Derleme

Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması

Cilt: 13 Sayı: 1 31 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması

Öz

Bu derleme, sanal gerçeklik (Virtual Reality [VR]) doğa terapilerinin kaygı belirtileri ve psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda ScienceDirect, PubMed, Web of Science ve Wiley Online Library veri tabanlarında “Kaygı” (Anxiety OR Anxious Symptoms), “Doğa Temelli Terapi” (Nature Based Therapy OR Ecotherapy), “Sanal Gerçeklik” (Virtual Reality OR VR OR Simulation) anahtar kelimeleriyle 1985 ve 2025 arasında yayımlanan Türkçe ve İngilizce makaleler taranmış, 262 makaleye ulaşılmıştır. İncelenen makaleler alaka düzeyi, öncül amacı ve müdahale yöntemi, kaygı değişkenlerinin varlığı ve bulguların kalitesi kriterlerine göre değerlendirilerek çalışmaya 13’ü dahil edilmiştir. Derleme; 12’si deneysel, 1’i gözlemsel olan bu çalışmalarda farklı yaş grupları ve sağlık koşulları altında VR doğa terapilerinin etkinliğini araştırmaktadır. Bulgular; VR doğa terapilerinin kaygı belirtilerini azaltmada etkili olduğunu, ayrıca ağrı, stres ve depresyon gibi diğer psikolojik belirtileri azalttığını göstermektedir. VR doğa terapilerinin geleneksel tedavi yöntemlerine kıyasla daha az maliyetli ve daha erişilebilir bir alternatif olabileceği vurgulanmaktadır. Ayrıca klinik uygulamalarda tamamlayıcı veya destekleyici bir seçenek olarak kullanılabileceği öne sürülmektedir. İncelenen çalışmaların bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. VR doğa terapilerinin uzun vadeli etkileri hakkında daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Mevcut araştırmalar küçük örneklemlere sahip olup spesifik gruplar üzerine yoğunlaşmaktadır. Sonuç olarak bu derleme, VR doğa terapilerinin kaygı belirtileri ve psikolojik iyi oluş üzerinde olumlu etkilerini vurgulamaktadır. Ancak daha fazla araştırmaya ve farklı metodolojik yöntemlere dayalı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Gelecekteki araştırmalar, farklı VR doğa terapisi programlarının etkililiğini ve uzun vadeli etkilerini klinik ve genel örneklemler üzerinde incelemelidir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir finansal destek almamıştır

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.

Kaynakça

  1. Alegría, M., NeMoyer, A., Falgàs Bagué, I., Wang, Y. ve Alvarez, K. (2018). Social determinants of mental health: Where we are and where we need to go. Current Psychiatry Reports, 20(11), 95. https://doi.org/10.1007/s11920-018-09
  2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. Basım).
  3. Anderson, P. L., Edwards, S. M. ve Goodnight, J. R. (2016). Virtual reality and exposure group therapy for social anxiety disorder: Results from a 4–6 year follow-up. Cognitive Therapy and Research, 41(2), 230–236. https://doi.org/10.1007/s10608-016-9820-y
  4. Appel, L., Appel, E., Bogler, O., Wiseman, M., Cohen, L., Ein, N., Abrams, H. B. ve Campos, J. L. (2020). Older adults with cognitive and/or physical impairments can benefit from immersive virtual reality experiences: A feasibility study. Frontiers in Medicine, 6(15), 329. https://doi.org/10.3389/fmed.2019.00329
  5. Bandelow, B. ve Michaelis, S. (2015). Epidemiology of anxiety disorders in the 21st century. Dialogues in Clinical Neuroscience, 17(3), 327–335. https://doi.org/10.31887/dcns.2015.17.3/bbandelow
  6. Bateson, M., Brilot, B. ve Nettle, D. (2011). Anxiety: An evolutionary approach. Canadian Journal of Psychiatry, 56(12), 707–715. https://doi.org/10.1177/070674371105601202
  7. Bohil, C. J., Alicea, B. ve Biocca, F. A. (2011). Virtual reality in neuroscience research and therapy. Nature Reviews Neuroscience, 12(12), 752–762. https://doi.org/10.1038/nrn3122
  8. Brown, D. K., Barton, J. L. ve Gladwell, V. F. (2013). Viewing nature scenes positively affects recovery of autonomic function following acute-mental stress. Environmental Science & Technology, 47(11), 5562–5569. https://doi.org/10.1021/es305019p

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji, Klinik ve Sağlık Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2025

Kabul Tarihi

16 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kaya, M. Z., & Yalçınkaya Alkar, Ö. (2026). Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 13(1), 33-57. https://doi.org/10.31682/ayna.1714362
AMA
1.Kaya MZ, Yalçınkaya Alkar Ö. Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2026;13(1):33-57. doi:10.31682/ayna.1714362
Chicago
Kaya, Malik Zübeyir, ve Özden Yalçınkaya Alkar. 2026. “Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 13 (1): 33-57. https://doi.org/10.31682/ayna.1714362.
EndNote
Kaya MZ, Yalçınkaya Alkar Ö (01 Ocak 2026) Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 13 1 33–57.
IEEE
[1]M. Z. Kaya ve Ö. Yalçınkaya Alkar, “Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 33–57, Oca. 2026, doi: 10.31682/ayna.1714362.
ISNAD
Kaya, Malik Zübeyir - Yalçınkaya Alkar, Özden. “Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 13/1 (01 Ocak 2026): 33-57. https://doi.org/10.31682/ayna.1714362.
JAMA
1.Kaya MZ, Yalçınkaya Alkar Ö. Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2026;13:33–57.
MLA
Kaya, Malik Zübeyir, ve Özden Yalçınkaya Alkar. “Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 13, sy 1, Ocak 2026, ss. 33-57, doi:10.31682/ayna.1714362.
Vancouver
1.Malik Zübeyir Kaya, Özden Yalçınkaya Alkar. Sanal Gerçeklikle Doğa Terapilerinin Kaygı Belirtileri Üzerindeki Etkisi: Sistematik Derleme Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Ocak 2026;13(1):33-57. doi:10.31682/ayna.1714362