Araştırma Makalesi

COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 9 Sayı: 1 28 Şubat 2022
PDF İndir
EN TR

COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışma ile COVID-19 pandemi sürecine ilişkin stresörleri, bireylerin bu stresörlere maruziyetlerini ve stresörlere ait stres düzeylerini değerlendirmek amacıyla Park ve arkadaşları (2020) tarafından geliştirilen COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin (CSÖ) Türkçe uyarlama ve geçerlik-güvenirlik çalışmasının yapılması amaçlanmıştır. Ölçek, COVID-19 pandemi sürecine ilişkin 23 stresör maddesinden ve enfekte olma, aktiviteler ve kaynaklarla ilişkili stres alanları olmak üzere üç alt faktörden oluşmaktadır. Bu çalışmanın örneklemini yaşları 19-60 aralığında değişen 154 katılımcı oluşturmaktadır. Ölçeğin geçerlik analizleri için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Aynı zamanda ölçüt bağlantılı geçerlik analizi için COVID-19 Pandemisi Toplum Ölçeği alt boyutları (pandemi duyarlılığı, pandemiden korunma ve pandemide sosyal güven) ve COVID-19’a ilişkin risk algısı değişkeni kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucu, orijinalinde üç alt faktör ve 23 maddeden oluşan CSÖ Türkçe formunda 20 madde ve enfekte olma, aktiviteler ve finansal ve finansal olmayan kaynaklar ile ilişkili stresörler olmak üzere üç faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Ölçek, COVID-19 Pandemisi Toplum Ölçeği pandemi duyarlılığı ve pandemiden korunma alt boyutlarıyla pozitif korelasyon göstermiştir ve bulgular ölçeğin geçerliğini destekler niteliktedir. Ölçeğin güvenirlik analizi için iç tutarlılık katsayısı, madde-toplam korelasyon değerleri, test yarılama yoluyla elde edilen güvenirlik katsayısı ve test-tekrar test güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Bulgular, söz konusu uyarlanan ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Ölçeğin Türkçe formu, COVID-19 pandemi sürecine ilişkin stresörleri ele alarak Türkiye’de bireylerin ölçekte yer alan her bir stresöre ait maruziyetlerini ve stres düzeylerini değerlendirmede özgün bir katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adamson, M. M., Phillips, A., Seenivasan, S., Martinez, J., Grewal, H., Kang, X., Coetzee, J., Luttenbacher, I., Jester, A., Harris, O. A. ve Spiegel, D. (2020). International prevalence and correlates of psychological stress during the global COVID-19 pandemic. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(24). https://doi.org/10.3390/ijerph17249248
  2. Agarwal, P., Kaushik, A., Sarkar, S., Rao, D., Mukherjee, N., Bharat, V., Das, S. ve Saha, A. (2021). Global survey-based assessment of lifestyle changes during the COVID-19 pandemic. Plos One, 1–18. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0255399
  3. Ahorsu, D. K., Lin, C. Y., Imani, V., Saffari, M., Griffiths, M. D. ve Pakpour, A. H. (2020). The Fear of COVID-19 Scale: Development and initial validation. International Journal of Mental Health and Addiction, 1(1), 1–9. https://doi.org/10.1007/s11469-020-00270-8
  4. Alış, S. (2017). Geçiş ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. IMCOFE, Barselona, 282–292.
  5. Artan, T., Karaman, M., Arslan, İ. ve Cebeci, F. (2020). COVID-19 Salgınına Yönelik Algı ve Tutumları Değerlendirme Ölçeği’nin değerlendirilmesi. Sosyal Çalışma Dergisi, 4(2), 101–107.
  6. Ayyıldız, H., Cengiz, E. ve Ustasüleyman, T. (2006). Üretim ve pazarlama bölüm çalışanları arası davranışsal değişkenlerin firma performansı üzerine etkisine ilişkin yapısal bir model önerisi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 21–38.
  7. Batıgün, A. D. ve Ertürk, İ. Ş. (2020). Çok Boyutlu COVID-19 Ölçeği geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Nesne, 8(18), 406–421. http://doi.org/10.7816/nesne-08-18-04
  8. Baumgartner, H. ve Homburg, C. (1996). Applications of structural equation modeling in marketing and consumer research: A review. International Journal of Research in Marketing, 13(2), 139–161. https://doi.org/10.1016/0167-8116(95)00038-0

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Şubat 2022

Gönderilme Tarihi

30 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

16 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Atak, Z. B., & Yalçınkaya Alkar, Ö. (2022). COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 9(1), 135-159. https://doi.org/10.31682/ayna.973914
AMA
1.Atak ZB, Yalçınkaya Alkar Ö. COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2022;9(1):135-159. doi:10.31682/ayna.973914
Chicago
Atak, Zuhal Beyza, ve Özden Yalçınkaya Alkar. 2022. “COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9 (1): 135-59. https://doi.org/10.31682/ayna.973914.
EndNote
Atak ZB, Yalçınkaya Alkar Ö (01 Şubat 2022) COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9 1 135–159.
IEEE
[1]Z. B. Atak ve Ö. Yalçınkaya Alkar, “COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 9, sy 1, ss. 135–159, Şub. 2022, doi: 10.31682/ayna.973914.
ISNAD
Atak, Zuhal Beyza - Yalçınkaya Alkar, Özden. “COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9/1 (01 Şubat 2022): 135-159. https://doi.org/10.31682/ayna.973914.
JAMA
1.Atak ZB, Yalçınkaya Alkar Ö. COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2022;9:135–159.
MLA
Atak, Zuhal Beyza, ve Özden Yalçınkaya Alkar. “COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 9, sy 1, Şubat 2022, ss. 135-59, doi:10.31682/ayna.973914.
Vancouver
1.Zuhal Beyza Atak, Özden Yalçınkaya Alkar. COVID-19 Stresörlerine Maruziyet ve Stres Tepkisi Ölçeğinin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Şubat 2022;9(1):135-59. doi:10.31682/ayna.973914

Cited By