Investigation of the Effect of Mindfulness Education Program on Self-perception Levels of Preschool Children

Öz

Bilinçli Farkindalik Eğitim Programi’nin Okul Öncesi Dönem Çocuklarinin Benlik Algisi Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi

Öz

Araştırmada Bilinçli Farkındalık Eğitim Programı’nın okul öncesi dönem çocuklarının benlik algısı düzeylerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma karma yöntem şeklinde planlanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında ön test-son test, kalıcılık testi ve kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel kısmında ise durum çalışması modeli kullanılmıştır. Çalışma grubu Burdur ilinin Bucak ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı iki ayrı anaokuluna giden 60-72 aylık 35 çocuktan oluşmuştur. Anaokulları basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle biri deney diğeri kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak, Demoulin Çocuklar için Benlik Algısı Ölçeği, Öğretmen Görüşme Formu ve Araştırmacı Gözlem Notları kullanılmıştır. Araştırmada deney grubuna araştırmacı tarafından hazırlanan “Bilinçli Farkındalık Eğitim Programı” 8 haftalık bir süre boyunca haftanın 3 günü uygulanmıştır. Araştırma sonucunda; Bilinçli Farkındalık Eğitim Programına katılan deney grubu çocukların benlik algısı düzeylerinin kontrol grubuna göre istatiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Nitel analiz sonuçlarına göre uygulanan eğitim programının çocukların benlik algısı düzeylerine yönelik olumlu katkılar sağladığı görülmüştür. Bu bulgular sonucunda okul öncesi eğitim kurumlarında günlük eğitim planlarına uyarlanabilen bilinçli farkındalık temelli eğitim programlarının kullanılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bilinçli farkındalık
• benlik algısı
• okul öncesi eğitim

Kaynakça

1. Acarbay, Y. (2020). Okul öncesi dönemde öz güven- öz güvenin temel taşları. Z Kızıltepe (Ed.), Çocuklarda öz güven hakkında her şey içinde (s.17- 31). Ankara: Nobel.
2. Alidina, S. (2019). Bilinçli farkındalık (Z. Babayiğit, Çev.). Ankara: Nobel.
3. Ambara, D. P., Septiari, N. K., Listyana, I. G. A. A. P. ., & Rahayu, N. K. A. (2025). The Impact of Mindfulness Training on Anxiety and Self-Regulation among Primary School Children. Mimbar Ilmu, 30(1), 1–9. https://doi.org/10.23887/mi.v30i1.95878
4. Atalay, A. (2019). Şefkat. İstanbul: İnkilap.
5. Bodrova, E. ve Leong, D. J. (2010). Zihin araçları: Erken çocukluk eğitiminde Vygotsky yaklaşımı. G. Haktanır (Ed.). Ankara: Anı.
6. Braun, V. & Clarke, V. (2019). Psikolojide tematik analizin kullanımı. S. N. Şad, N. Özer ve A. Atli (Çev.). Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(2), 873-898.
7. Browning, A. (2020). Mindfulness in Education: An Approach to Cultivating Self-Awareness That Can Bolster Kids' Learning. WestEd.
8. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem.

