Village Association and Communal Assembly (Gemeindeversammlung) Two Different Implementations of Local Direct Democracy

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 27, 113 - 152, 10.12.2025

Gizem Günaydın

Öz

Interest in institutional mechanisms enabling direct public participation in decision-making processes has recently increased in both national and international literature. The applicability of direct democracy has become more prominent, particularly in small-scale settlements, leading to a growing body of comparative academic studies on such practices. Compared to central administration structures, local governments provide a more suitable environment for implementing direct democracy. Since decisions made at the local level directly affect citizens' daily lives, public participation in these decision-making processes holds particular importance in terms of both legitimacy and effectiveness. In Turkey, in this context, village association stand out as the only institutional structure that exemplifies direct democracy. Village association function both as electoral and decision-making bodies, allowing the public to make decisions on certain local matters directly. Similar institutions can be found in other countries, but the most widespread and comprehensive example is Gemeindeversammlung, or communal assemblies in Switzerland. This study legally compares village assemblies in Turkey and communal assemblies in Switzerland in terms of their procedural aspects, duties, and powers. Comparing this historically rooted practice of direct democracy in Switzerland, with village associations provides important legal and administrative insights into the functioning of both institutions. As a result of this comparison, concrete legal recommendations have been proposed for the potential revitalization of village associations, which, although currently inactive, still maintain their legal existence under the Village Law, as well as for the development of a culture of democracy and participation in local governance.

Anahtar Kelimeler

direct democracy , local governance , village association , Gemeindeversammlung , communal assembly

Köy Derneği ve Komün Meclisi (Gemeindeversammlung) Yerel Doğrudan Demokrasinin İki Farklı Uygulaması

Öz

Halkın doğrudan karar alma süreçlerine katılımını sağlayan kurumsal mekanizmalara yönelik ilgi son dönemde hem ulusal hem de uluslararası literatürde artmaktadır. Doğrudan demokrasinin uygulanabilirliği, özellikle küçük ölçekli yerleşim birimlerinde daha belirgin hale gelmekte; bu doğrultuda söz konusu uygulamalara ilişkin karşılaştırmalı akademik çalışmalar da giderek çoğalmaktadır. Yerel yönetimler, merkezi yönetim yapılarıyla karşılaştırıldığında, doğrudan demokrasinin hayata geçirilmesi açısından daha uygun bir zemin sunmaktadır. Yerel düzeyde alınan kararlar, yurttaşların günlük yaşamını doğrudan etkilediğinden, halkın bu karar süreçlerine katılımı hem meşruiyet hem de etkililik açısından özel bir önem taşır. Türkiye’de bu bağlamda köy dernekleri, doğrudan demokrasiye örnek teşkil eden tek kurumsal yapı olarak öne çıkmaktadır. Köy dernekleri hem seçim hem de karar organı olarak işlev görmekte ve halkın bazı yerel konularda doğrudan karar vermesini sağlamaktadır. Benzer kurumlara farklı ülkelerde de rastlanmakla birlikte, en yaygın ve kapsamlı şekilde uygulandığı örnek İsviçre’deki Gemeindeversammlung yani komün meclisleridir. Bu çalışmada, Türkiye’deki köy dernekleri ile İsviçre’deki komün meclisleri, çalışma usulleri, görev ve yetkileri bakımından hukuki olarak karşılaştırılmıştır. Tarihsel olarak doğrudan demokrasi pratiğine sahip olan İsviçre’deki bu uygulamanın, köy dernekleriyle karşılaştırılması, her iki kurumun işleyişine ilişkin hukuki ve yönetsel açıdan önemli bilgiler sunmaktadır. Bu karşılaştırma sonucunda, halihazırda işletilemeyen ancak Köy Kanunu’nda hukuki varlığını sürdüren köy derneklerinin işlerlik kazanabilmesi ve yerel yönetimlerde demokrasi ve katılım kültürünün geliştirilmesi için somut hukuki öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

doğrudan demokrasi , yerel yönetimler , köy derneği , Komün meclisi , Gemeindeversammlung

