Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Muhammed Mazhar Şahin; Abdulkerim Karadeniz; Ömer Özkan

Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Öz

Alanyazın incelendiğinde, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin konuşma becerilerine ilişkin tutumlarını araştıran çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Özellikle ana dili Arapça olan öğrenciler için bu alanda yapılmış özgün çalışmalar bulunmadığı gibi öğrencilerin Türkçe konuşma becerisine ilişkin tutumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş geçerli ve güvenilir bir ölçme aracına da rastlanmamaktadır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, ana dili Arapça olan öğrencilerin konuşma becerilerine yönelik tutumlarını ölçebilecek nitelikte bir ölçme aracı geliştirmektir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri, 270 öğrenciden elde edilen verilerle yürütülmüştür. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda, ölçeğin üç faktörlü bir yapı gösterdiği ve toplam varyansın %57,45’ini açıkladığı saptanmıştır. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,875 olarak hesaplanmış; Bartlett testi ise anlamlı çıkmıştır (χ² = 1014,540; sd = 171; p < ,001). Doğrulayıcı faktör analizinde ise χ² = 311,68, sd = 149 ve χ²/sd = 2,08 olarak bulunmuş; bu sonuçlar modelin yeterli uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, RMSEA = 0,078; SRMR = 0,090; NFI = 0,93; CFI = 0,95; GFI = 0,91 ve AGFI = 0,90 gibi uyum indeksleri elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmada, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergede Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler başlığı altında açıklanan eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.

Kaynakça

[1] Akdoğan, M. ve Soyhanoğlu, S. (2025). Trabzon halkının gözünden Arap turistler: fırsatlar ve dinamikler üzerine nitel bir araştırma. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (44), 111-135.
[2] Aljaradat, Y. ve Yeşilyurt, E. (2021). Filistin’de üniversite öğrencilerinin yabancı dil olarak Türkçe dersine ilişkin görüşleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (22), 28-41.
[3] Arıoğlu, İ. (2024). Katar üniversitesinde Türkçe öğretimi. S. Noyan, M. Karaca ve G. Arslan (Ed.), Yabancı dil olarak nitelikli Türkçe öğretimi içinde (ss. 91-100). Nobel Yayınları.
[4] Ayhan, Y. Z. (2021). Yabancı Dil Konuşmaya Karşı Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi ve üniversite öğrencilerinin yabancı dil konuşmaya karşı tutumları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi,9(117), 335-362.
[5] Balcı, A. (2009). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
[6] Brown, G., Manogue, M. & Rohlin, M. (2002). Assessing attitudes in dental education: Is it worthwhile? British Dental Journal, 193(12), 703–707.
[7] Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. New York: Guilford Press.
[8] Browne, M. W. & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models in (pp. 136–162). Newbury Park, CA: Sage.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkçe Eğitimi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muhammed Mazhar Şahin ^*
0000-0001-5170-5172
Qatar

Abdulkerim Karadeniz
0000-0002-4676-9267
Türkiye

Ömer Özkan
0000-0002-8386-4570
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

9 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

15 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

8 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA66ZT83RF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şahin, M. M., Karadeniz, A., & Özkan, Ö. (2026). Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Aydın Tömer Dil Dergisi, 11(1), 113-144. https://izlik.org/JA66ZT83RF

AMA

1.Şahin MM, Karadeniz A, Özkan Ö. Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Aydın Tömer Dil Dergisi. 2026;11(1):113-144. https://izlik.org/JA66ZT83RF

Chicago

Şahin, Muhammed Mazhar, Abdulkerim Karadeniz, ve Ömer Özkan. 2026. “Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”. Aydın Tömer Dil Dergisi 11 (1): 113-44. https://izlik.org/JA66ZT83RF.

EndNote

Şahin MM, Karadeniz A, Özkan Ö (01 Mart 2026) Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Aydın Tömer Dil Dergisi 11 1 113–144.

IEEE

[1]M. M. Şahin, A. Karadeniz, ve Ö. Özkan, “Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”, Aydın Tömer Dil Dergisi, c. 11, sy 1, ss. 113–144, Mar. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA66ZT83RF

ISNAD

Şahin, Muhammed Mazhar - Karadeniz, Abdulkerim - Özkan, Ömer. “Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”. Aydın Tömer Dil Dergisi 11/1 (01 Mart 2026): 113-144. https://izlik.org/JA66ZT83RF.

JAMA

1.Şahin MM, Karadeniz A, Özkan Ö. Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Aydın Tömer Dil Dergisi. 2026;11:113–144.

MLA

Şahin, Muhammed Mazhar, vd. “Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”. Aydın Tömer Dil Dergisi, c. 11, sy 1, Mart 2026, ss. 113-44, https://izlik.org/JA66ZT83RF.

Vancouver

1.Muhammed Mazhar Şahin, Abdulkerim Karadeniz, Ömer Özkan. Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutumları Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Aydın Tömer Dil Dergisi [Internet]. 01 Mart 2026;11(1):113-44. Erişim adresi: https://izlik.org/JA66ZT83RF