9. Ciarrochi, J. & Blackledge, J. T. (2006). Mindfulness-based emotional intelligence training: A new approach to reducing human suffering and promoting effectivenes. In J.Ciarrochi, J. P. Forgas & J. D. Mayer (Eds.), Emotional intelligence in everyday life (pp 206-228). Taylor & Francis Group.
10. Creswell, J. W. & Plano Clark, V. L. (2015). Karma yöntem araştırmaları tasarımı ve yürütülmesi (Y. Dede ve S. B. Demir Çev.). Ankara: Anı Yayıncılık.
11. Csikszentmihalyi, M. (2020). Mutluluk bilimi akış (B. Satılmış, Çev.). Ankara: Buzdağı.
12. Çollak, N. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik 8 haftalık Mindfulness (Bilinçli Farkındalık) Programı ve programın çocuklar üzerindeki etkileri. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Bahçeşehir Üniversitesi.
13. Demoulin, D. F. (2000). I like me: Enhancing self-concept in kindergarten-age children through active school/business partnerships. NAPS Communique, 27(8), 20-35.
14. DuBois, L. D. (2003). Selff- esteem, early childhood. T.P. Gullotta, ve vd. (Eds.) Encyclopedia of primary prevention and health promotion içinde (s.937-945). Bostan MA: Springer.
15. Erdamar Koç, G (2011). Sosyal öğrenme kuramı. A. Ulusoy (Ed.), Eğitim psikolojisi içinde (s. 315-351). Ankara: Anı.
16. Flanagan, L., McGourty, J., & O’Connor, C. (2025). Exploring the landscape of mindfulness practice in early childhood education in Ireland. European Early Childhood Education Research Journal, 1–16. https://doi.org/10.1080/1350293X.2025.2453867
17. Flook, L., Goldberg, S. B., Pinger, L., ve Davidson, R. J. (2015). Promoting prosocial behavior and self-regulatory skills in preschool children through a mindfulness-based kindness curriculum. Developmental psychology, 51(1), 44.
18. Gander, M. J. ve Gardiner, H.W. (2015). Çocuk ve ergen gelişimi (A. Dönmez ve N. Çelen., Çev.). Ankara: İmge Kitabevi.
19. Garrison, J. L. (2017). A Self-compassion and mindfulness program for preschoolers [Master’s Thesis], San Diego State University, San Diego.
20. Germer, C. K. (2020). Öz şefkatli farkındalık (H. Ünlü Haktanır, Çev.). İstanbul: Diyojen.
21. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2013). Multivariate data analysis: Pearson Education Limited.
22. Haines, B.A., Hong, P.Y., Immel, K.R. et al. The Mindfulness-Based Kindness Curriculum for Preschoolers: An Applied Multi-Site Randomized Control Trial. Mindfulness 14,2195–2210 (2023). https://doi.org/10.1007/s12671-023-02210-8
23. Harter, S. (2012). The construction of the self: Developmental and sociocultural foundations. Guilford Publications.
24. Jackman, M. M., Nabors, L. A., McPherson, C. L., Quaid, J. D., & Singh, N. N. (2019). Feasibility, acceptability, and preliminary effectiveness of the OpenMind (OM) program for pre-school children. Journal of Child and Family Studies, 28(10), 2910-2921.
25. Janz, P., Dawe, S., & Wyllie, M. (2019). Mindfulness-based program embedded within the existing curriculum improves executive functioning and behavior in young children: A waitlist controlled trial. Frontiers in Psychology, 10, 2052.
26. Kabat- Zinn, J. (2021). Mindfulness’ın iyileştirici gücü F. T. Altun ve G. Demirci, Çev.). İstanbul: Diyojen.
27. Kabat-Zinn, J. (2019). Yeni başlayanlar için farkındalık (S. S. Tezcan, Çev.). İstanbul: Pegasus.
28. Kaiser Greenland, S. (2020). Çocuklar için farkındalık (M. Yakut Aksoy, Çev.). İstanbul: Pegasus.
29. Khng, K. H. (2022). Mindfulness in early childhood: Developing 21st century competencies. In O. S. Tan, K. K. Poon, B. A. O'Brien, & A. Rifkin-Graboi (Eds.), Early childhood development and education in Singapore (pp. 163-187). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-16-7405-1_9
30. Kızıltepe, Z. (2020). Çocuklarda öz güven- genel bir bakış. Z Kızıltepe (Ed.), Çocuklarda öz güven hakkında her şey içinde (s.9-16). Ankara: Nobel.
31. Kim, E., Jackman, M. M., Jo, S. H., Oh, J., Ko, S. Y., McPherson, C. L., Hwang, Y. S. & Singh, N. N. (2020). Effectiveness of the mindfulness-based OpenMind-Korea (OM-K) preschool program. Mindfulness, 11,1062-1072.
