Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Çocuk Haklarına Yönelik Tutumlarının Pedagojik Görüşleri Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk haklarına yönelik tutumlarını ve pedagojik kavramsallaştırmalarını incelemektir. Bu amaca ulaşmak için karma yöntem araştırma tasarımından yararlanılmıştır. Araştırmaya İstanbul’daki bir vakıf üniversitesinde öğrenim gören 72 okul öncesi öğretmen adayı katılmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklemeye göre seçilen katılımcılardan 30’u üçüncü sınıfta öğrenim görürken 42’si ise dördüncü sınıf öğrencisidir. Veri toplama sürecinde tüm katılımcılara öncelikle Çocuk Haklarına Yönelik Tutum ölçeği yönetilmiştir. Katılımcıların bu ölçekten aldıkları puanların düzeyine göre beşer kişilik alt ve üst gruplar oluşturulmuştur. Ardından alt ve üst gruptaki okul öncesi öğretmen adaylarına içerisinde pedagojik görüşlerini yansıtabilecekleri sorular barındıran çocuk hakları ile ilgili üç örnek olay yöneltilmiştir. Gruplar, her bir örnek olayı önce okumuş, ardından ilgili örnek olaya ilişkin sorulara yanıtlar verip karşılıklı fikirlerini öne sürmüşlerdir. Toplanan nicel veriler betimsel istatistik ile analiz edilirken nitel veriler ise tümevarımsal içerik analizi yardımıyla değerlendirilmiştir. Veri analizi sonucu, araştırmaya katılan okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk haklarına yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk haklarına ilişkin pedagojik görüşlerinin çocuğun gelişimsel özellikleri, aile temelli süreçler, yönetim temelli bariyerler ve öğretmenin rolleri etrafında şekillendiği ortaya çıkmıştır. Diğer yandan tutumları daha yüksek düzeyde olan okul öncesi öğretmen adayları BMÇHS’nde yer alan çocuk haklarının daha farkındadırlar. Araştırma kapsamında ulaşılan sonuçların mevcut literatüre dayalı olarak tartışılması sonucu gerekli öneriler verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Okul öncesi eğitim
• erken çocukluk
• okul öncesi öğretmen adayları
• çocuk hakları
• çocuk haklarına yönelik tutumlar

Investigating the Effect of Preschool Teacher Candidates' Attitudes Towards Children's Rights on Their Pedagogical Views

Öz

The main purpose of this study is to examine the attitudes and pedagogical conceptualizations of preschool teacher candidates towards children's rights. To achieve this aim, mixed methods research design was used. 72 preschool teacher candidates studying at a foundation university in Istanbul participated in the study. Of the participants selected according to criterion sampling, one of the purposeful sampling methods, 30 were third grade students and 42 were fourth grade students. During the data collection process, all participants were first administered the attitude scale towards children's rights. Low and high groups of five people were formed according to the level of the participants' scores from this scale. Then, three case scenarios about children's rights were directed to preschool teacher candidates in the low and high groups, which included questions on which they could reflect their pedagogical views. The groups first read each case scenario, then answered the questions about the relevant case scenario and discussed it. While the collected quantitative data were analyzed with descriptive statistics, the qualitative data were evaluated with the help of inductive content analysis. As a result of the data analysis, it was determined that the attitudes of the preschool teacher candidates who participated in the study towards children's rights were at a high level. However, it has been revealed that the pedagogical views of preschool teacher candidates regarding children's rights are shaped around the developmental characteristics of the child, family-based processes, management-based barriers and the roles of the teacher. On the other hand, preschool teacher candidates with higher attitudes are more aware of children's rights in the UNCRC. Necessary suggestions were given as a result of discussing the results obtained within the scope of the study based on the existing literature.

Anahtar Kelimeler

• Preschool education
• early childhood
• preschool teacher candidates
• children
• attitudes towards children

Kaynakça

1. Akyol, T., & Erdem, H. (2021). Children's participation from the perspective of teachers. Journal of Pedagogical Research, 5(1), 188-202. http://dx.doi.org/10.33902/JPR.2021167549
2. Armour, R., & Williams, B. (2022). Reliability and validity in quantitative and qualitative research. Introducing, Designing and Conducting Research for Paramedics, 69-72.
3. Atik-Yıldız, A. (2017). Okul öncesi dönem çocuk kitaplarında çocuk hakları. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 13, 88-99.
4. Bağçeli-Kahraman, P., Kartal, T., & Yıldız, S. (2020). Resimli çocuk kitaplarında çocuk hakları. Çocuk Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 3(2), 138-163. https://doi.org/10.47935/ceded.801810
5. Banko, Ç. (2017). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarına ilişkin tutum, davranış ve görüşlerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
6. Bajaj, M. (2011). Teaching to transform, transforming to teach: Exploring the role of teachers in human rights education in India. Educational Research, 53(2), 207-221. https://doi.org/10.1080/00131881.2011.572369
7. Barnett, W. S. (2011). Effectiveness of early educational intervention. Science, 333(6045), 975-978.
8. Boeije, H. (2002). A purposeful approach to the constant comparative method in the analysis of qualitative interviews. Quality and quantity, 36, 391-409. https://doi.org/10.1023/A:1020909529486

