Türkiye'de Bireylerin Sigara Tüketim Olasılığını Belirleyen Faktörlerin Analizi: Rasgele-Etki Sıralı Probit Modeli
Öz
Amaç: Bu çalışma, ailelerin veya aile bireylerinin sosyo-demografik ve ekonomik özellikleri ile sigara tüketme olasılığı arasındaki ilişkiyi anlamayı amaçlamıştır.
Materyal ve Yöntem: Analizde, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından oluşturulan 2019 Türkiye Sağlık Araştırmasından (TSA) elde edilen 8166 hane ve 17000 bireyin verisi kullanılmıştır. Öncelikle ailelerin veya bireylerin sigara içmelerini etkileyen faktörler belirlenmiş, daha sonra bu faktörlerin marjinal etkileri rasgele-etki sıralı probit modeli kullanılarak hesaplanmış ve yorumlanmıştır.
Araştırma Bulguları: Araştırmada aile üyeleri veya ailelerden, düşük eğitime sahip olanların, erkeklerin, fiziksel güç gerektiren mesleklerde çalışanların ile orta ve yüksek gelire sahip olanların sigara tüketimine daha fazla yatkın oldukları tespit edilmiştir. Günlük yürüyüş pratiği, sigara tüketimini sınırlamaya yönelik olumlu bir etki taşımakla birlikte, günde bir veya daha fazla paket sigara tüketme olasılığını 2.83 puan düşürme eğilimi sergilemektedir.
Sonuç: Karar vericiler, tüm paydaşlarla işbirliği içinde, ekonomik seviyeleri, eğitim düzeyleri, coğrafi bölgeler ve sosyoekonomik durumları fark etmeksizin tüm bireyleri hedefleyen özel bir sigara kontrolü stratejisi oluşturabilirler.
Anahtar Kelimeler
Hane halkı, birey, kohort, rasgele-etki sıralı probit modeli, sigara içmek
Destekleyen Kurum
Yok
Proje Numarası
Yok
Etik Beyan
Makalede etik kurul izini ve/veya yasal/özel izin alınması gerekmemektedir.
Kaynakça
- Aksoy, A., Bilgic. A., Yen, S. T., & Urak, F. (2019). Determinants of Household Alcohol and Tobacco Expenditures in Turkey. Journal of Family and Economic Issues, 40, 609–622.
- Alkan, Ö., & Abar, H. (2020). Determination of factors influencing tobacco consumption in Turkey using categorical data analyses1. Archives of environmental & occupational health, 75(1), 27-35.
- Ali, A., & Bilgic. A. (2016). Factors in fluencing on cigarette consumption in Turkey: A double-hurdle censored model with pooled data. In Paper presented at the 12th National Agricultural Economics Meeting, Isparta, Turkey.
- Auriacombe, M., Moriceau, S., Serre, F., Denis, C., Micoulaud-Franchi, J. A., de Sevin, E., ... & Philip, P. (2018). Development and validation of a virtual agent to screen tobacco and alcohol use disorders. Drug and alcohol dependence, 193, 1-6.
- Azagba, S., Manzione, L., Shan, L., & King, J. (2020). Trends in Smoking Behaviors Among US Adolescent Cigarette Smokers. Pediatrics, 145(3), e20193047.
- Baygutalp, F., Baygutalp, N.K., Urak, F., & Bilgic, A. (2023). Determining the Relationship Between Distinct Obesity Prevalence Groups and Risk Factors By Panel Random-Effect Ordered Probit Model in Turkey. International Journal of PharmATA, 3(2), 41-49.
- Bentley, R., Baker, E., Martino, E., Li, Y., & Mason, K. (2021). Alcohol and tobacco consumption: What is the role of economic security? Society for the Study of Addiction, 116, 1882–1891.
- Berlin, I., Thomas, D., Le Faou, A.L., & Cornuz, J. (2020). COVID-19 and smoking. Nicotine and Tobacco Research, 22(9), 1650-1652.
- Bilgic, A., Florkowski, W. J., & Akbay, C. (2010). Demand for cigarettes in Turkey: an application of count data models. Empirical Economics, 39, 733-765.
- Bilgic, A., & Yen, S. T. (2015). Household alcohol and tobacco expenditures in Turkey: a sample‐selection system approach. Contemporary Economic Policy, 33(3), 571-585.