Rize’nin Ardeşen ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus communis L.) çeşitlerinin bazı pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi
Abstract
Amaç: Bu çalışma bölgede bulunan yerel armut popülasyonu içerisinde, pazar değeri yüksek olabilecek çeşitlerin belirlenmesi ve literatüre kazandırılması amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Yöntem: 2018 yılında yürütülen bu çalışmada, Rize’nin Ardeşen ilçesinde yetiştiriciliği yapılan yerel armut çeşitlerinin pomolojik ve morfolojik özellikleri belirlenmiştir. Çalışma; Kalınsap, Kiraz, Yaşar, Buğday, Mehmetali, Eğrisap, Gudel, Gümüşhane, Rizeyabani ve Bal olmak üzere 10 adet yerel armut çeşidinde yürütülmüştür. Bu yerel armut çeşitlerinden, ölçüm ve analizlerin yapılması için 15’er adet meyve örneği alınmıştır.
Araştırma Bulguları: Alınan meyve örneklerinde yapılan ölçüm ve analizler sonucunda; yerel çeşitlerin meyve ağırlığı 47.71 gr (Buğday) ile 138.5 gr (Eğri Sap) aralığında; meyve eni 44.25 mm. (Buğday) ile 65.88 mm. (Eğri Sap) aralığında; meyve boyu 43.10 mm. (Buğday) ile 76.55 mm. (Rize Yabani) aralığında; meyve eti sertliği 1.18 kg/cm2 (Buğday) ile 5.87 kg/cm2 (Yaşar) aralığında değişim gösterdiği belirlenmiştir. SÇKM (Suda Çözünebilir Kuru Madde) % 8.4 (Eğri Sap) ile % 14.4 (Bal) aralığında; titre edilebilir asit miktarı da % 0.13 (Buğday) ile % 0.36 (Gudel) aralığında ve pH 4.0 (Gudel) ile 5.35 (Buğday) aralığında değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca alınan meyve örneklerinde yapılan bazı mineral element analizi sonuçları incelendiğinde Cu 4.02 ppm(Mehmetali) ile 7.11 ppm(Eğrisap) arasında, Fe 7.06 ppm(Eğrisap) ile 17.55 ppm(Rize Yabani) arasında, Mn 1.48 ppm(Buğday) ile 2.90 ppm(Rize Yabani) arasında bulunmuştur.
Sonuçlar: Yerel armut çeşitlerinin pomolojik ve morfolojik özelliklerinin karşılaştırılması amacıyla yapılan istatistiksel değerlendirme sonucunda meyve ağırlığı, meyve eni, meyve sap uzunluğu, meyve sap kalınlığı, çekirdek sayısı, çekirdek evi eni ve çekirdek evi boyu bakımından Eğrisap armudunun önemli derecede fark oluşturduğu ortaya konmuştur.
Keywords
Rize, Yerel armut, Çeşit, Pomolojik özellik, Morfolojik özellik
References
- Akın, Y., & Bostan S. Z. (2018). İlkadım (Samsun) ilçesi yerel armutları. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(Ek Sayı), 63-68.
- Aşkın, M.A., & Oğuz, H. (1995). Erciş’te yetiştirilen ümitvar Mellaki armut tiplerinde bazı meyve ve ağaç özelliklerinin tespiti üzerine araştırmalar. 2. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Cilt I (Meyve),84–88.
- Bağbozan, R. (2015). Eğirdir ekolojisinde yetiştirilen erkenci yerli armut tiplerinin (Pyrus communis L.) fenolojik, pomolojik ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
- Bayazit, S., Caliskan, O., & Sümbül, A. (2016). Morpho-Pomological Diversity of Turkish Pear (Pyrus communis L.) Accessions in Eastern Mediterranean Region of Turkey. Acta Sci Pol Hortorum Cultus, 15(5), 157- 171.
- Bayındır, Y., Çöçen, E., Macit, T., Gültekin, N., Toprak Özcan, E., Aslan, A., & Aslantaş, R. (2018). Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu. Akademik Ziraat Dergisi, 7 (1), 9-16.
- Bilgir, B. (1982). Ege Bölgesinde İnsan Beslenmesinde kullanılan Bazı Yabani (Şevketi Bostan, İğnelik, Deve, İ. KAYA, N.İNCEKARA, Y.NEMLİ 6 Dikeni, Yabani Pazı ve Semiz Otu) Otlar Üzerinde Araştırmalar. EÜZF Dergisi, 19(3), 11-26.
- Bostan, S. Z., & Çelikel-Çubukçu, G. (2018). Çaykara ilçesinde yetiştirilen yerel armut (Pyrus spp.) genotiplerinin seleksiyon yoluyla ıslahı: I-Meyve özellikleri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(Ek Sayı), 75-88.
- Bostan, S.Z., & Acar, Ş. (2012). Ünye’de (Ordu) yetiştirilen mahalli armut çeşitlerinin pomolojik özellikleri. Akademik Ziraat Dergisi, 1 (2), 97-106.
- Bostan, S.Z., & Şen, S.M. (1991). Van ve Çevresinde Yetiştirilen Mahalli Armut Çeşitlerinin Morfolojik ve Pomolojik Özellikleri Üzerine Araştırmalar. Yüzüncü yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 1/3, 153‐169.
- Bostan, S.Z. (2009). Pomological traits of local apple and pear cultivars and types grown in Trabzon province (Eastern Black Sea Region of Turkey). Proc. 1. Balkan Symp. on fruit growing. Acta Hort. 825, 293–298.