9. Brantefors, L., & Quennerstedt, A. (2016). Teaching and learning children’s human rights: A research synthesis. Cogent Education, 3(1), 1247610. https://doi.org/10.1080/2331186X.2016.1247610
10. Creswell, J. W., Clark, V. L. P., Gutmann, M. L., & Hanson, W. E. (2003). Advanced mixed. Handbook of mixed methods in social & behavioral research.
11. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications.
12. Cudjoe, E., Abdullah, A., & Manful, E. (2021). Parents’ perceptions on the outcomes of children’s participation in child protection meetings in Ghana. Journal of Child and Family Studies, 30, 1071-1081. https://doi.org/10.1007/s10826-021-01918-2
13. Dahlberg, G., Moss, P., & Pence, A. (2007). Beyond quality in early childhood education and care: Languages of evaluation. Routledge.
14. Darling-Hammond, L., & Hyler, M. E. (2020). Preparing educators for the time of COVID… and beyond. European Journal of Teacher Education, 43(4), 457-465. https://doi.org/10.1080/02619768.2020.1816961
15. de Sousa, J., Loizou, E., & Fochi, P. (2019). Participatory pedagogies: Instituting children’s rights in day to day pedagogic development. European Early Childhood Education Research Journal, 27(3), 299-304. https://doi.org/10.1080/1350293X.2019.1608116
16. Einarsdottir, J. (2014). Children's perspectives on the role of preschool teachers. European Early Childhood Education Research Journal, 22(5), 679-697. https://doi.org/10.1080/1350293X.2014.969087
17. Faiz, M., & Kamer, S. T. (2017). Prospective teachers' opinions concerning children's rights. Journal of Education and Learning, 6(3), 118-128. https://doi.org/10.5539/jel.v6n3p118
18. Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. (2018). How to design and evaluate research in education (10th) ed.). McGraw-Hill.
19. Gömleksiz, M., Kilimci, S., Vural, R. A., Demir, Ö., Koçoğlu-Meek, Ç., & Erdal, E. (2008). Okul bahçeleri mercek altında: şiddet ve çocuk hakları üzerine nitel bir çalışma. İlköğretim Online, 7(2), 273-287.
20. Graneheim, U. H., Lindgren, B. M., & Lundman, B. (2017). Methodological challenges in qualitative content analysis: A discussion paper. Nurse Education Today, 56, 29-34. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2017.06.002
21. Hareket, E. (2019). Temel eğitim bölümü öğrencilerinin çocuk haklarına yönelik bilişsel algıları. Başkent University Journal of Education, 6(2), 167-180.
22. Hesse-Biber, S. N., & Johnson, R. B. (Eds.). (2015). The Oxford handbook of multimethod and mixed methods research inquiry. Oxford University Press.
23. Howard, S. J., Neilsen-Hewett, C., de Rosnay, M., Melhuish, E. C., & Buckley-Walker, K. (2022). Validity, reliability and viability of preschool educators’ use of early years toolbox early numeracy. Australasian Journal of Early Childhood, 47(2), 92-106. https://doi.org/10.1177/18369391211061188
24. Huang, F., & Teo, T. (2020). Influence of teacher-perceived organizational culture and school policy on Chinese teachers’ intention to use technology: An extension of technology acceptance model. Educational Technology Research and Development, 68(3), 1547-1567. https://doi.org/10.1007/s11423-019-09722-y
25. Jerome, L. (2010). From children’s rights to teachers’ responsibilities–identifying an agenda for teacher education. Children’s Identity and Citizenship in Europe, 148-162.
26. Jerome, L. Emerson, L. Lundy, L. & Orr, K. (2015). Teaching and learning about children’s rights. London: UNICEF.
27. Karaman-Kepenekci, Y. (2006). A study of university students' attitudes towards children's rights in Turkey. The International Journal of Children's Rights, 14(3), 307-318.
28. Karatay, M. (2022). Eğitim yöneticilerinin ve öğretmenlerin çocuk haklarının eğitim ortamlarında uygulanmasına ilişkin görüşleri. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 736-757. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1097670
29. Karadağ, N., & Özdemir, S. (2015). Okul kültürünün oluşturulması ve geliştirilmesine ilişkin okul müdürü görüşleri. International Journal of Sport Culture and Science, 3(4), 259-273. https://doi.org/10.14486/IJSCS387
30. Kardeş, S., Banko, Ç., Eren, S., & Antakyalıoğlu, Ş. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk haklarına ilişkin görüşleri. The Journal of Academic Social Science, 5(54).
31. Keiler, L. S. (2018). Teachers’ roles and identities in student-centered classrooms. International journal of STEM education, 5, 1-20. https://doi.org/10.1186/s40594-018-0131-6
32. Kolb, S. M. (2012). Grounded theory and the constant comparative method: Valid research strategies for educators. Journal of emerging trends in educational research and policy studies, 3(1), 83-86.
33. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage Publications.
34. Kunt, M., & Avcı, N. (2023). Preschool teachers' understanding of children and childhood: rights, responsibilities and working with children. Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 5(2), 477-500. https://doi.org/10.51535/tell.1296676
