Küresel Vatandaşlığa ve Küresel Vatandaşlık Eğitimine İlişkin Öğretmen Görüşleri: Şanlıurfa İli Örneği

Öz

Bu araştırma, sınıfında yabancı uyruklu öğrencisi bulunan sınıf öğretmenlerinin küresel vatandaşlık ve küresel vatandaşlık eğitimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni (fenomenoloji) ile tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Şanlıurfa’nın Haliliye, Eyyübiye ve Karaköprü ilçelerinde 2023-2024 eğitim-öğretim yılında devlet okullarının ilkokul kademelerinde görev yapan 24 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, küresel vatandaşlığın öğretmenler tarafından dünya genelinde karşılıklı sorumluluk bilinci, adalet, eşitlik, hoşgörü ve aktif katılımı gerektiren bir yaşam biçimi olarak algılandığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenler, küresel vatandaşlık eğitimi sürecine ilişkin uygulama ve faaliyetler ile öğretim programı kapsamında görüşlerini ortaya koymuştur. Küresel vatandaşlık eğitimi sürecinde karşılaşılan sorunların iletişim eksikliğinden, farklılıklar ve fiziki şartların eksikliğinden, eğitimcilerin bilgi eksikliğinden ve ön yargılardan kaynaklı sorunlar olduğu öğretmen görüşleriyle ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sınırlılıkları ve bulguları kapsamında araştırmacılar ve uygulayıcılar için öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Küresel vatandaşlık
• Küresel vatandaşlık eğitimi
• Öğretmen
• Sınıf öğretmeni

Teachers' Views on Global Citizenship and Global Citizenship Education: The Case of Şanlıurfa Province

Öz

This study was conducted to determine the views of classroom teachers with foreign students in their classes regarding global citizenship and global citizenship education. The research was designed using phenomenology, one of the qualitative research designs. The study group consisted of 24 classroom teachers working at the primary school level in public schools in the Haliliye, Eyyübiye, and Karaköprü districts of Şanlıurfa during the 2023-2024 academic year. The study group was determined using maximum variation sampling and criterion sampling, which are purposeful sampling methods. A semi-structured interview form was used as a data collection tool. Content analysis was used to analyze the data. The results of the study revealed that global citizenship is perceived by teachers as a way of life that requires a sense of mutual responsibility, justice, equality, tolerance, and active participation worldwide. Teachers expressed their views on the practices, activities, and curriculum related to the global citizenship education process. It was found that the challenges encountered in the global citizenship education process stem from communication deficiencies, differences, inadequate physical conditions, lack of knowledge among educators, and prejudices, as reported by teachers. Recommendations for researchers and practitioners were developed within the scope of the limitations and findings of the research.

Anahtar Kelimeler

• Global citizenship
• Global citizenship education
• Teacher
• Classroom teacher

Kaynakça

1. Açıkalın, M. (2010). The influence of global education on the Turkish social studies curriculum. The Social Studies, 101(6), 254-259.
2. Akhan, N. E., & Kaymak, B. (2021). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küreselleşme, küresel eğitim ve küresel vatandaş kavramlarına yönelik görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 50(229), 129-155.
3. Aktaş, V., & Ayaydın, Y. (2023). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küresel vatandaşlık eğitimi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. International Journal of Social Science Research, 12(1), 134-154.
4. Aktaş, V., Tokmak, A., & Kara, I. (2021). Sosyal bilgiler ders kitaplarının küresel sorunlar açısından değerlendirilmesi: Fransa ve Türkiye örneği. Journal of Innovative Research in Teacher Education, 2(3), 266-289.
5. Aygün, S. (2022). Anadolu üniversitesi sosyal bilgiler öğretmenliği lisans programının küresel vatandaşlık kapsamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
6. Balbağ, N. L. (2016). İlkokul sosyal bilgiler dersi bağlamında öğrenci ve öğretmenlerin küresel vatandaşlık algıları [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
7. Banks, J. A. (Ed). (2004). Diversity and citizenship education: Global perspectives. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
8. Banks, J. A. (2008). Diversity, group identity, and citizenship education in a global age. Educational Researcher, 37(3), 129-139.

