TR
EN
Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi
Öz
Çıkarıma Dayalı Yaklaşım (ÇDY), Obsesif-Kompulsif Bozuklukta (OKB) şüphenin rolüne odaklanan, nispeten yeni, süreç odaklı bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımda önemli bir bilişsel süreç olan çıkarımsal karmaşa, işlevsel olmayan akıl yürütme yöntemlerinin kullanılması nedeniyle hayali olasılıklar ile gerçeklik arasında yaşanan kafa karışıklığını içerir. Türkçede şu anda bu değişkeni göreve dayalı olarak değerlendiren bir ölçüm aracı bulunmamaktadır. Bu nedenle mevcut çalışmada Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (FOAG) isimli ölçüm aracının 200 kişilik klinik olmayan yetişkin örneklemde Türkçe diline uyarlanması amaçlanmıştır. FOAG’ın psikometrik özelliklerini değerlendirmek için Obsesif İnanışlar Anketi, Obsesif Kompulsif Envanteri ve Çıkarımsal Karmaşa Ölçeği kullanılarak analizler yapılmıştır. FOAG, OKB endişeleriyle doğrudan ilgili 24 senaryo (bulaşma, kontrol, "doğru" ve kabul edilemez düşünceler gibi) ve OKB dışı endişelerle ilgili (dakiklik ve benzerlik gibi) 6 senaryo içermektedir. Ölçme aracının hem 24 maddelik hem de 30 maddelik tam formu üzerinde analizler yapılmıştır. Sonuçlar, FOAG’ın diğer değişkenlerle gösterdiği anlamlı ilişkiler, yüksek ve düşük semptom grubunda istatistiksel olarak farklılaşması ve semptom düzeyine yaptığı bağımsız katkıyla tatmin edici güvenilirlik ve geçerlilik değerleri sağladığını göstermektedir. Bu çalışmanın bulguları, mevcut alanyazınla tutarlı olarak çıkarımsal karmaşa ve OKB arasındaki ilişkiyi desteklemekte ve FOAG’ın Türk toplumunda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Etik Kurulu'ndan gerekli etik kurul izni (Karar no: 285105; 16.06.2022) alınmıştır.
Kaynakça
- Aardema, F., Emmelkamp, P. M. G. ve O’Connor, K. P. (2005a). Inferential confusion, cognitive change and treatment outcome in obsessive-compulsive disorder. Clinical Psychology and Psychotherapy, 12(5), 337-345. https://doi.org/10.1002/cpp.464
- Aardema, F., O’Connor, K. P. ve Emmelkamp, P. M. G. (2006). Infrential confusion and obsessive beliefs in obsessive-compulsive disorder. Cognitive Behaviour Therapy, 35(3), 138-147. https://doi.org/10.1080/16506070600621922
- Aardema, F., O’Connor, K. P., Emmelkamp, P. M. G., Marchand, A. ve Todorov, C. (2005b). Inferential confusion in obsessive–compulsive disorder: the inferential confusion questionnaire. Behaviour Research and Therapy, 43(3), 293–308. https://doi.org/10.1016/j.brat.2004.02.003
- Aardema, F., O'Connor, K. P., Pélissier, M. C. ve Lavoie, M. E. (2009). The quantification of doubt in obsessive-compulsive disorder. International Journal of Cognitive Therapy, 2(2), 188–205. https://doi.org/10.1521/ijct.2009.2.2.188
- Aardema, F. ve Wu, K. D. (2011). Imaginative, dissociative, and schizotypal processes in obsessive-compulsive symptoms. Journal of Clinical Psychology, 67(1), 74–81. https://doi.org/10.1002/jclp.20729
- Aardema, F., Wu, K., Moulding, R., Audet, J. S. ve Baraby, L. P. (2018). The relationship of inferential confusion and obsessive beliefs with specific obsessive-compulsive symptoms. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 18, 98-105. https://doi.org/10.1016/j.jocrd.2018.03.004
- Abramowitz, J. S., Fabricant, L. E., Taylor, S., Deacon, B. J., McKay, D. ve Storch, E. A. (2014). The relevance of analogue studies for understanding obsessions and compulsions. Clinical Psychology Review, 34(3), 206-217. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2014.01.004
- Abramowitz, J. S., Tolin, D. F. ve Diefenbach, G. J. (2005). Measuring change in OCD: sensitivity of the Obsessive-Compulsive Inventory-Revised. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 27(4), 317–324. https://doi.org/10.1007/s10862-005-2411-y
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Ocak 2025
Gönderilme Tarihi
8 Temmuz 2024
Kabul Tarihi
30 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1
APA
Tunç, E., & Yorulmaz, O. (2025). Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 12(1), 48-69. https://doi.org/10.31682/ayna.1512718
AMA
1.Tunç E, Yorulmaz O. Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2025;12(1):48-69. doi:10.31682/ayna.1512718
Chicago
Tunç, Ece, ve Orçun Yorulmaz. 2025. “Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12 (1): 48-69. https://doi.org/10.31682/ayna.1512718.
EndNote
Tunç E, Yorulmaz O (01 Ocak 2025) Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12 1 48–69.
IEEE
[1]E. Tunç ve O. Yorulmaz, “Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 12, sy 1, ss. 48–69, Oca. 2025, doi: 10.31682/ayna.1512718.
ISNAD
Tunç, Ece - Yorulmaz, Orçun. “Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12/1 (01 Ocak 2025): 48-69. https://doi.org/10.31682/ayna.1512718.
JAMA
1.Tunç E, Yorulmaz O. Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2025;12:48–69.
MLA
Tunç, Ece, ve Orçun Yorulmaz. “Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 12, sy 1, Ocak 2025, ss. 48-69, doi:10.31682/ayna.1512718.
Vancouver
1.Ece Tunç, Orçun Yorulmaz. Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Ocak 2025;12(1):48-69. doi:10.31682/ayna.1512718