Riskli ve Risk Taşıyan Okul Öncesi Dönem Çocukları: Akademisyenlerin Görüş ve Önerileri

Öz

Bu çalışmada okul öncesi eğitim alanında görev yapan akademisyenlerin, riskli ve risk taşıyan okul öncesi dönem çocukları, bu çocukların eğitimi, değerlendirilmesi ve iş birliğine ilişkin görüşlerinin ve önerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubu amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma grubu, İstanbul ve İzmir illerinde bulunan üç üniversitenin Okul Öncesi Eğitimi Anabilim Dalı’nda görev yapan 12 akademisyenden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler iki araştırmacı tarafından ayrı ayrı incelenerek içerik analizi yapılmıştır. Araştırmacılar arasındaki güvenirliği hesaplamak amacıyla Miles ve Huberman’ın formülü kullanılmış ve uyum .88 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada riskli çocuklar, gözlemler ve öneriler şeklinde üç tema belirlenmiştir. Araştırmaya katılan akademisyenlerin görüşleri incelediğinde riskli çocuklar teması etkileyen faktörler, tanımlama alt temalarıyla; gözlemler teması problemler, izleme ve değerlendirme alt temalarıyla; öneriler teması ise eğitim, iş birliği alt temalarıyla ilişkilendirilmiştir. Akademisyenlerin riskli ve risk taşıyan okul öncesi dönem çocukları, bu çocukların eğitimi, değerlendirilmesi ve iş birliğine ilişkin görüşleri ve önerileri ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Akademisyen
• okul öncesi
• özel eğitim
• riskli çocuklar

Children at Risk in the Preschool Period: Academicians' Views and Recommendations

Öz

This study aims to examine the opinions and recommendations of academicians working in the field of preschool education regarding at-risk preschool children, their education, assessment, and collaboration. The research was designed as a case study within the framework of qualitative research designs. The study group was determined using purposive sampling methods, specifically criterion sampling. The study group consisted of 12 academicians working in the Department of Preschool Education of three universities located in Istanbul and Izmir provinces. A semi-structured interview form prepared in line with expert opinions was used as the data collection tool. The data obtained in the research were analyzed through content analysis by two researchers independently. To calculate the reliability between the researchers, the formula of Miles and Huberman was used, and the agreement was found to be .88. In this study, three themes were identified as at-risk children, observations, and recommendations. When the opinions of the participating academicians were examined, the theme of at-risk children was associated with factors affecting, with sub-themes of identification; the theme of observations was associated with problems, monitoring, and evaluation sub-themes; and the theme of recommendations was associated with education, collaboration sub-themes. The opinions and recommendations of academicians regarding at-risk and vulnerable preschool children, their education, assessment, and collaboration have been revealed.

Anahtar Kelimeler

• Academician
• at-risk children
• preschool
• special education

Kaynakça

1. Acunaş, B., Uslu, S., & Baş, A. Y. (2018). Türk Neonatoloji Derneği yüksek riskli bebek izlem rehberi. Türk Pediatri Arşivi, 53(1), 180-195. https://doi.org/10.5152/TurkPediatriArs.2018.01817
2. Akman, I., & Hacıfazlıoğlu, N. E. (2018). Nörogelişimsel problemler açısından yüksek riskli bebeklerde erken tanı ve izlem prensipleri. TOTBID Dergisi, 17(5), 405–413. https://doi.org/10.14292/totbid.dergisi.2018.53
3. Altunalan, T. (2015). Preterm bebeklerin okul öncesi dönemde denge, koordinasyon ve görsel algı alanlarının değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖKTEZ.
4. Ataman, A. (2005). Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitim. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
5. Bakır, E., & Kapucu, S. (2017). Çocuk ihmali ve istismarının Türkiye’de yapılan araştırmalara yansıması: Bir literatür incelemesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 4(2), 13-24.
6. Bayly, B. L., Cooper, B. R., & Rhoades, K. A. (2023). Head Start’s impact on long-term School Success: assessing variation across latent classes of Family Risk. Child & Youth Care Forum, 52(3), 619–639. https://doi.org/10.1007/s10566-022-09702-z
7. Behrman, R. E., & Vaughan, V. C. (1983). Nelson Textbook of Pediatrics. WB Saunders.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.