35. Kyngäs, H. (2020). Inductive content analysis. In: Kyngäs, H., Mikkonen, K., Kääriäinen, M. (eds) The Application of Content Analysis in Nursing Science Research. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-30199-6_2
36. Lawal, T. O., & Ajayi, H. O. (2020). Parents and children’s awareness and knowledge of child rights act and its application on children in Nigeria. Annual Journal of Technical University of Varna, 4(1), 1-11. https://doi.org/10.29114/ajtuv.vol4.iss1.127
37. Lombard, M., Snyder-Duch, J., & Bracken, C. C. (2010). Practical resources for assessing and reporting intercoder reliability in content analysis research projects. Retrieved February, 3, 1-18.
38. Lutaj, L., & Duka, A. (2023). Students-Teachers of the future, citizenship, and inclusive rights in education. Interdisciplinary Journal of Research and Development, 10(2), 45-51. https://doi.org/10.56345/ijrdv10n206
39. Migiro, S. O., & Magangi, B. A. (2011). Mixed methods: A review of literature and the future of the new research paradigm. African Journal of Business Management, 5(10), 3757-3764.
40. Myers, B. K. (2013). Young children and spirituality. Routledge.
41. Olsson, Å. (2020). Children’s rights in Swedish teacher education. Human Rights Education Review, 3(2), 49–67. https://doi.org/10.7577/hrer.3925
42. Palinkas, L. A., Horwitz, S. M., Green, C. A., Wisdom, J. P., Duan, N., & Hoagwood, K. (2015). Purposeful sampling for qualitative data collection and analysis in mixed method implementation research. Administration and policy in mental health and mental health services research, 42, 533-544. https://doi.org/10.1007/s10488-013-0528-y
43. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage
44. Pedük, Ş. B., Ahmetoğlu, E., & Yavuz, E. A. (2021). Okul öncesi öğretmen adaylarının televizyon ve internette izlediği reklamlardaki çocuk haklarına ilişkin görüşleri. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 5(2), 495-525. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202152320
45. Platin, G., & Ahmetoğlu, E. (2020). Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk haklarına ilişkin tutumlarının incelenmesi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 39(3), 117-136.
46. Pyle, A., & Bigelow, A. (2015). Play in kindergarten: An interview and observational study in three Canadian classrooms. Early Childhood Education Journal, 43, 385-393.
47. Reed, Edward S. (1993). The intention to use a specific affordance. In Robert H. Wozniak & Kurt W. Fischer (Eds.), Development in Context. Acting and Thinking in Specific Environments (pp. 45–76). Hillsdale, NJ: Erlbaum.
48. Ruiz-Casares, M., Collins, T.M., Tisdall, E. K. M., & Grover, S. (2017). Children’s rights to participation and protection in international development and humanitarian interventions: Nurturing a dialogue. The International Journal of Human Rights, 21(1), 1-13. https://doi.org/10.1080/13642987.2016.1262520
49. Sandelowski, M. (2000). Combining qualitative and quantitative sampling, data collection, and analysis techniques in mixed‐method studies. Research in Nursing & Health, 23(3), 246-255. https://doi.org/10.1002/1098-240X(200008)23:4%3C334::AID-NUR9%3E3.0.CO;2-G
50. Senemoğlu, N. (2013). Gelişim, öğrenme ve öğretim. Ankara: Yargı Yayınevi.
51. Smith, H. A., & Haslett, S. J. (2017). Children’s rights in education research: from aims to outcomes. Cambridge Journal of Education, 47(3), 413-438. https://doi.org/10.1080/0305764X.2016.1190316
52. Sop, A., & Topçu-Bilir, Z. (2021). Üniversite öğrencilerinin çocuk katılım hakkı farkındalıklarının incelenmesi. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 1(1), 26-45.
53. Soylu, D. (2021). Okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin çocuk haklarına ilişkin kavramsallaştırmalarının incelenmesi: Bir olgubilim çalışması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
54. Quennerstedt, A. (2016). Children’s human rights at school–as formulated by children. The International Journal of Children's Rights, 24(3), 657-677.
55. Qvarsell, B. (2005). Early childhood culture and education for children’s rights. International Journal of Early Childhood, 37, 99-108.
56. Tesch, R. (2013). Qualitative research: Analysis types and software. Routledge.
57. Türkoğlu, D., & Akduman, G. G. (2016). Okul öncesi dönem çocuğu olan babaların babalık rolü algısı ile çocuklarının sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 224-241.
58. Uçuş, Ş., & Şahin, A. (2012). Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne yönelik öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin görüşleri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 25-41.
59. UNICEF. (2018). Levels and trends in child malnutrition. eSocialSciences.
60. Vygotsky, L. S., & Cole, M. (1978). Mind in society: Development of higher psychological processes. Harvard University Press.