Rize’nin Ardeşen ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus communis L.) çeşitlerinin bazı pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi

Özgün Kalkışım; Mehmet Zahit Aydın; Haydar Kurt

doi:10.29278/azd.976635

Rize’nin Ardeşen ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus communis L.) çeşitlerinin bazı pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi

Öz

Amaç: Bu çalışma bölgede bulunan yerel armut popülasyonu içerisinde, pazar değeri yüksek olabilecek çeşitlerin belirlenmesi ve literatüre kazandırılması amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Yöntem: 2018 yılında yürütülen bu çalışmada, Rize’nin Ardeşen ilçesinde yetiştiriciliği yapılan yerel armut çeşitlerinin pomolojik ve morfolojik özellikleri belirlenmiştir. Çalışma; Kalınsap, Kiraz, Yaşar, Buğday, Mehmetali, Eğrisap, Gudel, Gümüşhane, Rizeyabani ve Bal olmak üzere 10 adet yerel armut çeşidinde yürütülmüştür. Bu yerel armut çeşitlerinden, ölçüm ve analizlerin yapılması için 15’er adet meyve örneği alınmıştır. Araştırma Bulguları: Alınan meyve örneklerinde yapılan ölçüm ve analizler sonucunda; yerel çeşitlerin meyve ağırlığı 47.71 gr (Buğday) ile 138.5 gr (Eğri Sap) aralığında; meyve eni 44.25 mm. (Buğday) ile 65.88 mm. (Eğri Sap) aralığında; meyve boyu 43.10 mm. (Buğday) ile 76.55 mm. (Rize Yabani) aralığında; meyve eti sertliği 1.18 kg/cm2 (Buğday) ile 5.87 kg/cm2 (Yaşar) aralığında değişim gösterdiği belirlenmiştir. SÇKM (Suda Çözünebilir Kuru Madde) % 8.4 (Eğri Sap) ile % 14.4 (Bal) aralığında; titre edilebilir asit miktarı da % 0.13 (Buğday) ile % 0.36 (Gudel) aralığında ve pH 4.0 (Gudel) ile 5.35 (Buğday) aralığında değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca alınan meyve örneklerinde yapılan bazı mineral element analizi sonuçları incelendiğinde Cu 4.02 ppm(Mehmetali) ile 7.11 ppm(Eğrisap) arasında, Fe 7.06 ppm(Eğrisap) ile 17.55 ppm(Rize Yabani) arasında, Mn 1.48 ppm(Buğday) ile 2.90 ppm(Rize Yabani) arasında bulunmuştur. Sonuçlar: Yerel armut çeşitlerinin pomolojik ve morfolojik özelliklerinin karşılaştırılması amacıyla yapılan istatistiksel değerlendirme sonucunda meyve ağırlığı, meyve eni, meyve sap uzunluğu, meyve sap kalınlığı, çekirdek sayısı, çekirdek evi eni ve çekirdek evi boyu bakımından Eğrisap armudunun önemli derecede fark oluşturduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akın, Y., & Bostan S. Z. (2018). İlkadım (Samsun) ilçesi yerel armutları. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(Ek Sayı), 63-68.
Aşkın, M.A., & Oğuz, H. (1995). Erciş’te yetiştirilen ümitvar Mellaki armut tiplerinde bazı meyve ve ağaç özelliklerinin tespiti üzerine araştırmalar. 2. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Cilt I (Meyve),84–88.
Bağbozan, R. (2015). Eğirdir ekolojisinde yetiştirilen erkenci yerli armut tiplerinin (Pyrus communis L.) fenolojik, pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
Bayazit, S., Caliskan, O., & Sümbül, A. (2016). Morpho-Pomological Diversity of Turkish Pear (Pyrus communis L.) Accessions in Eastern Mediterranean Region of Turkey. Acta Sci Pol Hortorum Cultus, 15(5), 157- 171.
Bayındır, Y., Çöçen, E., Macit, T., Gültekin, N., Toprak Özcan, E., Aslan, A., & Aslantaş, R. (2018). Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu. Akademik Ziraat Dergisi, 7 (1), 9-16.
Bilgir, B. (1982). Ege Bölgesinde İnsan Beslenmesinde kullanılan Bazı Yabani (Şevketi Bostan, İğnelik, Deve, İ. KAYA, N.İNCEKARA, Y.NEMLİ 6 Dikeni, Yabani Pazı ve Semiz Otu) Otlar Üzerinde Araştırmalar. EÜZF Dergisi, 19(3), 11-26.
Bostan, S. Z., & Çelikel-Çubukçu, G. (2018). Çaykara ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus spp.) genotiplerinin seleksiyon yoluyla ıslahı: I-Meyve özellikleri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(Ek Sayı), 75-88.
Bostan, S.Z., & Acar, Ş. (2012). Ünye’de (Ordu) yetiştirilen mahalli armut çeşitlerinin pomolojik özellikleri. Akademik Ziraat Dergisi, 1 (2), 97-106.

