EN
TR
Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme
Öz
Bağımlılıklar, kontrol kaybına ve çoklu olumsuz sonuçlara yol açmaktadır. Madde kullanımı içermeyen bağımlılıklar ilgi görmeye başlamış ve bu tür bağımlılıkların iyileştirilmesi için sunulan müdahaleler yaygınlaşmıştır. Bu derleme, davranışsal bağımlılıklar için uygulanan müdahalelerin etkilerini ele alarak konuya dikkat çekmek amacıyla yapılmıştır. Davranışsal bağımlılıklara yönelik müdahaleleri ele alan çalışmaları belirlemek için 2021 yılı Eylül ve Aralık ayları arasında Pubmed, ScienceDirect, Türk Psikiyatri Dizini, TR Dizin veri tabanlarında 2010 yılı sonrası yayımlanmış Türkçe ve İngilizce çalışmalar “davranışsal bağımlılık”, “müdahale”, “etkililik” anahtar kelimeleri girilerek taranmıştır. Davranışsal bağımlılıklara ilişkin makalelerin kaynakçaları taranmış, derleme ve betimsel çalışmalar dışta bırakılmıştır. Tarama sonucunda 26 çalışma araştırma kapsamına alınmıştır. Ele alınan çalışmalar incelendiğinde; farmakolojik çalışmaların yaygın olmadığı, yaygınlıkla bilişsel-davranışçı yaklaşımlar temelinde psikoterapötik müdahalelerin çalışıldığı, bireysel müdahalelerdense katılımcıların grup olarak alınması yaklaşımının benimsendiği, ayrıca danışanların yaşamlarında yapılacak düzenlemelerin kullanılabildiği, uygulanan müdahalelerin bağımlılık puanlarında anlamlı bir azalma ile sonuçlandığı ve uzun süreli izlemenin önemli olduğu görülmektedir. Davranışsal bağımlılık kapsamında daha fazla araştırma yapılması daha etkili uygulamaların sunulmasına katkı sağlayabilir. Davranışsal bağımlılıklara eşlik eden çeşitli psikiyatrik durumlar ve eş zamanlı bağımlılıkların varlığının, müdahalelere olumlu ve olumsuz etkileri göz önünde tutulmalıdır. Yurt içinde davranışsal bağımlılıklara yönelik müdahalelerin etkilerini inceleyen araştırmalara gereksinim olduğu görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abbott, M., Bellringer, M., Vandal, A. C., Hodgins, D. C., Battersby, M. ve Rodda, S. N. (2017). Effectiveness of problem gambling interventions in a service setting: A protocol for a pragmatic randomised controlled trial. BMJ Open, 7(3), 1–10. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2016-013490
- Afriwilda, M. T. ve Mulawarman, M. (2021). The effectiveness of motivational interviewing counseling to improve psychological well-being on students with online game addiction tendency. Islamic Guidance and Counseling Journal, 4(1), 106–115. https://doi.org/10.25217/igcj.v4i1.1235
- Alavi, S. S., Maracy, M. R., Jannatifard, F. ve Eslami, M. (2011). The effect of psychiatric symptoms on the internet addiction disorder in Isfahan's University students. Journal of Research in Medical Sciences, 16, 793–800.
- Alavi, S. S., Maracy, M. R., Jannatifard, F., Eslami, M. ve Haghighi, M. (2010). A survey relationship between psychiatric symptoms and internet addiction disorder in students of Isfahan universities. Scientific Journal of Hamadan University of Medical Sciences and Health Services, 17, 57–65.
- Alegria, A., Bernardi, S. ve Blanco, C. (2010). Pathological gambling: obsessive-compulsive disorder or behavioral addiction? Revista Colombiana de Psiquiatria, 39, 133–142.
- Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal elkitabı (5. Basım) (DSM-V) (E. Köroğlu, Çev.). Hekimler Yayın Birliği.
- Andreassen, C. S., Griffiths, M. D., Gjertsen, S. R., Krosbakken, E., Kvam, S. ve Pallesen, S. (2013). The relationships between behavioral addictions and the five-factor model of personality. Journal of Behavioral Addictions, 2(2), 90–99. https://doi.org/10.1556/JBA.2.2013.003
- APA. (2000). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-IV TR). American Psychiatric Association.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikoloji
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2023
Gönderilme Tarihi
1 Ağustos 2022
Kabul Tarihi
19 Ağustos 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 10 Sayı: 3
APA
Sayan Karahan, A. (2023). Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 10(3), 356-375. https://doi.org/10.31682/ayna.1152083
AMA
1.Sayan Karahan A. Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2023;10(3):356-375. doi:10.31682/ayna.1152083
Chicago
Sayan Karahan, Ayşegül. 2023. “Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10 (3): 356-75. https://doi.org/10.31682/ayna.1152083.
EndNote
Sayan Karahan A (01 Eylül 2023) Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10 3 356–375.
IEEE
[1]A. Sayan Karahan, “Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 10, sy 3, ss. 356–375, Eyl. 2023, doi: 10.31682/ayna.1152083.
ISNAD
Sayan Karahan, Ayşegül. “Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10/3 (01 Eylül 2023): 356-375. https://doi.org/10.31682/ayna.1152083.
JAMA
1.Sayan Karahan A. Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2023;10:356–375.
MLA
Sayan Karahan, Ayşegül. “Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 10, sy 3, Eylül 2023, ss. 356-75, doi:10.31682/ayna.1152083.
Vancouver
1.Ayşegül Sayan Karahan. Davranışsal Bağımlılıklara Yönelik Müdahalelere İlişkin Bir Derleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Eylül 2023;10(3):356-75. doi:10.31682/ayna.1152083
Cited By
YouTube addiction scale (YAS): Adaptation to Turkish culture, validity and reliability study
Journal of Social Media Research
https://doi.org/10.29329/jsomer.20