–91.
• [11] Demir, D. (2020). Uluslararası öğrenciler için Akademik Türkçe I kitabı üzerine bir değerlendirme (Tam metin bildiri). 2. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi, İzmir, Türkiye.
• [12] Demir, D. (2024). Akademik Türkçe: Dünü, bugünü, yarını. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(3), 2189–2221.
• [13] Demirel, G. (2020). Akademik Türkçe derslerinin kapsamı ve uygulama örnekleri. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi: Kuram ve uygulama içinde (ss. 89–100).
• [14] Demirel, Ö. (2012). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya. Pegem Akademi Yayıncılık.
• [15] Dereli, B., Kocaman Gürata, E., Demirel Aydemir, G. D., Güral, M. M., ve Sayar, E., (2024). Uluslararası öğrenciler için akademik Türkçe dil becerileri. Blackswan.
• [16] Emre, K. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Çanakkale.
• [17] Eryılmaz, R. (2024). Uluslararası Öğrenciler İçin Akademik Türkçe Ders Kitaplarında Üst Düzey Düşünme Becerileri. Trakya Eğitim Dergisi, 14(2), 982-998.
• [18] Gençer, G., ve Bahşi, N. (2025). Yabancılara akademik Türkçe öğretimi için hazırlanmış “Uluslararası öğrenciler için akademik Türkçe dil becerileri” ders kitabının incelenmesi. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, 5(1), 231–249.
• [19] Göçen, G. (2020). Akademik Türkçe öğretiminde konuşma eğitimi. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi: Kuram ve uygulama içinde (ss. 225–269). Pegem Akademi.
• [20] Göçen, G. (2021). Uluslararası öğrenciler için hazırlanan akademik Türkçe ders kitaplarındaki konuşma görevleri ve yeterlilikleri. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 6(1), 43–84.
• [21] Göncü Ergün, S., ve Yılmaz, M. Y. (2024). Ülke politikaları bağlamında akademik dil ve Türkçenin akademik dil olarak öğretimi. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 7(2), 310–331.
• [22] Jordan, R. R. (1997). English for academic purposes: A guide and resource book for teachers. Cambridge University Press. https://doi. org/10.1017/CBO9780511733062
• [23] Karagöl, E. (2018). Akademik yazma açısından lisansüstü tezler [Yayımlanmamış doktora tezi] Gazi Üniversitesi.
• [24] Karagöl, E. (2020). Yenilenmiş Bloom Taksonomisine Göre Güncel Türkçe Öğretim Programları. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 6(1), 56-71. https://doi.org/10.31464/jlere.666641
• [25] Karagöl, E. ve Korkmaz, C. B. (2021). Ders kitabı ve bilimsel metin yazarlarının görüşlerine göre uluslararası öğrencilere akademik Türkçe öğretimi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 25, 208–230.
• [26] Kocaman Gürata, E., ve Durmuş, M. (2020). Özel amaçlı yabancı/ ikinci dil öğretimi kapsamında akademik amacı Türkçenin yeri. B. Tüfekçioğlu (Ed.), Akademik amaçlar için Türkçe öğretimi: Kuram ve uygulama içinde (ss. 41–66). Pegem Akademi Yayıncılık.
• [27] Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2015). Nitel veri analizi. (S. Akbaba Altun ve A. Ersoy Çev. Ed). Pegem Akademi Yayıncılık.
• [28] Moralı, G. (2019). Uluslararası öğrencilere yönelik akademik Türkçe okuma metinlerinin ve etkinliklerinin değerlendirilmesi: Bir doküman incelemesi. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 4(2), 57–72
• [29] Nagy, W., & Townsend, D. (2012). Words as tools: Learning academic vocabulary as language acquisition. Reading Research Quarterly, 47(1), 91–108. https://doi.org/10.1002/RRQ.011
• [30] Özdemir, E. (2021). Erciyes Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi akademik Türkçe kitap setlerinin dinleme ve yazma etkinlikleri açısından incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi. Nevşehir.
• [31] Tiryaki, E. N. ve Doğan, S. Ö. (2017). Yabancılara Türkçe öğretimindeki ders kitaplarındaki okuma metinlerinin bilgi türleri açısından incelenmesi (İstanbul C1/+ örneği). Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(3), 503–518.
• [32] Tutkun, Ö. F. (2012). Bloom’un yenilenmiş taksonomisi üzerine genel bir bakış. Sakarya University Journal of Education, 2(1), 14–22.
• [33] Tüfekçioğlu, B. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akademik sözcükler. Pegem Akademi.
• [34] Tüfekçioğlu, B. (2021). Türkçeyi yabancı/ikinci dil olarak öğrenenler için akademik Türkçe öğretimi. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 45–62.
• [35] Ulutaş, M. (2021). Yabancılara özel amaçlı Türkçe öğretimi. E. Özkan (Ed.), Yabancılara Türkçe öğretimi içinde (ss. 301–322). Eğitim Yayınevi.
• [36] Ulutaş, M. ve Kara, M. (2019). TÖMER Türkçe Öğretim Programlarının Bilişsel Stratejiler Açısından İncelenmesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 5(2), 232-250. https://doi.org/10.31464/jlere.575801
• [37] Vergili, Y. E. ve Haykır, T. (2023). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde akademik Türkçe ve iş Türkçesi alanlarında yapılan çalışmalar bibliyografyası ve üzerine bir inceleme. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 8(2), 359–392.