Derleme

Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış

Cilt: 11 Sayı: 2 31 Mayıs 2024
PDF İndir
TR EN

Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış

Öz

Günümüzde işe yarar ve de etkili olduğunu iddia eden pek çok farklı psikolojik müdahale veya psikoterapi yaklaşımı ile karşılaşmak mümkündür. Bu karmaşayı ve kötüye kullanma olasılığını gidermek üzere Amerikan Psikoloji Derneği (APA), özellikle işe yararlık ve etkililiğin ne olduğu uluslararası alanda da kabul gören objektif ölçütler belirlemiş; bunları da geliştirerek Kanıt Temelli Uygulamalar (KTU) yaklaşımını başlatmıştır. Bu yaklaşımda tek başına belirli sorunlara özgü etkin sonuçlar ürettiğini ispatlayan nitelikli bilimsel araştırma bulguları ile danışan tercihleri ve terapist özelliklerinin de harmanlanması temel alınmaktadır. Bu makalede, Türkiye’de klinik psikoloji alanında bu yaklaşıma yönelik farkındalığın arttırılması amacıyla, yaklaşımın tarihsel arka planı ve temel prensipleri detaylıca açıklanmıştır. Buna ek olarak, APA’nın 12. Birimi olan Klinik Psikoloji Topluluğu’nun internet sayfasında yer alan ve KTU yaklaşımının temelini oluşturan Ampirik Olarak Desteklenen Tedavi Yöntemleri listesinden bahsedilmiş; ardından alanyazında KTU yaklaşımına yönelik var olan bilimsel çalışmalar derlenmiştir. Son olarak, alanyazındaki çalışmalardan hareketle KTU yaklaşımının tanınması ve uygulanır hale gelmesi adına atılabilecek adımlara yönelik belli çıkarımlarda bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aarons, G. (2004). Mental health provider attitudes toward adoption of evidence-based practice: The evidence-based practice attitude scale (EBPAS). Mental Health Services Research, 6(2), 61–74. https://doi.org/10.1023/B:MHSR.0000024351.12294.65
  2. Aarons, G. A., Cafri, G., Lugo, L. ve Sawitzky, A. (2012). Expanding the domains of attitudes towards evidence based practice: The evidencebased practice attitude scale-50. Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research, 39(5), 331–340. https://doi.org/10.1007/s10488-010-0302-3
  3. American Psychological Association. (1947). Committee on training in clinical psychology. Recommended graduate training program in clinical psychology. American Psychologist, 2(12), 539–558. https://doi.org/10.1037/h0058236
  4. American Psychological Association. (1995). Template for developing guidelines: Interventions for mental disorders and psychosocial aspects of physical disorders (1. Basım). Washington DC: Author.
  5. American Psychological Association. (2002). Criteria for evaluating treatment guidelines. American Psychologist, 57(12), 1052–1059. https://doi.org/10.1037//0003-066X.57.12.1052
  6. American Psychological Association. (2023). Advisory steering committee for development of clinical practice guidelines. Amerikan Psikoloji Derneği (American Psychological Association) sitesinden alınmıştır: https://www.apa.org/about/offices/directorates/guidelines/steering-committee
  7. APA Presidential Task Force on Evidence-Based Practice. (2006). Evidence-based practice in psychology. The American Psychologist, 61(4), 271-285. https://doi.org/10.1037/0003-066X.61.4.271
  8. Babione, J. M. (2010). Evidence-based practice in psychology: An ethical framework for graduate education, clinical training, and maintaining professional competence. Ethics & Behavior, 20(6), 443-453. https://doi.org/10.1080/10508422.2010.521446

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji, Psikoterapi Uygulama ve Araştırmaları

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

11 Ekim 2023

Kabul Tarihi

15 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Uncu, E., & Yorulmaz, O. (2024). Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11(2), 205-232. https://doi.org/10.31682/ayna.1374203
AMA
1.Uncu E, Yorulmaz O. Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11(2):205-232. doi:10.31682/ayna.1374203
Chicago
Uncu, Ezgi, ve Orçun Yorulmaz. 2024. “Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 (2): 205-32. https://doi.org/10.31682/ayna.1374203.
EndNote
Uncu E, Yorulmaz O (01 Mayıs 2024) Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 2 205–232.
IEEE
[1]E. Uncu ve O. Yorulmaz, “Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 11, sy 2, ss. 205–232, May. 2024, doi: 10.31682/ayna.1374203.
ISNAD
Uncu, Ezgi - Yorulmaz, Orçun. “Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11/2 (01 Mayıs 2024): 205-232. https://doi.org/10.31682/ayna.1374203.
JAMA
1.Uncu E, Yorulmaz O. Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11:205–232.
MLA
Uncu, Ezgi, ve Orçun Yorulmaz. “Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 11, sy 2, Mayıs 2024, ss. 205-32, doi:10.31682/ayna.1374203.
Vancouver
1.Ezgi Uncu, Orçun Yorulmaz. Psikolojik Müdahalelerde Kanıt Temelli Uygulamalar: Güncel Duruma Dair Genel Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Mayıs 2024;11(2):205-32. doi:10.31682/ayna.1374203