Kaynakça

• Budge, Ian. “Direct Democracy: Setting Appropriate Terms of Debate.” Essay. In Prospects for Democracy: North, South, East, West, edited by David Held, 136–55. Stanford , California : Stanford University Press, 1993.
• Can, Hasan H., Gündüzöz, İlker ve Turgut, Kasım der., Köy Kanunu Çalıştayı (Ankara: İçişleri Bakanlığı, 2010).
• Carlen, Louis. “Die Landsgemeinde.” In Les origines de la démoc- ratie directe en Suisse / Die Ursprünge der schweizerischen direkten Demokratie, edited by Andreas Auer, 15–26. Bâle et Francfort-sur-le- Main: Helbing & Lichtenhahn, 1996.
• Dalgıç, Irmak. “Katılım Hakkının Temeli: Köy Kanunu.” Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 6, no. 11 (July 27, 2023): 73–95.
• Dik, Esra. “Türkiye’de Erken Cumhuriyet Döneminde (1923- 1930) ‘Köy’ Sorunu.” Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 71, no. 3 (2016): 693–729.
• Dik, Esra. “Demokrat Parti döneminde köyleri ‘belediyeleştirme’ önerisi: 1951 Tarihli Köy Kanunu tasarısı”. Journal of International Management Educational and Economics Perspectives 11, sy. 1 (Haziran 2023): 28-39
• Erol, Veysel. “Doğrudan Demokrasi Uygulamasında Köy Dernek- leri: Sorunlar ve Çözüm Önerileri.” Dumlupınar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 10 (Ocak 2023): 37–43.
• Göktolga, Okan. “İsviçre Yerel Yönetim Yapısı ve Komünler,” İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 6, no. 2 (2017): 68–79
• Gözler, Kemal. Mahalli İdareler Hukuku, Ekin Kitapevi Yayınları, 2018
• Gözler, Kemal. “Osmanlı/Türk Köy İdaresi Sistemi Üzerinde Fransız Etkisi: 1864 ve 1871 Osmanlı Nizamnamelerinin Köylere İlişkin Hükümleri ve 1924 Köy Kanunu Fransa’dan mı İktibas edilmiştir?” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 68, no.2 (2019): 413-443
• Gözübüyük, A. Şeref. Türkiyeʼde Mahallî Idareler. Ankara: Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü, 1967. Held, David. “Democracy: From City-States to a Cosmopolitan Order?” in Prospects for Democracy: North, South, East, West, edited by David Held, 13–52. Stanford, CA: Stanford University Press, 1993.
• Işık, Hüseyin Murat. “İsviçre Konfederasyonu Hükümet Sisteminin Meclis Hükümeti Sistemi Bakımından Değerlendirilmesi”. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 27, sy. 47 (Aralık 2022): 533-61.
• Işık, Sezen Kama. Güncel Gelişmeler Işığında Halk Teşebbüsü, Oniki Levha Yayıncılık, İstanbul Ekim 2023.
• Ladner, Andreas. “Size and Direct Democracy at the Local Level: The Case of Switzerland.” Environment and Planning C: Government and Policy 20, no. 6 (December 2002): 813–28.
• Ladner, Andreas. “Swiss Confederation.” In Local Government and Metropolitan Regions in Federal Systems, edited by Nico Steytler, senior ed. John Kincaid, 330– 363. A Global Dialogue on Federalism, vol. VI. Montreal & Kingston: McGill-Queen’s University Press, 2009.
• Ladner, Andreas. Gemeindeversammlung und gemeindeparlament überlegungen und Empirische Befunde zur Ausgestaltung der Legisla- tivfunktion in den Schweizer Gemeinden andreas ladner. IDHEAP, Institut de hautes études en administration publique, Université de Lausanne, 2016.
• Ladner, Andreas and Keuffer, Nicolas “Municipalities”, in Patrick Emmenegger, and others (eds), The Oxford Handbook of Swiss Politics, Oxford Handbooks (Oxford Academic, 18 Dec. 2023)
• Loughlin, John, Hendriks, Frank and Lidström, Anders. "Introduc- tion: Subnational Democracy in Europe: Changing Backgrounds and Theoretical Models." In The Oxford Handbook of Local and Regional Democracy in Europe, edited by Frank Hendriks, Anders Lidström, and John Loughlin, (Oxford Academic, 2011)
• Muratoğlu, Tahir. “Alman Hukukunda Mahalli İdareler Arasında İşbirliği” Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi 15, no. 1 (Mayıs 2016): 117-144
• Oesch, Matthias and Thommen, Marc. Constitutional Law in Int- roduction to Swiss Law (2nd Edition). Zürich: sui generis Verlag, 2022.
• Ladner, Andreas, “Switzerland: Subsidiarity, Power‐Sharing, and Direct Democracy”, in Frank Hendriks, Anders Lidström, and John Loughlin (eds) The Oxford Handbook of Local and Regional Democracy in Europe Oxford Academic, 2011
• Osten, Necmi. “İdare Hukuku Bakımından Türkiye’de Komün” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1, sy. 2 (Haziran 1944): 232-253
• Ökmen, Mustafa ve Bekir Parlak, Yerel yönetimler : kuram ve uy- gulamada küresel ve ulusal konular ve sorunlar. Bursa: Ekin Yayınevi, 2015
• Schaub, Hans Peter. "Maximising Direct Democracy – by Popular Assemblies or by Ballot Votes?" Swiss Political Science Review, 18 (2012): 305-331.
• Staatslexikon: Recht, Wirtschaft, Gesellschaft. 6., völlig neu bearb. und erw. Aufl., Bd. 3. Freiburg: Verlag Herder, 1959.
• Suter, Andreas. “Die Genese der direkten Demokratie – Aktuelle Debatten und wissenschaftliche Ergebnisse.” In Wege zur direkten De- mokratie in den schweizerischen Kantonen, edited by René Roca and Andreas Auer, 283–294. Zürich: Schulthess Verlag, 2011.
• Toprak, Zerrin, Yerel Yönetimler, İzmir: Nobel Yay., 2001.
• Tortop, Nuri, Aykaç Burhan, Yayman Hüseyin ve Özer M. Akif, Mahalli İdareler, 3. Baskı (Ankara: Nobel Yayın, 2014)
• Ulusoy, Ahmet, ve Tekin Akdemir. Mahalli Idareler: Teori- Uygulama-Maliye, Ankara, Seçkin Yay., 2013
• Uygun, Oktay. Demokrasi. 4. baskı. İstanbul: Onikilevha Yay., 2020.
• Uygun, Oktay. Devlet Teorileri. Gözden geçirilmiş 7. baskı. İstan- bul: Onikilevha Yay., 2020.
• Fehmi Yavuz, Türk mahalli idarelerin yeniden düzenlenmesi üze- rine bir araştırma, (Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi,1966)