Öğretmenlerin Öğretme Motivasyonları ile İlgili Yapılan Tezlerin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 1 - 24, 30.12.2025

Kamil Arif Kırkıç , Burçin Pala

Öz

Bu araştırmanın amacı öğretme motivasyonu konusunda 2015-2022yılları arasında yazılmış lisansüstü ve doktora tezlerinin incelenerek bir bütünlük içinde konunun önemini ortaya koymaktır. Araştırma konusu tez incelemesi olduğu için doküman analizi yöntemi tercih edilmiştir. YÖK TEZ’ de (Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi) öğretme motivasyonu konusu ile ilgili 11 lisansüstü ve 1 doktora tezine ulaşılmıştır. Bu 11 lisansüstü ve 1 doktora tezi araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmacı tarafından alanyazın araştırmasına dayanılarak tezleri incelemek üzere form düzenlenmiştir. Düzenlenen form ile bilgiler Excel’e işlenmiştir. Daha sonra tablolarda frekans (f) ve yüzde (%) değerleri analiz belirtilmiştir. Bu çalışmada tezler; tezlerin türü, yazım dili, yayınlanma yılı, hazırlandığı üniversite, enstitü, tez danışman unvanı, araştırma yöntemleri, anahtar kelimeler, çalışma grupları ve veri toplama araçlarına göre incelenerek analiz edilmiştir. Öğretme motivasyonu konusu ile ilgili yapılan tezlerde yüksek lisans tezlerinin doktora tezlerinden fazla olduğu tespit edilmiştir. Bu konu ile ilgili tezlerin daha çok Türkçe yayınlandığı ve en çok İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde yazıldığı görülmüştür. Öğretme motivasyonu ile ilgili araştırmaların 2019 yılından itibaren arttığı belirlenmiştir. İncelenen tezlerde en çok “öğretme motivasyonu” anahtar kavramı, en sık “nicel araştırma yöntemi”, en fazla “öğretme motivasyon ölçeği” veri toplama aracı kullanılmıştır. Çalışma grubu olarak en çok “öğretmenler” seçilmiştir. Analizi yapılan tezlerin yeni yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretme motivasyonu , Öğretmen , Motivasyon

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Bu çalışma doküman analizi olduğu için etik kurul iznine gerek yoktur.

Examination of Thesis About Teachers' Teaching Motivation

Öz

This research aims to examine the postgraduate and doctoral theses written between 2015 and 2022 on teaching motivation and to reveal the importance of the subject as a whole. The document analysis method was preferred since the research topic is a thesis review. In YÖK TEZ (The Thesis Center of the Council of Higher Education), 11 postgraduate and one doctoral thesis on teaching motivation were reached. These 11 graduates and one doctoral thesis constitute the sample of the research. The researcher prepared the form to examine the theses based on the literature research. With the edited form, the information was processed into Excel. Then, the frequency (f) and percentage (%) values were analyzed in the tables. Theses in this study were analyzed according to their type, writing language, publication year, university, institute, title of thesis advisor, research methods, keywords, study groups, and data collection tools.
It has been determined that master's theses are more than doctoral theses in teaching motivation. It has been observed that theses on this subject are primarily published in Turkish and mostly written in the Istanbul Sabahattin Zaim University. Research on motivation to teach has increased since 2019. In the dissertation and the theses examined, the "teaching motivation" key concept was used most frequently, the "quantitative research method" most frequently, and the "teaching motivation scale" data collection tool was used the most. Most of the "teachers" were chosen as the study group. It is thought that the analyzed theses will contribute to new studies.

Anahtar Kelimeler

Teaching motivation , Teacher , Motivation.