Bostan, S.Z., & Şen, S.M. (1991). Van ve Çevresinde Yetiştirilen Mahalli Armut Çeşitlerinin Morfolojik ve Pomolojik Özellikleri Üzerine Araştırmalar. Yüzüncü yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 1/3, 153‐169.
Bostan, S.Z. (2009). Pomological traits of local apple and pear cultivars and types grown in Trabzon province (Eastern Black Sea Region of Turkey). Proc. 1. Balkan Symp. on fruit growing. Acta Hort. 825, 293–298.
Büyük, F.Y., & Pırlak, L. (2016). Konya İl merkezinde Yetiştirtilen Mahalli Armut Çeşitlerinin Fenolojik ve Pomolojik Özelliklerinin Tespiti. Selçuk Tarım Bilimleri Dergisi, 3(2), 184-190.
Cevahir, G., & Bostan, S.Z. (2017). Of (Trabzon) ilçesi yerel armutları: Erkenci ve orta mevsim çeşitleri. Meyve Bilimi 4 (2), 19- 25.
Çubukçu, G.Ç., & Bostan, S.Z.(2018). Çaykara İlçesinde Yetiştirilen Yerel Armut (Pyrus spp.) Genotiplerinin Seleksiyon Yoluyla Islahı: I-Meyve Özellikleri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(4), 75- 88.
Çubukçu, G.Ç. (2015). Çaykara ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus spp.) genotiplerinin seleksiyon yoluyla ıslahı ve ateş yanıklığına dayanıklılık durumlarının araştırılması. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı– Doktora Tezi.
Duric, G., Žabić, M., Rodić, M., Stanivuković, S., Bosančić, B., & Pašalić, B. (2015). Biochemical and Pomological Assessment of European Pear Accessions from Bosnia and Herzegovina. Horticultural Science, 42(4), 176-184.
Ertaş, A.(2016). Siirt ve Çevresinde Yetişen Mahalli Armut Çeşitlerinin (Pyrus Communis L.) Fenolojik ve Pomolojik Özellikleri. Siirt Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Siirt 98 s.
FAO(2019).Statistics.http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC/visualize.(Erişim tarihi:05.04.2021).
Jones, J.B., Wolf, B., & Mills, H.A. (1991). Plant analysis handbok. Micro-Macro Publushing, Inc., USA, 213p.
Kalkisim, O., Okcu, Z., Karabulut, B., Ozdes, D., & Duran, C. (2018). Evaluatian of Pomological and Morfological Characteristics and Chemical Compositions of Local Pear Varieties (Pyrus communis L.) Grown in Gumushane, Turkey. Erwebs-Obstbau, 60, 173-181.
Karadeniz, T., & Çorumlu, M.S. (2012). İskilip Armutları. Akademik Ziraat Dergisi, 1(2) , 61-66.
Karadeniz, T., & Kalkışım, Ö. (1996). Görele ve çevresinde yetiştirilen mahalli yazlık armut çeşitleri üzerinde pomolojik çalışmalar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 6(1), 81–86.
Kaya, N Biyokimya Uygulama Kılavuzu.(1998). E Ü Zir.Fak.Yayın. Ders Notları 57/1.
Kılıç, D., & Bostan, S.Z.(2015). Gürgentepe (Ordu) ilçesinde yetiştirilen yerel armut çeşitlerinin meyve ve ağaç özellikleri. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
Orman, E. (2005). Bahçesaray yöresi mahalli armutlarının pomolojik ve morfolojik incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, s:83.
Oturmak, İ., Özrenk, K., & Çavuşoğlu, Ş. (2017). Diyarbakır (Silvan, Kulp, Hazro) Yöresindeki Bazı Mahalli Armut (Pyrus communis L.) Gen Kaynaklarının Belirlenmesi. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 3, 61-67.
Öz, M., & Aslantaş, R. (2015). Doğu Anadolu Bölgesi armut genotiplerinin morfolojik Karakterizasyonu. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg., 46 (2), 93-106.
Özbek, S. (1977). Genel Meyvecilik. Çukurova Üniversitesi Yayınları No: 111, Adana.
Özkaplan, M. (2010). Ordu ve çevresinde yetişen mahalli armut çeşitlerinin (Pyrus communis L.) fenolojik ve pomolojik özellikleri. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, s:30.
Özrenk, K., Gündoğdu, M., & Kan, T. (2010). Van Gölü Havzası Yerel Armutları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 2010, 20(1), 46-51.
Öztürk, A. (2010). Sinop ilindeki armut genotiplerinin morfolojik, pomolojik ve moleküler karakterizasyonu üzerine bir çalışma. Doktora Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Samsun.
Polat, M., &ve Bağbozan, R. (2017). Eğirdir (Isparta) Ekolojisinde Yetiştirilen Erkenci Yerli Armut (Pyrus communis L.) Tiplerinin Bazı Meyve Özelliklerinin Belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2017, 21(1), 9-12.
Sağır, N. (2017). Trabzon ilinde yetiştirilen yerel armut çeşitlerinin bazı özelliklerinin belirlenmesi. Ordu üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ordu.
TÜİK(2019).İstatislikler.https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=tarim-111&dil=1.(Erişim tarihi 05.04.2021)
Uzunismail, T. (2010). Akoluk ve Özdil beldelerinde (Trabzon) yetiştirilen mahalli armut çeşit ve tiplerinin pomolojik, fenolojik ve morfolojik özellikleri. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, s:65.
Ünal A., H. Saygılı, S. Hepaksoy, Z. Can., & H. Türküsay, (1997). Ege Bölgesinde Armut Yetiştiriciliği ve Seçilen Bazı Armut Çeşitlerinin Pomolojik Özellikleri. Yumuşak Çekirdekli Meyveler Sempozyum Bildiri Kitabı, Yalova, 29–35.
Yakut, Ş., & Özrenk, K. (2009). Erzincan yöresinde yetiştirilen çermail yerel armut 59 çeşidinin seleksiyonu. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 14, 145-153.
Yarılgaç, T., & Yıldız, K. (2001). Adilcevaz ilçesinde yetiştirilen mahalli armut çeşitlerinin bazı pomolojik özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 11(2), 9-12.
Yarılgaç. T.( 2007). Edremit ve Gevas (Van) Yöresi Armutlarının Seleksiyon Yolu ile Islahı. Türkiye V. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi. Erzurum. 551‐55.
Yiğit, F.B. (2016). Konya il merkezinde yetiştirilen mahalli armut çeşitlerinin fenolojik ve pomolojik özelliklerinin tespiti. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özgün Kalkışım
0000-0002-6129-8539
Türkiye

