İlköğretim İkinci Kademe Kapsamlı Gelişimsel Rehberlik Programlarının Karşılaştırmalı İncelenmesi: Türkiye, Kanada, Finlandiya Örneği

Öz

Bu araştırmayla Türkiye, Kanada (Alberta eyaleti) ve Finlandiya (Turku eyaleti) ilköğretim ikinci kademe kapsamlı gelişimsel rehberlik programlarının karşılaştırmalı incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada rehberlik programları hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve ölçme-değerlendirme ögeleri açısından karşılaştırılmıştır. Araştırmada yatay yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın deseni tarama modelinde olup veriler nitel araştırma tekniklerinden doküman incelemesi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın verileri için ülkeler seçilirken amaçlı ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre hedef ögesi açısından üç ülkenin de hem benzer hem de farklı özellikleri vardır. İçerik ögesi açısından Türkiye ile Kanada (Alberta eyaleti) gelişim alanları ve içerikleri benzerlik gösterirken Finlandiya (Turku eyaleti) farklılık göstermiştir. Türkiye sosyal-duyuşsal alanda, Kanada (Alberta eyaleti) kariyer gelişim alanında yoğunlaşmıştır. Finlandiya (Turku eyaleti) rehberliği derslerin içerisine dahil etmiştir. Öğrenme-öğretme ögesi açısından Türkiye’nin etkinlik kılavuzu olduğu, diğer iki ülkenin bu şekilde bir kılavuz kullanmadığı saptanmıştır. Ayrıca öğrenme-öğretme ögesinde Türkiye’de etkinlik, kazanım, öğrenci gelişim alanlarına; Kanada’da (Alberta eyaleti) uygulamaların sistematik yapıldığı etkinliklere; Finlandiya’da (Turku eyaleti) ise öğrenci merkezli, veli iletişimine sıklıkla ağırlık verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ölçme-değerlendirme ögesi açısından üç ülkede öğrencinin merkeze alındığı yöntem ve teknikler kullanılmaktadır. Bu araştırma üç ülke ile sınırlıdır, başka ülkelerin ele alındığı rehberlik programlarının karşılaştırması yapılabilir. Ayrıca rehberlik ile ilgili ‘‘öz yeterlik, girişimcilik, iletişim, bağımlılık ’’ gibi kavramlar bağlamında ülkelerin programları karşılaştırılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Rehberlik Öğretim Programı
• Karşılaştırmalı Eğitim
• Türkiye
• Kanada
• Finlandiya.

Comparatıve Revıew of Prımary Educatıon Second Level Guıdance Programs: The Example of Turkey, Canada and Fınland

Öz

This study aimed to examine the guidance programs of Turkey, Canada (Alberta province), and Finland (Turku province). The study compared guidance programs in terms of objectives, content, learning-teaching, and assessment-evaluation elements. For the design of this research, which is a horizontal approach from comparative education approaches, a survey model from qualitative research methods and a document analysis method for data analysis were preferred. The purposive criterion sampling method was used to select the countries for the data of the study. According to the results of the research, all three countries have similar and different concepts in terms of the target element. In terms of the content element, Turkey and Canada (Alberta province) had similar development areas and contents, while Finland (Turku province) differed from these two countries. Turkey concentrated on the social-affective domain, while Canada (Alberta province) concentrated on the career development domain. Finland (Turku province) was found to include counseling in the courses. In terms of the learning-teaching component, it was found that Turkey had an activity guide, while the other two countries did not use such a guide. In addition, in the learning-teaching element, it was concluded that in Turkey, activities, learning outcomes, and student development areas were emphasized; in Canada (Alberta province), activities in which practices were systematic; and in Finland (Turku province), a student-centered process in which parent communication was frequently carried out. In terms of measurement and evaluation elements, it was concluded that in all three countries, comparisons of guidance programs in other countries can be made. In addition, the programs of the countries can be compared in the context of concepts such as ‘‘self-efficacy, entrepreneurship, communication, addiction, affective field’’ related to guidance.