Kaynakça

• Akbaba, S. (2006). Eğitimde motivasyon. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (13), 343-361.
• Almeida, L. S., Moreira, M. A., Caldeira, S. N., Soares, S. M., Hattum-Janssen, N. van, Hattum-Janssen, N. van, & Visser-Wijnveen, G. J. (2021). Teachers’ motivation for teaching in higher education: Portuguese validation of a questionnaire. Paidéia (Ribeirão Preto), 31,e3104. https://doi.org/10.1590/1982-4327e3104
• Arabacı, S., Kardaş, F., ve Yalçın, P. (2022). Fen eğitiminde öğrenci başarısını artırmaya yönelik motivasyon çalışmalarının analizi. Atlas Journal, 8(50), 2851-2860.
• Ayık, A., ve Ataş, Ö. (2014). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile öğretme motivasyonları arasındaki ilişki. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 25-43
• Burt, T. D., Young-Jones, A., Yadon, C. A., & Carr, M. T. (2013). The advisor and ınstructor as a dynamic duo: Academic motivation and basic psychological needs. NACADA Journal. https://doi.org/10.12930/NACADA-13-006
• Camacho, A., Alves, R., & Boscolo, P. (2021). Writing motivation in school: A systematic review of empirical research in the early twenty-first century. Educational Psychology Review. 33, 213–247 https://doi.org/10.1007/S10648-020-09530-4
• Canlı, S., & Karadağ, N. (2021). Motivation to teach: A mixed method study. Participatory Educational Research, 8(3), 227-251. https://doi.org/10.17275/per.21.63.8.3
• Caymaz, B. (2022). Türkiye’de bilimin doğası öğretimini konu alan ve 2005-2020 yılları arasında yayınlanan tezlerin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 755-786. https://doi.org/10.17679/inuefd.988205
• Dadakhonova, A. (2024).Experience in motivating and retaining professors and teachers of higher education universities in developed market economies. Iqtisodiy Taraqqiyot Va Tahlil, 24(1), 27-33. https://doi.org/10.60078/2992-877x-2024-vol2-iss1-pp27-33
• Demir, K., Yavuz, B., & Yavuz, M. (2024). Teachers’ sources of motivation: A qualitative study. Research on Education and Psychology, 8(1), 69-102. https://doi.org/10.54535/rep.1407759
• Ergün, M. (2012). Sınıfta Motivasyon. E. Karip (Ed.), Sınıf Yönetimi, Ankara: Pegem Akademi, 133-148.
• Garn, A. C., Simonton, K. L., & Mercier, K. (2024). Development and validation of the teacher motivation in physical education questionnaire. Journal of Teaching in Physical Education, 44(2), 201-211. https://doi.org/10.1123/jtpe.2023-0335
• Güzel Candan, D. & Evin Gencel, İ. (2015). Öğretme motivasyonu ölçeğinin Türkçe’ ye uyarlama çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (36), 72-89.
• Hong, T. T. M., Thinh, H. T., Ha, D. T. T., Thuan, H. T., & Tung, N. T. T. (2024). A bibliometric study on teacher motivation in education (2010-2024). Journal of Science Educational Science, 69(3), 141-151. https://doi.org/10.18173/2354-1075.2024-0055
• Kahraman, Ü. Çelik, O. T. (2020) Öğretmen güçlendirme üzerine yapılan araştırmalara yönelik tematik bir inceleme. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(21), 151-177. https://doi.org/10.33692/avrasyad.703737
• Kara, A. (2008). İlköğretim birinci kademede eğitimde motivasyon ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Ege Eğitim Dergisi, 9(2), 59-78.
• Korotka, N. (2020).Motivation in the process of learning English when teaching post – graduate students.Scientific Notes of Ostroh Academy National University, Philology Series, 9(77), 246-249. https://doi.org/10.25264/2519-2558-2020-9(77)-246-249
• Öncü, H. (2012). Motivasyon. L. Küçükahmet (Ed.), Sınıf Yönetimi, Ankara: Pegem Akademi, 159-182.
• Özaslan, G., & Özaslan, A. (2022). Using expectancy theory as a lens for exploring the reasons behind teachers’ lack of motivation for self-development in online teaching. Behaviour & Information Technology, 42(12), 1931–1945. https://doi.org/10.1080/0144929X.2022.2103026
• Rehman, S., Tariq, Z., & Ume Laila. (2022). An empirical study of emotional distress, motivation, and work-related performance among college teachers. Clinical and Counselling Psychology Review, 3(1). https://doi.org/10.32350/ccpr.31.02
• Restrepo, I. B. (2024). Motivation of teachers teaching English in public and private schools. Nanotechnology Perceptions, 20(6) https://doi.org/10.62441/nano-ntp.vi.1542
• Revilla, E. C., Remojo, L. R., & Borja, J. D. (2022). Motivational factors as predictors of teaching motivation among junior high school teachers in the new normal. JPP (Jurnal Pendidikan Progresif), 12(1), 96-108. https://doi.org/10.23960/jpp.v12.i1.202208
• Rodríguez, G. E. P., Marcillo, S. M. S. L., & Choez, L. R. S. (2019). La motivación en el proceso de enseñanza-aprendizaje del idioma inglés. Revista, Cognosis, 4(3), 53–64. https://doi.org/10.33936/cognosis.v4i3.2004
• Rothinam, N., Samuel, S. J. I., Vengasalem, R., & Naidu, S. (2024). Systematic literature review on factors influencing teacher motivation. Edelweiss Applied Science and Technology, 8(5), 2261–2281. https://doi.org/10.55214/25768484.v8i5.198
• Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250. http://doi.org/10.33400/kuje.843306
• Sancar, S. (2022). Türkiye’de 2012-2022 Yılları Arasında Okullarda Öğretmen Motivasyonuna Etki eden Faktörler ile İlgili Yapılmış Lisansüstü Çalışmaların İncelenmesi. (Tezsiz Yüksek Lisans Projesi). Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
• Şişman, M. (2015). Eğitim Bilimine Giriş. Ankara: Pegem Akademi.
• Tanrıkulu, L. & Türkcü Kocataş, G. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında motivasyon çalışmaları alanyazın taraması. International Journal of Language Academy. 9(1), 99-110. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.48828
• Teixeira, P. M. M. (2021). Academic production in biology teaching: analysis of dissertations and theses, and reflections for the science education area. Revista Brasileira de Educação, 26, e260097.021260098. http://doi.org/10.1590/S1413-24782021260098
• Utomo, H. B. (2018). Teacher motivation behavior: The importance of personal expectations, need satisfaction, and work climate.International Journal of Pedagogy and Teacher Education, 2(2), 333 – 342. https://doi.org/10.20961/IJPTE.V2I2.24036
• Viseu, J., Neves de Jesus, S., Rus, C., & Canavarro, J. M. (2017). Teacher motivation, work satisfaction, and positive psychological capital: A literature review. Electronic Journal of Research in Education Psychology, 14(39), 439-461. https://doi.org/10.25115/ejrep.39.15102
• Yazıcı, H. (2009). Öğretmenlik mesleği, motivasyon kaynakları ve temel tutumlar: Kuramsal bir bakış. Kastamonu Eğitim Dergisi,17(1), 33-46.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (8.baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, E., Şahin, M., ve Turgut, M. (2017). Variables affecting student motivation based on academic publications. Journal of Education and Practice, 8(12), 112-120.