Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Haber Metinlerinin 2018 Öğretim Programında Yer Alan Kök Değerler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, 2018 Sosyal Bilgiler öğretim programında (SBÖP) bulunan kök değerlerin Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki haber metinlerinde yer alma durumunun incelenmesidir. Araştırma kapsamında 2023 yılında kullanılan 4. sınıf Tuna Yayınları, 5. sınıf ATA Yayıncılık, E- Kare Yayıncılık ve MEB Yayınları, 6. sınıf MEB ve Anadol Yayıncılık, 7. sınıf MEB ve Ekoyay Yayıncılığa ait ders kitapları nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi çerçevesinde incelenmiştir. Doküman incelemesi kapsamında 4., 5, 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları MaxQDA 2022 nitel veri analiz programına aktarılarak yedi öğrenme alanı ve on adet kök değer temel alınarak veri çözümlemesi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, 4. sınıf Tuna Yayınları ders kitabında bulunan haber metinlerinde en fazla yardımseverlik değerine, 5. sınıf ATA Yayıncılık ders kitabında bulunan haber metinlerinde en fazla vatanseverlik değerine, 5. sınıf E- Kare Yayıncılık ders kitabında bulunan haber metinlerinde en fazla adalet değerine, 5. sınıf MEB Yayıncılık ders kitabında bulunan haber metinlerinde en fazla vatanseverlik değerine, 6. sınıf MEB Yayıncılık ders kitabında bulunan haber metinlerinde en fazla adalet değerine, 6. sınıf Anadol Yayıncılık ders kitabında bulunan haber metinlerinde en fazla sorumluluk değerine, 7. sınıf MEB Yayıncılık ders kitabında bulunan haber metinlerinde vatanseverlik ve sorumluluk değerlerine, 7. sınıf Ekoyay Yayıncılık ders kitabında bulunan haber metinlerinde en fazla sorumluluk değerine vurgu yapıldığı görülmüştür. Ulaşılan bir diğer sonuç ise kök değerlerin öğrenme alanlarına eşit oranda dağılım göstermediği yönündedir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Bilgiler
• Ders kitabı
• Haber metinleri
• Kök değerler

Examination of News Texts in Social Studies Textbooks in Terms of Root Values Included in the 2018 Curriculum

Öz

This study aims to examine the presence of root values in the 2018 Social Studies curriculum in news texts in Social Studies textbooks. Within the scope of the research, textbooks belonging to 4th-grade Tuna Publications, 5th-grade ATA Publishing, E-Kare Publishing, MoNE Publications, 6th-grade MoNE and Anadol Publishing, 7th-grade MoNE and Ekoyay Publishing, used in 2023, were examined within the framework of document analysis, one of the qualitative research methods. Within the scope of the document analysis, 4th, 5th, 6th, and 7th-grade social studies textbooks were transferred to the MaxQDA 2022 qualitative data analysis program, and data analysis was performed based on seven learning areas and ten root values. According to the results, the most helpful value in the news texts in the 4th-grade Tuna Publications textbook, the highest patriotism value in the news texts in the 5th-grade ATA Publishing textbook, and the most patriotic value in the news texts in the 5th-grade E-Kare Publishing textbook. The highest value of justice in the news texts in the 5th grade MoNE Publishing textbook, the highest value of patriotism in the news texts in the 6th grade MoNE Publishing textbook, the highest value of justice in the nas texts in the 6th grade MoNE Publishing textbook, the highest value of justice in the news texts in the 6th grade MoNE Publishing textbook It has been observed that the value of responsibility is emphasized the most in the news texts in the 7th grade MoNE Publishing textbook, the values of patriotism and responsibility, and the value of responsibility in the news texts in the 7th grade Ekoyay Publishing textbook. Another result is that the root values were not evenly distributed across the learning areas.

Anahtar Kelimeler

• Social studies, Textbooks, News texts, Root values

Kaynakça

1. Aktan, O., & Padem, S. (2013). İlköğretim 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında kullanılan okuma metinlerinde yer alan değerler. Asya Öğretim Dergisi, 1(2), 44-55. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aji/issue/1536/18819
2. Akhan, E., N., Subaşı, E., & Açıl, F., B. (2020). Öğretmen adaylarının kök değerlere ilişkin görüşleri. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 115-134. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jena/issue/59198/772090
3. Altay, N. (2020). Ortaokul Sosyal Bilgiler ders kitaplarının beceriler açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 276-291. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.805054
4. Arslan, A., & Elma, M. (2022). İlkokul öğrencilerinin değerlere bakış açılarının kök değerler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 20(44), 385-416. https://doi.org/10.34234/ded.1129404
5. Arslan, A., & Turan, F. (2024). 8. sınıf Türkçe ders kitabının kök değerler açısından incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 15(29), 105-130. https://doi.org/10.58689/eibd.1429452
6. Baki, Y. (2019). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin değer aktarımı açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 109-146. https://doi.org/10.34234/ded.460042
7. Çelikkaya, T., & Seyhan, O. (2017). Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının evrensel değerlere ilişkin metafor algıları. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(3), 65-87. https://doi.org/10.19160/ijer.342330
8. Çoban, O., & Akşit, İ. (2018). 2005 ve 2017 Sosyal Bilgiler öğretim programlarının öğrenme alanı, kazanım, kavram, değer ve beceri boyutları açısından karşılaştırılması. Journal of History Culture and Art Research, 7(1), 479-505. https://dergipark.org.tr/tr/pub/farabi/issue/53788/600977

9. Demirel, G. (20229. Sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan kök değerler. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Bartın Üniversitesi. [Tez no: 710169].
10. Demirkaya, H., & Çal, Ü. T. (2018). Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının dürüstlük değerine ilişkin metaforik algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 1964-1980. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59259/851332
11. Dere, İ., & Yavuzay, M. (2020). Sosyal Bilgiler derslerinde değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 56, 61-91. https://doi.org/10.21764/maeuefd.607187
12. Divrik, R., & Aydoğdu, M. Z. (2023). Examination of primary and secondary school mathematics textbooks in terms of root values. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 17(Özel Sayı), 398-430. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.1348469