32. Kress, T. M. (2021). Perceptions of early childhood oerceptions of early childhood educators on mindfulness and social-emotional curricula: A qualitative case study [Doctoral dissertation], Northcentral University.
33. Kulick, G. A. (2019). Effects of stress reduction instruction in kindergarten to improve self-regulation and academic achievement. Doctoral dissertation, Grand Canyon University. California.
34. Lawlor, M. S., Schonert-Reichl, K. A., Gadermann, A. M., & Zumbo, B. D. (2014). A validation study of the mindful attention awareness scale adapted for children. Mindfulness, 5(6), 730-741.
35. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma. (S. Turan, Çev.). Ankara: Nobel.
36. Moreno-Gómez, A. J., & Cejudo, J. (2019). Effectiveness of a mindfulness-based social–emotional learning program on psychosocial adjustment and neuropsychological maturity in kindergarten children. Mindfulness, 10(1), 111-121.
37. Nieminen, S. H. & Sajaniemi, N. (2016). Mindful awareness in early childhood education. South African Journal of Childhood Education, 6(1), 1-9.
38. Özbey, S. (2022). Motivasyonun bileşenleri. S. Özbey ve E.Dağlıoğlu (Ed.), Erken çocuklukta motivasyon içinde (s.47-90). Ankara:Nobel.
39. Plummer, D. M. (2011). Benlik saygısı çocuklarda nasıl geliştirilir? (E. Aksay, Çev.). İstanbul: Sistem.
40. Schonert-Reichl, K. A., Oberle, E., Lawlor, M. S., Abbott, D., Thomson, K., Oberlander, T. F., & Diamond, A. (2015). Enhancing cognitive and social–emotional development through a simple-to-administer mindfulness-based school program for elementaryschool children: A randomized controlled trial. Developmental Psychology, 51(1), 52–66.
41. Snel, E. (2016). Bir kurbağa gibi sakin ve dikkatli (D. Dalgakıran, Çev.). İstanbul: Pegasus.
42. Sümbüloğlu, K. ve Sümbüloğlu, V. (2002). Biyoistatistik. Ankara: Hatiboğlu Yayınları.
43. Tang Y.Y., Hölzel B.K, Posner M.I. (2015). The neuroscience of mindfulness meditation. Nat Rev Neurosci.16(4):213-25. doi: 10.1038/nrn3916.
44. Turaşlı, N. K. (2006). 6 yaş grubu çocuklarda “benlik algısını desteklemeye yönelik sosyal duygusal hazırlık programı”nın etkililiğinin incelenmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi], Marmara Üniversitesi.
45. Turaşlı, N. K., & Zembat, R. (2013). 6 Yaş Grubu Çocuklarda “Benlik Algısını Desteklemeye Yönelik Sosyal-Duygusal Hazırlık Programı” nın Etkililiğinin İncelenmesi. NEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(2013) 1-16.
46. Thierry, K. L., Bryant, H. L., Nobles, S. S. & Norris, K. S. (2016). Two-year impact of a mindfulnessbased program on preschoolers’ self-regulation and academic performance. Early Education and Development, 27(6), 805-821.
47. Uzun, B. (2020). Benliğiniz içinizdeki çocuğa ne söylüyor?- An-farkındalığı (Mindfulness) ve öz şefkat uygulamalarının benlik saygısına etkisi. Z Kızıltepe (Ed.), Çocuklarda öz güven hakkında her şey içinde (s.49-62). Ankara: Nobel.
48. Viglas, M. (2015). Benefits of a mindfulness-based program in early childhood classrooms [Doctoral dissertation]. Toronto University.
49. Willenbrink, J. B.(2018). Effect of a mindfulness-based program on children’s social skills, problem behavior, an emotion regulation [Doctoral Dissertation], The University Wisconsin.
50. Yaari, M., Sheehan, J., Oberklaid, F., & Hiscock, H. (2019). Early Minds: a pilot randomised controlled trial of a mindfulness program in early learning centres. Pilot and Feasibility Studies, 5, 1-10.
51. Yıldızhan, Ö. (2019). Mindfulness temelli öfke yönetimi programının çocuklarda mindfulness ve öfke yönetimi becerilerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
52. Zelazo, P. D., Forston, J. L., Masten, A. S., & Carlson, S. M. (2018). Mindfulness plus reflection training: Effects on executive function in early childhood. Frontiers in psychology, 9, 208.
53. Zimmermann, E. K. (2018). NOW-Notice with open wonder: A mindfulness-based program for children ages 4-5 years [Doctoral dissertation], The Chicago School of Professional Psychology.