Araştırma Makalesi

Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması

Cilt: 17 Sayı: 1 28 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması

Öz

Merak, bireyin iyi oluşu, bilişsel performansı ve kariyer gelişimi açısından önemli bir özelliktir. Bu doğrultuda, çalışmamız merak kavramının çok boyutlu yapısını ele alarak Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye uyarlanmasını amaçlamaktadır. Çalışma grubunu oluşturan 336 yetişkin bireyin %66,4'ü kadın (n = 223), %33,6'sı erkektir (n = 113). Katılımcıların yaş ortalaması 27,76 (SS = 7,69) olup, 18-60 yaş aralığındadır. Ölçeğin geçerliğinin belirlenmesi amacıyla yapı geçerliği kapsamında doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Benzeme geçerliği test edilmiş ve diğer yapılarla ilişkileri sınanmıştır. Çalışmada geçerlik sınamaları için Merak ve Keşfetme Ölçeği-II, Yaşam Doyumu Ölçeği Olumlu ve Olumsuz Duygulanım Ölçeği ve Hasta Sağlık Anketi-4 kullanılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğinde test edilen modelin kabul edilebilir uyum verdiği görülmüştür. Maddelerin faktör yükleri .41 ile .87 arasında değişmiş, ortalama faktör yükü .69 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin alt boyutlarına ait yapıl güvenilirliği (CR) değerleri .69 ile .85, ortalama açıklanan varyans (AVE) değerleri ise .36 ile .59 arasında değişmiştir. Güvenilirlik analizlerinde omega (ω) ve Cronbach alfa (α) değerleri .67 ile .86 arasında değişmiştir. Ayrıca, madde analizine göre madde kalan test korelasyonları .41 ile .76 arasında değişmiş, ortalama .59 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın sonuçları değerlendirildiğinde 24 maddeden oluşan Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği (5BMÖ-R) Türkçe formunun güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin Türkiye’de merak kavramı ile ilgili yapılacak araştırmalarda kullanılarak merak kavramının çok boyutlu yapısının anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırma için üniversite etik kurulundan 25.07.2020 tarih ve 2000223379 sayılı etik kurul onayı alınmıştır. Araştırmacılar etik kurallara uyduğunu beyan etmektedir.

Kaynakça

  1. Acun, N., Kapıkıran, Ş., & Kabasakal, Z. (2013). Merak ve keşfetme ölçeği II: Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 16(31), 74- 85.
  2. Ainley, M. D. (1987). The factor structure of curiosity measures: Breadth and depth of interest curiosity styles. Australian Journal of Psychology, 39(1), 53-59. https://doi.org/10.1080/00049538708259035
  3. Bacanlı, H., & Türk Kurtça, T. (2020). Eğitim psikolojisi açısından merak: genel bir değerlendirme. HAYEF: Journal of Education, 17(1); 103-120. https://doi.org/10.5152/hayef.2020.1923
  4. Bentler, P. M., & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88, 588–606. https://doi.org/10.1037/0033-2909.88.3.588
  5. Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp. 136–162). Newbury Park, CA: Sage.
  6. Bruner, J. S. (1966). Toward a theory of instruction. MA Harvard University Press.
  7. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (2nd ed.). Routledge/Taylor & Francis Group.
  8. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2023). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage publications.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

19 Nisan 2026

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

3 Ekim 2024

Kabul Tarihi

7 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tanlası, B., Saka, R. Ş., Demirci, İ., Ümmet, D., & Eksi, H. (2026). Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 17(1), 827-849. https://doi.org/10.51460/baebd.1560858
AMA
1.Tanlası B, Saka RŞ, Demirci İ, Ümmet D, Eksi H. Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması. BAEBD. 2026;17(1):827-849. doi:10.51460/baebd.1560858
Chicago
Tanlası, Beyza, R. Şura Saka, İbrahim Demirci, Durmuş Ümmet, ve Halil Eksi. 2026. “Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 17 (1): 827-49. https://doi.org/10.51460/baebd.1560858.
EndNote
Tanlası B, Saka RŞ, Demirci İ, Ümmet D, Eksi H (01 Nisan 2026) Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 17 1 827–849.
IEEE
[1]B. Tanlası, R. Ş. Saka, İ. Demirci, D. Ümmet, ve H. Eksi, “Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması”, BAEBD, c. 17, sy 1, ss. 827–849, Nis. 2026, doi: 10.51460/baebd.1560858.
ISNAD
Tanlası, Beyza - Saka, R. Şura - Demirci, İbrahim - Ümmet, Durmuş - Eksi, Halil. “Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 17/1 (01 Nisan 2026): 827-849. https://doi.org/10.51460/baebd.1560858.
JAMA
1.Tanlası B, Saka RŞ, Demirci İ, Ümmet D, Eksi H. Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması. BAEBD. 2026;17:827–849.
MLA
Tanlası, Beyza, vd. “Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 17, sy 1, Nisan 2026, ss. 827-49, doi:10.51460/baebd.1560858.
Vancouver
1.Beyza Tanlası, R. Şura Saka, İbrahim Demirci, Durmuş Ümmet, Halil Eksi. Revize Edilmiş Beş Boyutlu Merak Ölçeği’nin (5BMÖ-R) Türkçeye Uyarlanması. BAEBD. 01 Nisan 2026;17(1):827-49. doi:10.51460/baebd.1560858