Araştırma Makalesi

Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü

Cilt: 12 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü

Öz

Çeşitli psikopatolojilerin altında yattığı düşünülen tanılar üstü risk faktörleriyle ilgili araştırmalar, mevcut psikiyatrik sınıflandırma sistemleri ve tedavi seçenekleri açısından önemli değişiklikleri beraberinde getirme potansiyeline sahiptir. Bu çalışmanın amacı duygusal kırılganlık faktörleri olan kaygı duyarlılığı, sıkıntı toleransı ve anhedoninin obsesif-kompulsif (OK) belirtiler ve depresyon belirtileri ile ilişkilerini tespit etmek ve bu faktörlerin yaş aralığı 18-64 olan obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) tanılı (n=37), majör depresyon bozukluğu (MDB) tanılı (n=47) ve sağlıklı bireylerden oluşan (n=70) üç grupta farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Çalışma deseni kesitsel ve ilişkiseldir. Veriler Demografik Bilgi Formu, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği-Öz Bildirim Formu, Beck Depresyon Envanteri, Sıkıntıya Dayanma Ölçeği, Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 ve Snaith-Hamilton Keyif Alma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Tüm örneklemde yapılan Pearson korelasyon analizleri OK ve depresif belirtilerin tanılar üstü faktörlerle beklenen yönde ve istatistiksel açıdan anlamlı ilişkilerine işaret ederken; yalnızca klinik örneklemde yürütülen korelasyon analizleri farklı sonuçlara işaret etmiştir. Tanılar üstü faktörlerin OKB tanılı, MDB tanılı ve sağlıklı kişilerden oluşan üç grupta farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü varyans analizleriyle incelenmiştir. Post-hoc testleri sağlıklı bireylerin kaygı duyarlılığı (x=16.16, SS=12.65), sıkıntı toleransı (x=54.75, SS=12.69) ve anhedoni (x=.36, SS=1.06) puan ortalamalarının klinik grupların puanlarından istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılaştığını gösterirken; OKB (x KD=38.78, SSKD=18.58, x ST=36.97, SSST=12.23, x AH=4.81, SSAH=4.65) ile MDB (x KD=35.79, SSKD=15.34, x ST=36.32, SSST=10.88, x AH=4.63, SSAH=3.72) grupları arasında tanılar üstü faktörler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktur. Bulgular ilgili alan yazını ışığında tartışılmış ve klinik uygulama önerilerinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abramovitch, A., Pizzagalli, D. A., Reuman, L. ve Wilhelm, S. (2014). Anhedonia in obsessive-compulsive disorder: Beyond comorbid depression. Psychiatry Research, 216(2), 223-229. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2014.02.002
  2. Abramowitz, J. S., Storch, E. A., Keeley, M. ve Cordell, E. (2007). Obsessive-compulsive disorder with comorbid major depression: What is the role of cognitive factors?. Behaviour Research and Therapy, 45(10), 2257-2267. https://doi.org/10.1016/j.brat.2007.04.003
  3. Allan, N. P., Capron, D. W., Raines, A. M. ve Schmidt, N. B. (2014). Unique relations among anxiety sensitivity factors and anxiety, depression, and suicidal ideation. Journal of Anxiety Disorders, 28(2), 266–275. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2013.12.004
  4. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, fifth edition. Washington, D.C.: American Psychiatric Association.
  5. Baek, I. C., Lee, E. H. ve Kim, J. H. (2019). Differences in anxiety sensitivity factors between anxiety and depressive disorders. Depression and Anxiety, 36(10), 968-974. https://doi.org/10.1002/da.22948
  6. Baer, L., Brown-Beasley, M. W., Sorce, J. ve Henriques, A. I. (1993). Computer-assisted telephone administration of a structured interview for obsessive-compulsive disorder. The American Journal of Psychiatry, 150(11), 1737-1738. https://doi.org/10.1176/ajp.150.11.1737
  7. Barlow, D. H., Allen, L. B. ve Choate, M. L. (2004). Toward a unified treatment for emotional disorders. Behavior Therapy, 35(2), 205–230. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(04)80036-4
  8. Barlow, D. H., Farchione, T. J., Sauer-Zavala, S., Latin, H. M., Ellard, K. K., Bullis, J. R., Bentley, K. H., Boettcher, H. T. ve Cassiello-Robbins, C. (2018). Unified protocol for transdiagnostic treatment of emotional disorders: Therapist guide (2. Basım). New York: Oxford Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatma Tuğçe Yalçınkaya Bu kişi benim
0009-0002-9432-4382
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

23 Ekim 2024

Kabul Tarihi

19 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yalçınkaya, F. T., & Gedik, Z. (2025). Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 12(3), 426-451. https://izlik.org/JA93XJ76FW
AMA
1.Yalçınkaya FT, Gedik Z. Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2025;12(3):426-451. https://izlik.org/JA93XJ76FW
Chicago
Yalçınkaya, Fatma Tuğçe, ve Zümrüt Gedik. 2025. “Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12 (3): 426-51. https://izlik.org/JA93XJ76FW.
EndNote
Yalçınkaya FT, Gedik Z (01 Eylül 2025) Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12 3 426–451.
IEEE
[1]F. T. Yalçınkaya ve Z. Gedik, “Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 12, sy 3, ss. 426–451, Eyl. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93XJ76FW
ISNAD
Yalçınkaya, Fatma Tuğçe - Gedik, Zümrüt. “Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12/3 (01 Eylül 2025): 426-451. https://izlik.org/JA93XJ76FW.
JAMA
1.Yalçınkaya FT, Gedik Z. Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2025;12:426–451.
MLA
Yalçınkaya, Fatma Tuğçe, ve Zümrüt Gedik. “Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 12, sy 3, Eylül 2025, ss. 426-51, https://izlik.org/JA93XJ76FW.
Vancouver
1.Fatma Tuğçe Yalçınkaya, Zümrüt Gedik. Duygusal Kırılganlık Faktörlerinin Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Majör Depresyon Bozukluğundaki Tanılar Üstü Rolü. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi [Internet]. 01 Eylül 2025;12(3):426-51. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93XJ76FW