Anahtar Kelimeler

• Guidance
• Guidance Program
• Program Comparison
• Turkey
• Canada
• Finland

Kaynakça

1. Ataseven, U. (2022). Danimarka, Finlandiya, İsveç, Norveç ve Türkiye Eğitim Sisteminde İlkokul Öğretim Programları ile Eğitim-Öğretim Uygulamalarının Girişimcilik Becerisi Açısından Karşılaştırılması. Yayımlanmamış doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
2. Balcı, A. (2006). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. Büyüköztürk, B., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2019). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (27. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
3. Can, G. (2002). Psikolojik danışma ve rehberlik. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. Çetin, Y. (2023). Kanada Eğitim ve Öğretmen Yetiştirme Sistemleri. AS. Saracaloğlu (Ed.), Dünya ülkelerinden örneklerle karşılaştırmalı eğitim ve öğretmen yetiştirme sistemlerine bakış II içinde (1. baskı, 325-350). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
4. Çubukçu, Z., Yılmaz, B. Y. & İnci, T. (2016). “Karşılaştırmalı Eğitim Programları Araştırma Eğilimlerinin Belirlenmesi-Bir İçerik Analizi”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(1): 446-468.
5. Çubukçu, Z. & Gültekin, M. (2006). “İlköğretimde Öğrencilere Kazandırılması Gereken Sosyal Beceriler”. Bilig, : 155-174.
6. Demirel, Ö. (2000). Karşılaştırmalı eğitim. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
7. Demirel, Ö. (2012). Eğitim sözlüğü (5. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
8. Dinkmeyer, D. & Caldwell, E. (1970). Developmental counseling and guidance: A comprehensive school approach. McGraw-Hill.