9. Bennett, J. M., & Bennett, M. J. (2004). Developing intercultural sensitivity: An integrative approach to global and domestic diversity. In D. Landis, J. M. Bennett, & M. J. Bennett (Eds.), Handbook of intercultural training (pp. 147-165). SAGE.
10. Buckingham, D. (2007). Digital media literacies: Rethinking media education in the age of the internet. Research in Comparative and International Education, 2(1), 43-55.
11. Chen, G. M. (2005). A model of global communication competence. China Media Research, 1(1), 3-11.
12. Ceylan, Ş. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin dünya vatandaşlığı eğitimi ile ilgili görüşleri. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 7(1), 78-93.
13. Chu, S. K. W., Reynolds, R. B., Tavares, N. J., Notari, M., & Lee, C. W. Y. (2017). 21st century skills development through inquiry-based learning. Singapore: Springer.
14. Çermik, F., Çalışoğlu, M., & Tahiroğlu, M. (2016). Sınıf öğretmenlerinin küresel vatandaşlık eğitimi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. Electronic Turkish Studies, 11(3), 775-790.
15. Çolak, K., Kabapınar, Y., & Öztürk, C. (2019). Sosyal bilgiler derslerini veren öğretmenlerin küresel vatandaşlığa ve küresel vatandaşlık eğitimine bakışları. Eğitim ve Bilim, 44(197), 335-352.
16. Daban, E. Z. (2024). Küreselleşme tartışmaları ve Afrika: Başka bir dünya mümkün mü? Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 140-157.
17. Davies, L. (2004). Preparation for active citizenship, (scoping paper for Home Office Civil Renewal Unit). UK: The University of Birmingham Press. Davies, I., Gorard, S., & McGuinn, N. (2005). Citizenship education and character education: Similarities and contrasts. British Journal of Educational Studies, 53(3), 341-358.
18. Deardorff, D. K. (2006). Identification and assessment of intercultural competence as a student outcome of internationalization. Journal of Studies in International Education, 10(3), 241-266.
19. Durmuş, G. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık ve çokkültürlü eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Amasya Üniversitesi.
20. Egüz, Ş. (2016). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık eğitimine yönelik algıları. International Journal of Eurasia Social Sciences, 7(24), 30-49.
21. Ereş, F. (2015). Vatandaşlık eğitimi ve karakter eğitimi politikalarının değerlendirilmesine yönelik nitel bir çalışma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(36), 120-136.
22. Eshet-Alkalai, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 13(1), 93-106.
23. Fozdar, F., & Martin, C. A. (2020). Constructing the postnational citizen?: Civics and citizenship education in the Australian National Curriculum. Journal of Curriculum Studies, 52(3), 372-394.
24. Friedman, T. L. (2000). The Lexus and the olive tree: Understanding globalization. Farrar Straus Giroux.
25. Güleç, B., Eşer, O., Zeydanlı, S., Başaran, F., Kaplan, M. M., & Güleç, E. (2023). Sınıf öğretmenliği mesleğinin önemi ve tarihçesi. Journal of Social Humanities and Administrative Sciences, 9(61), 2417-2422.
26. Günel, E., & Pehlivan, A. (2015). Examining the citizenship and democracy education textbook and curriculum in terms of global education. Journal of Social Studies Education Research, 6(1), 123-171.
27. Hillyard, A. K. (2011). Constructions of global citizenship: An Albertan case study [Unpublished master’s thesis]. University of Alberta.
28. Holton, R. (2000). Globalization’s cultural consequences, dimensions of globalization. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 570(1), 140-152.
29. Karadağ Ak, Ö., & Arıcıoğlu, M. A. (2018). Küreselleşmede kültürel geçişler ve psikolojik yansımaları. OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(14), 578-598.
30. Katıtaş, S., Coşkun, B., & Karadaş, H. (2024). The relationship between teachers’ cultural intelligence and multicultural education attitude: The mediating role of intercultural sensitivity. International Journal of Educational Research, 127, 102443.
31. Kaya, B., & Kaya, A. (2012). Teknoloji çağında öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık algıları. Sakarya University Journal of Education, 2(3), 81-95.
32. Kilminster, R. (1997). Globalisation as an emergent concept. In A. Scott (Ed.), The limits of globalisation: Case and arguments (pp. 257-283). London: Routledge.
33. Kirkwood, T. F. (2002). Teaching about japan: global perspectives in teacher decisionmaking, content, and practice. Theory and Research in Social Education, 30(1), 88-115.
34. Kotluk, N., & Kocakaya, S. (2015). 21. yüzyıl becerilerinin gelişiminde dijital öykülemeler: Ortaöğretim öğrencilerinin görüşlerinin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 354-363.
35. Lafer, S., & Aydın, H. (2012). Educating for democratic societies: Impediments. Journal of Social Studies Education Research, 3(2), 45-70.
36. Lareau, A. (1987). Social class differences in family-school relationships: The importance of cultural capital. Sociology of Education, 60(2), 73-85.
37. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Thousand Oaks, CA: Sage.
38. Livingstone, S. (2004). Media literacy and the challenge of new information and communication technologies. The Communication Review, 7(1), 3-14.
39. Machts, N., Kaiser, J., Schmidt, F. T., & Moeller, J. (2016). Accuracy of teachers' judgments of students' cognitive abilities: A meta-analysis. Educational Research Review, 19, 85-103.
40. Marshall, C., & Rossman, G. B. (2014). Designing Qualitative ve Research. New York: Sage.
41. McIntosh, P. (2005). Gender perspectives on educating for global citizenship. In N. Noddings (Ed.), Educating citizens for global awareness (pp. 22-39). Teachers College Press.
42. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
43. Morais, D. B., & Ogden, A. C. (2011). Initial development and validation of the global citizenship scale. Journal of Studies in International Education, 15(5), 445-466.
44. Myers, J. (2006). Rethinking the social studies curriculum in the context of globalization: Education for global citizenship in the U.S. Theory and Research in Social Education, 34(3), 370-394.
45. Noddings, N. (2005). Global citizenship: Promises and problems. In N. Noddings (Ed.), Educating citizens for global awareness (pp. 1-21). Teachers College Press.
46. Orhan Göksün, D. (2016). Öğretmen adaylarının 21. yy. öğrenen becerileri ve 21. yy. öğreten becerileri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
47. Osler, A., & Vincent, K. (2002). Citizenship and the challenge of global education. Trentham.
48. OXFAM. (2015). Education for global citizenship: A guide for schools. Oxfam GB. https://oxfamilibrary.openrepository.com adresinden 11.08.2024 tarihinde erişilmiştir.
49. Özden, D. Ö., & Karadağ, Y. (2021). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Field Education, 7(2), 12-35.
50. Pais, A., & Costa, M. (2020). An ideology critique of global citizenship education. Critical Studies in Education, 61(1), 1-16.
51. Pretsch, J., & Ehrhardt-Madapathi, N. (2018). Experiences of justice in school and attitudes towards democracy: A matter of social exchange?. Social Psychology of Education, 21, 655-675.
52. Rapoport, A. (2010). We cannot teach what we don’t know: Indiana teachers talk about global citizenship education. Education, Citizenship and Social Justice, 5(3), 179-190.
53. Reysen, S., & Katzarska-Miller, I. (2013). A model of global citizenship: Antecedents and outcomes. International Journal of Psychology, 48(5), 858-870.
54. Reysen, S., Pierce, L., Spencer, C. J., & Katzarska-Miller, I. (2013). Exploring the content of global citizen identity. The Journal of Multiculturalism in Education, 9(1), 1-31.
55. Ritzer, G., & Stepnisky, J. (2021). Modern sociological theory. Sage Publications.
56. Robertson, R. (1999). Küreselleşme: Toplum kuramı ve küresel kültür (Çev. Ümit Hüsrev Yolsal). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
57. Samancı, O. & Uçan, Z. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının sosyal sorun çözme beceri düzeylerinin incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, XIV. Uluslararası Katılımlı Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu Özel Sayısı. 152-162.
58. Tezcan, M. (1998). Küreselleşmenin eğitimsel boyutu. Eğitim ve Bilim, 22(108), 53-55.
59. Tichnor-Wagner, A. (2019). District agency in implementing instructional reform: A comparative case study of global education. Journal of Educational Change, 20(4), 495-525.
60. Tucker, J. L., & Cistone, P. J. (1991). Global perspectives for teachers: An urgent priority. Journal of Teacher Education, 42(1), 3-10.
61. Tünkler, V. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küresel, çokkültürlü eğitime ve küresel vatandaşlık eğitimine yönelik bakış açıları. Milli Eğitim Dergisi, 49(226), 255-290.
62. Türkan, A., Aydın, H., & Üner, S. S. (2016). Öğretmen adaylarının çokkültürlü eğitime yönelik tutumları ile epistemolojik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İlköğretim Online, 15(1), 148-159.
63. UNESCO. (2015). Global citizenship education: Topics and learning objectives. 07.07.2024 tarihinde https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000232993 adresinden erişilmiştir.
64. Uydaş, İ., & Genç, S. Z. (2015). Ortaöğretim öğrencilerinin küresel vatandaşlık bağlamında çokkültürlülük hakkındaki görüşlerinin değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 4(1), 415-429.
65. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
66. Zajda, J. (2015). Globalisation and its impact on education and policy. In J. Zajda (Ed.), Second international handbook on globalisation, education and policy research (pp. 105-125). Dordrecht: Springer.
67. Zong, G., & Farouk, M. (1999). The effects of participation in an internet-based project on the development of preservice social studies teachers’ global knowledge and global mindedness. Orlando, FL: Paper presented at the 79th NCSS Annual Conference.