Araştırma Makalesi

Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması

Cilt: 8 Sayı: 3 28 Ekim 2021
PDF İndir
EN TR

Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması

Öz

Bu çalışma Sağlık Bilişleri Anketi’nin (Health Cognition Questionnaire) COVID-19 kapsamında kullanımı için uyarlanması ve COVID-19 tanısı alan ve almayan örneklem için psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Ölçeğin COVID-19 Formu ile sağlık kaygısıyla ilişkili COVID-19 pandemisine özgü işlevsel olmayan inançların belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın örneklemini, COVID-19 tanısı almış 18-87 yaş arasındaki 372 (220 Kadın, 152 Erkek), COVID-19 tanısı almamış 18-75 yaş aralığındaki 375 (221 Kadın, 154 Erkek) olmak üzere toplam 747 kişi oluşturmaktadır. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi ve Sağlık Veri Formu, Sağlık Bilişleri Anketi COVID-19 Formu, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ile Depresyon, Anksiyete, Stres Skalası [DASS-42] sunulmuştur. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda, ölçeğin COVID-19 tanısı almış ve almamış gruplara ayrı olarak uygulanan her iki formun da orijinal ve Türkçe’ye daha önce uyarlanmış versiyonuna uygun şekilde hastalıkla baş etmede güçlük, tıbbi hizmetlerin yetersizliği, hastalığın korkutuculuğu ve hastalık olasılığı olmak üzere dört faktörlü yapı ile aynı madde dağılımı gösterdiği bulunmuştur. Test-tekrar test güvenirliği dışında faktörler iç tutarlık sayıları COVID-19 tanısı almamış örneklem için .68-.87 ve Covid-19 tanısı almış örneklem için ise .70-.80 arasındadır. Doğrulayıcı faktör analizi ile de değerlendirilen Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu’nun Türkiye’de COVID-19 tanısı alan ve almayan kişiler için COVID-19 ile ilgili işlevsel olmayan inançlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olduğu bulunmuştur. Ölçeğin ayrıca COVID-19 pandemisinde uygulanacak müdahale çalışmaları için rehber oluşturacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

The Scientific and Technological Research Council of Turkey (TÜBİTAK)

Proje Numarası

120K421

Teşekkür

Çalışmaya destek sunan bursiyerlere, gönüllü destek olan öğrencilerimize ve çalışmaya katılan tüm çalışmacılarımıza teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Asmundson, G., ve Taylor, S. (2020). How health anxiety influences responses to viral outbreaks like COVID-19: What all decision-makers, health authorities, and health care professionals need to know. Journal of Anxiety Disorders, 71, 102211. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2020.102211
  2. Aydemir, Ö., Kırpınar, İ., Satı, T., Uykur, B., ve Cengisiz, C. (2013). Sağlık Anksiyetesi Ölçeği’nin Türkçe için güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Nöropsikiyatri Arşivi, 50, 325-331. https://doi: 10.4274/npa.y6383
  3. Bilgel, N., ve Bayram, N. (2010). Turkish version of the depression anxiety stress scale (DASS- 42): Psychometric properties. Archives of Neuropsychiatry, 47, 118-26. https://doi: 10.4274/npa.5344
  4. Deale, A. (2007). Psychopathology and treatment of severe health anxiety. Psychiatry, 6(6), 240–246.
  5. Fergus, T. A. (2014). Health-related dysfunctional beliefs and health anxiety: Further evidence of cognitive specificity. Journal of Clinical Psychology, 70(3), 248-259. https://doi:10.1002/jclp.22012
  6. Fulton, J. J., Marcus, D. K., ve Merkey, T. (2011). Irrational health beliefs and health anxiety. Journal of Clinical Psychology, 67(6), 527-538. https://doi: 10.1002/jclp.20769
  7. Hadjistavropoulos, H. D., Janzen, J. A., Kehler, M. D., Leclerc, J. A., Sharpe, D., ve Bourgault-Fagnou, M. D. (2012). Core cognitions related to health anxiety in self- reported medical and non-medical samples. Journal of Behavioral Medicine, 35, 167-178. https://doi: 10.1007/s10865-011-9339-3
  8. Hagger, M. S., ve Orbell, S. (2003). A meta-analytic review of the common-sense model of illness representations. Psychology & Health, 18(2), 141–184. https://doi.org/10.1080/088704403100081321

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

7 Nisan 2021

Kabul Tarihi

18 Temmuz 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Karaköse, S., & Akçinar, B. (2021). Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 8(3), 557-579. https://doi.org/10.31682/ayna.911020
AMA
1.Karaköse S, Akçinar B. Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2021;8(3):557-579. doi:10.31682/ayna.911020
Chicago
Karaköse, Selin, ve Berna Akçinar. 2021. “Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 8 (3): 557-79. https://doi.org/10.31682/ayna.911020.
EndNote
Karaköse S, Akçinar B (01 Ekim 2021) Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 8 3 557–579.
IEEE
[1]S. Karaköse ve B. Akçinar, “Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 8, sy 3, ss. 557–579, Eki. 2021, doi: 10.31682/ayna.911020.
ISNAD
Karaköse, Selin - Akçinar, Berna. “Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 8/3 (01 Ekim 2021): 557-579. https://doi.org/10.31682/ayna.911020.
JAMA
1.Karaköse S, Akçinar B. Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2021;8:557–579.
MLA
Karaköse, Selin, ve Berna Akçinar. “Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 8, sy 3, Ekim 2021, ss. 557-79, doi:10.31682/ayna.911020.
Vancouver
1.Selin Karaköse, Berna Akçinar. Sağlık Bilişleri Anketi-COVID-19 Formu: Adaptasyon Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Ekim 2021;8(3):557-79. doi:10.31682/ayna.911020

Cited By