9. Doğan, S. (2000). “Okul Rehberliği ve Danışmanlığı Alanında Çağdaş Bir Yaklaşım: Kapsamlı Rehberlik Program Modeli”. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 2(13): 56-64.
10. Dorji, K. (2023). “Comparing Examination Modes in Finland and Bhutan’s Education System and Suggestions for Improvement”. International Journal of Qualitative Research, 3(1): 71-83. https://doi.org/10.47540/ijqr.v3i1.949
11. Dorling, D. & Koljonen A. (2023). Finntopia: What we can learn from the world’s happiest country. https://doi.org/10.1017/9781788212175
12. Ergün, K. (2023). Türkiye ile Kanada Okul Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Programlarının Karşılaştırılması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
13. Erkan, S. (2017). Psikolojik danışma ve rehberlikte program geliştirme (1. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
14. Erkan, S., Kaya, O. & Altun, E. (2007). Rehberlikte program geliştirme seminer notları. [Program Development in Guidance Seminar Manuel]. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
15. Euronews. (2023, Mart 21). Dünya’nın en mutlu ülkeleri: 6 basamak yükselen Türkiye 137 ülke arasında 106. oldu. Euronews. https://tr.euronews.com/2023/03/21dunyanin-en-mutlu-ulkeleri-6-basamak-yukselen-turkiye-137-ulke-arasinda-106-oldu
16. Finnish Government. (2021). Education Policy Report of the Finnish Government. Helsinki, Finland. 64. https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-383-927-4
17. Finnish National Agency for Education (FNAE). (2020). National core curriculum for primary and lower secondary (basic) education. https://www.oph.fi/en/education-and-qualifications/national-core-curriculum-primary-and-lower-secondary-basic-education Gysbers, N. C. & Henderson, P. (2006). Developing & managing your school quidance & counseling program (5th ed.). American Counseling Association. https://ismailsunny.files.wordpress.com/2017/07/developing-and-managing-your-sc-norman-c-gysbers.pdf
18. Karacan-Özdemir, N. & Bacanlı, F. (2020). “Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri ve Kariyer Gelişimi: Öğretmen ve Psikolojik Danışman Rolleri”. Milli Eğitim Dergisi, 49(226): 323-344.
19. Karaer, G. (2016). “İlköğretim Fen Bilimleri Öğretim Programlarının Karşılaştırmalı İncelenmesi: Türkiye ve Estonya Örneği”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi (ESTÜDAM) Eğitim Dergisi, 1(1): 55-76.
20. Karasar, N. (1998). Bilimsel araştırma yöntemi (8. baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
21. Kelly, K., Merry, J. & Gonzalez, M. (2018). Trust, Collaboration, and Well-Being: Lessons Learned from Finland. SRATE Journal, 27(2): 34-39. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1186140.pdf
22. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2021). Ortaokul Sınıf Rehberlik Etkinlikleri (1-2 Cilt). https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_09/03012045_ORTAOKUL_SINIF_REHBERLYK_ETKYNLYKLERYYYY.pdf METIC (Finlandiya Göçmenlik Hizmetleri). (2022). Finlandiya eğitim sistemi. https://finlandiyagocmenlikhizmetleri.com/finlandiyayasam/finlandiya-egitim-sistemi/
23. Myrick, R. D. (1997). Developmental quidanceand counseling: A practical approach. Educational Media. https://www.academia.edu/37786184/Dev_lopmental_Guidance_and_Counseling_A_Practical_Approach_Fifth_Edition
24. Nazlı, S. (2005). Kapsamlı gelişimsel rehberlik ve psikolojik danışma programları (2. baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
25. Nazlı, S. (2011). Kapsamlı gelişimsel rehberlik programları (4. Baskı). Ankara:Anı Yayıncılık.
26. Niizeki, S. (2005). School Counselling in Canada and Japan. (Unpublished master’s thesis). Simon Fraser University, in The Fuculty of Education.
27. OECD (2001). New School Management Approaches, Center for Education Research and Innovation, Paris: Head of Publications Service, 2001.
28. Oshurkevych, N. & Potikha, Z. (2018). Current state and problems of vocational guidance of young people in Ukraine and Canada. Contınuıng Professıonal Educatıon: Theory and Practice (Series: Pedagogıcal Scıences), 3(4): 121-126. https://doi.org/10.28925/1609-8595.2018.3-4.121126
29. Özerbaş, M. A. & Safi, B. N. (2022). “İngiltere, Japonya, Norveç, Finlandiya, Singapur, Rusya ve Türk Eğitim Sistemlerinin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1): 63-80.
30. Özkan, U. B. (2019). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi (4. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9786/052417272232
31. Taşgın & Gerez-Taşgın (2023). Finlandiya Eğitim ve Öğretmen Yetiştirme Sistemleri. AS. Saracaloğlu (Ed.), Dünya Ülkelerinden Örneklerle Karşılaştırmalı Eğitim ve Öğretmen Yetiştirme Sistemlerine Bakış I içinde (1. baskı, 1047-1093). Pegem Akademi Yayıncılık.
32. Şahin, Ç. (2007). 1979 ile 2006 Yılları Arası Türkiye’deki Sınıf Öğretmeni Yetiştirme Programlarının Karşılaştırılması. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, (2), 138-156.
33. Tanrısevdi, F., Kıral, B. & Çomruk, M. (2022). “Türkiye ve Arnavutluk Eğitim Sistemlerinin Karşılaştırılması”. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi, 1(2): 1-16.
34. Terzi, Ş., Tekinalp, B. E. & Leuwerke, W. (2011). Psikolojik Danışmanların Okul Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetleri Modeline Dayalı Olarak Geliştirilen Kapsamlı Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programını Değerlendirmeleri. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 1(1): 51-60.
35. Türkoğlu, A. (1998). Karşılaştırmalı eğitim, dünya ülkelerinden örneklerle (1. baskı). Adana: Baki Kitabevi. Uncu, U. (2020). İktisadi Kalkınmada Eğitimin Rolü: Finlandiya Örneği ve Türkiye İçin Çıkarımlar. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
36. URL- 1. https://tr.wikipedia.org/wiki/Finlandiya%27da_e%C4%9Fitim adresinden 27.12.2023 tarihinde erişilmiştir.
37. URL- 2. https://orgm.meb.gov.tr/ adresinden 27.11.2023 tarihinde erişilmiştir.
38. URL- 3. https://www.alberta.ca/education adresinden 29.11.2023 tarihinde erişilmiştir.
39. URL- 4. https://education.alberta.ca/topic-search/?searchMode=3 adresinden 29.11.2023 tarihinde erişilmiştir.
40. URL- 5. https://www.oph.fi/fi/koulutus-ja-tutkinnot/perusopetuksen-opetussuunnitelman-perusteet adresinden 29.11.2023 tarihinde erişilmiştir.
41. URL- 6. https://blog.edu.turku.fi/ops2016/files/2015/04/Luku-15-7-9lk.pdf adresinden 29.11.2023 tarihinde erişilmiştir. URL- 7. https://www.infofinland.fi/tr/education/vocational-education-and-training adresinden 29.11.2023 tarihinde erişilmiştir.
42. URL- 8. https://www.icesturkey.com/finlandiya-egitim-sistemi-ve-basarisinin-sirlari adresinden 29.11.2023 tarihinde erişilmiştir.
43. URL- 9. https://curriculum.learnalberta.ca/curriculum/en/s/pde adresinden 01.01.2024 tarihinde erişilmiştir. Ültanır, G. (2000). Karşılaştırmalı eğitim bilimi. Ankara: Eylül Yayınları.
44. Varış, F. (1995). Eğitim bilimine giriş. İstanbul: Alkım Yayınevi.
45. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
46. Wittmer, J. (1993). Developmental School Counselling: History, Reconceptionalization and İmplementation Strategies. In J. Wittmer (Eds.), Managing Your School Counseling Programs: K-12 Developmental Strategies (pp. 2-11). Minnepolis, MN: Educational Media. Turkish Psyschological Counseling and Guidance Journal.