Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 113 - 144, 09.03.2026

Muhammed Mazhar Şahin , Abdulkerim Karadeniz , Ömer Özkan

https://izlik.org/JA66ZT83RF

Öz

Alanyazın incelendiğinde, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin konuşma becerilerine ilişkin tutumlarını araştıran çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Özellikle ana dili Arapça olan öğrenciler için bu alanda yapılmış özgün çalışmalar bulunmadığı gibi öğrencilerin Türkçe konuşma becerisine ilişkin tutumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş geçerli ve güvenilir bir ölçme aracına da rastlanmamaktadır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, ana dili Arapça olan öğrencilerin konuşma becerilerine yönelik tutumlarını ölçebilecek nitelikte bir ölçme aracı geliştirmektir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri, 270 öğrenciden elde edilen verilerle yürütülmüştür. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda, ölçeğin üç faktörlü bir yapı gösterdiği ve toplam varyansın %57,45’ini açıkladığı saptanmıştır. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,875 olarak hesaplanmış; Bartlett testi ise anlamlı çıkmıştır (χ² = 1014,540; sd = 171; p < ,001). Doğrulayıcı faktör analizinde ise χ² = 311,68, sd = 149 ve χ²/sd = 2,08 olarak bulunmuş; bu sonuçlar modelin yeterli uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, RMSEA = 0,078; SRMR = 0,090; NFI = 0,93; CFI = 0,95; GFI = 0,91 ve AGFI = 0,90 gibi uyum indeksleri elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türkçe Öğretimi , Konuşma Becerisi , Tutum Ölçeği

Etik Beyan

Bu çalışmada, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergede Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler başlığı altında açıklanan eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.

Kaynakça

• [1] Akdoğan, M. ve Soyhanoğlu, S. (2025). Trabzon halkının gözünden Arap turistler: fırsatlar ve dinamikler üzerine nitel bir araştırma. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (44), 111-135.
• [2] Aljaradat, Y. ve Yeşilyurt, E. (2021). Filistin’de üniversite öğrencilerinin yabancı dil olarak Türkçe dersine ilişkin görüşleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (22), 28-41.
• [3] Arıoğlu, İ. (2024). Katar üniversitesinde Türkçe öğretimi. S. Noyan, M. Karaca ve G. Arslan (Ed.), Yabancı dil olarak nitelikli Türkçe öğretimi içinde (ss. 91-100). Nobel Yayınları.
• [4] Ayhan, Y. Z. (2021). Yabancı Dil Konuşmaya Karşı Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi ve üniversite öğrencilerinin yabancı dil konuşmaya karşı tutumları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi,9(117), 335-362.
• [5] Balcı, A. (2009). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
• [6] Brown, G., Manogue, M. & Rohlin, M. (2002). Assessing attitudes in dental education: Is it worthwhile? British Dental Journal, 193(12), 703–707.
• [7] Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. New York: Guilford Press.
• [8] Browne, M. W. & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models in (pp. 136–162). Newbury Park, CA: Sage.
• [9] Bryman, A. & Cramer, D. (2005). Quantitative data analysis with SPSS 12 and 13: A Guide for social scientists. London and New York: Routledge.
• [10] Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K.; Akgün, Ö. E.; Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• [11] Büyüköztürk, Ş. (2008). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem A Yayıncılık.
• [12] Bygate, M. (1987). Speaking. Oxford University Press.
• [13] Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS. New York: Routledge.
• [14] Chomsky, N. (1965). Aspects of the theory of syntax. MIT Press.
• [15] Creswell, J. W. (2014). Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları araştırma deseni (Çev. Ed. S. B. Demir). Ankara: Eğiten Kitap.
• [16] Çal, P. ve Erdoğan, E. (2018). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Öğrencilerin Etkinliklerle Kelime Öğretimi Hakkındaki Görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31, 135-146. https://doi.org/10.19171/uefad.430163.
• [17] Çalışkan-Sarı, A. & Yalçınkaya-Alkar, Ö. (2018). The attitudes towards Syrians living in Turkey: A Scale development. The Journal of Migration Studies, 4(2), 10-36.
• [18] Çelik, H. E. ve Yılmaz, V. (2013). LISREL 9.1 ile yapısal eşitlik modellemesi, temel kavramlar – uygulamalar – programlama. Anı Yayıncılık.