9. Calder, S., Ward, R., Jones, M., Johnston, J., & Claessen, M. (2018). The uses of outcome measures within multidisciplinary early childhood intervention services: a systematic review. Disability and rehabilitation, 40(22), 2599-2622.
10. Campbell, F. A., & Ramey, C. T. (1994). Effects of early intervention on intellectual and academic achievement: A follow-up study of children from low-income families. Child Development, 65(2), 684-698.
11. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. SAGE.
12. Çetingöz, D., & Doğru, S. Y. (2016). Gelişimi risk altında olan okul öncesi dönem çocuklarının sosyal beceri düzeylerinin değerlendirilmesi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 6(2), 151-172.
13. Çulhaoğlu İmrak, H. (2009). Okul öncesi dönemde kaynaştırma eğitimine ilişkin öğretmen ve ebeveyn tutumları ile kaynaştırma eğitimi uygulanan sınıflarda akran ilişkilerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖKTEZ.
14. Çulhaoğlu İmrak, H., & Sığırtmaç, A. (2010). Examination of peer relations in inclusive preschool classrooms. International Journal of Early Childhood, 3(1), 38-65. https://doi.org/10.20489/intjecse.107946
15. Dickinson, S., Agazzi, H., Shaffer Hudkins, E., & Ferron, J. (2022). Smart Start: a feasible intervention for young children with disabilities and trauma. Journal of Public Child Welfare, 16(3), 402-426. https://doi.org/10.1080/15548732.2021.1896625
16. Eilers, N. (2023). Individualized education program development in early childhood education: a disabled children’s childhood studies perspective. European Early Childhood Education Research Journal, 31(1), 22-33. https://doi.org/10.1080/1350293X.2022.2147974
17. Eripek, S. (2005). Zeka geriliği. Kök Yayıncılık.
18. Erol, D., & Savaş, Ö. (2022). Okulöncesi dönemde risk altındaki çocuklar: Okulöncesi öğretmenlerinin görüşleri. Eğitim ve Bilim, 47(210).
19. Ertem, İ. Ö. (2005). İlk üç yaşta gelişimsel sorunları olan çocuklar: üç sorun ve üç çözüm. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 6(2), 13-25. https://doi.org/10.1501/ozlegt_0000000089
20. Gay, L. R., Mills, G. E., & Airasian, P. (2012). Educational research: competencies for analysis and applications. Pearson Education.
21. Karadağ, F., Yıldız Demirtaş, V., & Girli, A. (2014). Okul öncesi dönemde akranların sınıflarındaki özel gereksinimli öğrenciyi tercih etme durumları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31, 191- 215.
22. Koliouli, F., Pinel Jacquemin, S., & Zaouche Gaudron, C. (2022). Perceived barriers and facilitators in infant–toddler day care inclusion: The childcare professionals’ point of view. IJEC, 54, 165–184. https://doi.org/10.1007/s13158-021-00309-4
23. Konuk Er, R., Karaman, E., & Yıldırım Doğru, S. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin geçiş sürecini değerlendirmesi: Risk grubunda yer alan çocuklar açısından. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(2), 153-170.
24. Lotty, M., Bantry White, E., & Dunn Galvin, A. (2022). Towards a more comprehensive understanding of fostering connections: The trauma-informed foster care programme: A mixed methods approach with data integration. International Journal of Child, Youth and Family Studies, 13(1), 1-29. https://doi.org/10.18357/ijcyfs131202220656
25. Mafuba, K. (2021). Children with intellectual disabilities and/or complex needs. Journal of Child Health Care, 25(2), 175-178. https://doi.org/10.1177/1367493515624007
26. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
27. Moor, S., Williman, J., Harris, S., Ellis, N., Graham, P., & Austin, N. (2023). Late effects of prematurity: Psychiatric outcomes of 17‐year‐olds born very preterm. Journal of Paediatrics and Child Health, https://doi.org/10.1111/jpc.16467
28. Morse, S.B., Zheng, H., Tang, Y., & Roth, J. (2009). Early school-age outcomes of late preterm infants. Pediatrics, 123(4). https://doi.org/10.1542/peds.2008-1405
29. Mutlu, A. (2017). Early neuromotor assessment methods in pediatrics. Elbasan B. (Eds.). Pediatric Physiotherapy Rehabilitation, (55-62). Medical Publishing Scientific Works Series.
30. Parmelee, A. H., & Haber, A. (1973). Who is the at risk infant? Clinical Obstetrics and Gynecology, 16, 376-87. https://doi.org/10.1097/00003081-197303000-00021
31. Patton, M. (2015) Qualitative research and evaluation methods. Sage Publications.
32. Pullum, M. R., King, S. A., & Kennedy, K. (2022). Structured teaching and the play of preschoolers with developmental disabilities: An evaluation. Topics in Early Childhood Special Education, 42(1), 105–117. https://doi.org/10.1177/0271121420942841
33. Sheppard, M. E., & Moran, K. K. (2022). The Role of early care providers in early intervention and early childhood special education systems. Early Childhood Education Journal, 50, 891–901. https://doi.org/10.1007/s10643-021-01225-x
34. Şahin, Ç., Kartal, O. Y., & İmamoğlu, A. (2013). Okul öncesi öğretmen yetiştirme programı hakkında okul öncesi öğretmen adaylarının görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 101-118.
35. Ulutaş, A., Demir, E., & Yayan, E. H. (2017). Motor gelişim eğitim programının 5-6 yaş çocukların kaba ve ince motor becerilerine etkisinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1523-1538. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.31178-338846
36. Vohr, B. R., O'Shea, M., & Wright, L. L. (2003). Longitudinal multicenter follow-up of high-risk infants: Why, who, when, and what to assess. Semin Perinatol, 27(4), 333-42. https://doi.org/10.1016/s0146-0005(03)00045-4
37. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.