Deneyimsel kaçınma, alanyazında sıkça vurgulanan tanılar üstü yapılardan biri olup, hem araştırma hem de uygulama alanlarında giderek daha fazla dikkat çekmektedir. Bu çalışmanın amacı, deneyimsel kaçınmayı kısa ve öz bir biçimde değerlendirmeyi amaçlayan Kısa Deneyimsel Kaçınma Ölçeği (KDKÖ) Türkçe formunun psikometrik özelliklerini incelemektir. Çalışma, 18-64 yaş aralığında yer alan 356 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. KDKÖ’nün geçerliği faktör analizleri ve korelasyon temelli yöntemlerle, güvenirliği ise iç tutarlık kapsamında incelenmiştir. Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı analizlerin birlikte ele alındığı Açımlayıcı Yapısal Eşitlik Modellemesi (AYEM) ile değerlendirilmiştir. Ayrıca, madde ayırt edicilikleri Dereceli Tepki Modeli (DTM) aracılığıyla incelenmiştir. Geçerlik kapsamında, kaçınma, psikolojik sıkıntı (anksiyete ve depresyon) ve negatif duygulanım ölçümleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. AYEM sonuçları, ölçeğin orijinalindeki tek faktörlü yapıyı doğrulamıştır. KDKÖ, yüksek iç tutarlılık sergilemiştir (α = .889; ω = .892). DTM sonuçları, ölçek maddelerinin yeterli düzeyde ayırt edicilik sergilediğini ortaya koymuştur. KDKÖ, en güçlü ilişkileri kaçınma ile ilişkili ölçümlerle göstermiş; psikolojik belirtilerle beklenen düzeyde, negatif duygulanımla ise daha zayıf ilişkiler sergileyerek deneyimsel kaçınmaya özgüllüğü desteklemiştir. Bulgular, KDKÖ’nün Türkçe formunun deneyimsel kaçınmayı ölçmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu desteklemekte olup, sonuçlar alanyazın ve gelecekteki araştırmalar bağlamında tartışılmıştır.
deneyimsel kaçınma değerlendirme Kısa Deneyimsel Kaçınma Ölçeği Türkçe standardizasyon
Bu çalışma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüş ve İzmir Demokrasi Üniversitesi Sosyal Bilimler Etik Kurulu tarafından uygulanması için onaylanmıştır (ID: 2025/0614).
Yazarlar, bu çalışma için herhangi bir finansal destek alınmadığını beyan etmektedir.
Experiential avoidance is one of the most frequently emphasized transdiagnostic constructs in the literature and has been receiving increasing attention in both research and clinical practice. The aim of this study was to examine the psychometric properties of the Turkish version of the Brief Experiential Avoidance Questionnaire (BEAQ), a scale designed to provide a concise assessment of experiential avoidance. The study was conducted with 356 voluntary participants aged 18 to 64. The validity of the BEAQ was examined using factor analyses and correlation-based methods, and its reliability was assessed through internal consistency. Construct validity was assessed through exploratory structural equation modeling (ESEM), which combines exploratory and confirmatory methods. In addition, a Graded Response Model (GRM) analysis was conducted to evaluate item discrimination. For validity, associations with measures of avoidance, psychological symptoms (anxiety and depression), and negative affect were examined. ESEM results confirmed the original single-factor structure. The BEAQ demonstrated high internal consistency (α = .889; ω = .892). The GRM analysis revealed that the items demonstrated adequate levels of discrimination. The BEAQ demonstrated strong associations with avoidance-related measures, moderate relationships with psychological symptoms, and weaker links with negative affect, supporting its specificity to experiential avoidance. The findings supported the validity and reliability of the Turkish version of the BEAQ as a measure of experiential avoidance and were discussed in the context of the literature and future research.
experiential avoidance assessment Brief Experiential Avoidance Questionnaire Turkish standardization
This study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki and was approved for implementation by the İzmir Democracy University Social Sciences Ethics Committee (ID: 2025/0614)
The authors declared that this study has received no financial support.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Klinik Psikoloji |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 2 Ağustos 2025 |
| Kabul Tarihi | 1 Kasım 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 31 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1 |