Mehmet Zahit Aydın ^*
0000-0002-7833-521X
Türkiye

Haydar Kurt
0000-0002-4637-1996
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

30 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

15 Ekim 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 10 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.29278/azd.976635

IZ

https://izlik.org/JA59TF24ZC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kalkışım, Ö., Aydın, M. Z., & Kurt, H. (2021). Rize’nin Ardeşen ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus communis L.) çeşitlerinin bazı pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi. Akademik Ziraat Dergisi, 10(2), 275-284. https://doi.org/10.29278/azd.976635

Determination of selection-focused physicochemical properties in the local Eğrisap pear (Pyrus communis L.) clone grown in Rize

South African Journal of Botany

https://doi.org/10.1016/j.sajb.2025.05.038

Rize’nin Ardeşen ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus communis L.) çeşitlerinin bazı pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi

Rize’nin Ardeşen ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus communis L.) çeşitlerinin bazı pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Quality Performance of Some Local Pear Cultivars on BA29 Rootstock under High Density Planting

Rize’nin Fındıklı İlçesinde Yetişen Yerel Armut Çeşitlerinin Pomolojik ve Morfolojik Özellikleri*

Fatsa’nın (Ordu, Türkiye) Yerel Kışlık Armutları

Determination of selection-focused physicochemical properties in the local Eğrisap pear (Pyrus communis L.) clone grown in Rize