Ergenlerde Sosyal Görünüş Kaygısı ve Akademik Öz Yeterliğin Sosyal Medya Bağımlılığını Yordama Düzeyi

Öz

Bu araştırmada ergenlerin sosyal görünüş kaygısı, akademik öz yeterlik ve sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmada yordayıcı ilişkisel model kullanılmıştır. Veri toplama amacıyla Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği, Çocuklar için Öz Yeterlik Ölçeği Akademik Öz Yeterlik alt boyutu, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve araştırmacılar tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Bu araştırmada veri toplama araçlarından elde edilen veriler, SPSS 26.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Pearson Korelasyon analizi ve Çok Değişkenli Regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre sosyal görünüş kaygısı ile sosyal medya bağımlılığı arasında düşük düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki ve sosyal medya bağımlılığı ile akademik öz yeterlik arasında düşük düzeyde negatif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sosyal görünüş kaygısı ile akademik öz yeterlik arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sosyal görünüş kaygısı ve akademik öz yeterliliğin sosyal medya bağımlılığının anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular literatürdeki bulgular temel alınarak tartışılmış, uygulayıcı ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• sosyal görünüş kaygısı
• akademik öz yeterlik
• sosyal medya bağımlılığı
• ergenlik

Social Appearance Anxiety and Academic Self-Efficacy in Prediction Of Social Media Addiction in Adolescents

Öz

This study examined the relationships between adolescents' social appearance anxiety, academic self-efficacy and social media addiction. The predictive relational model was used in the study. For data collection purposes, the Social Appearance Anxiety Scale, the Academic Self-Efficacy sub-dimension of the Self-Efficacy Scale for Children, the Social Media Addiction Scale and the Personal Information Form developed by the researcher were used. In this study, the data obtained from the data collection tools were analyzed using the SPSS 26.0 package program. Pearson Correlation analysis and Multivariate Regression analysis were used in the analysis of the data. According to the findings, a low-level positive significant relationship was found between social appearance anxiety and social media addiction and a low-level negative significant relationship was found between social media addiction and academic self-efficacy. However, no significant relationship was found between social appearance anxiety and academic self-efficacy. It was determined that social appearance anxiety and academic self-efficacy were significant predictors of social media addiction. The findings were discussed based on the findings in the literature and suggestions were made to practitioners and researchers.

Anahtar Kelimeler

• social appearance anxiety
• academic self-efficacy
• social media addiction
• adolescence.

Kaynakça

1. Andreassen, C. S., Torsheim, T., Brunborg, G. S., ve Pallesen, S. (2012). Development of a Facebook Addiction Scale. Psychological Reports, 110(2), 501-517.
2. Andreassen, C., Pallesen, S., ve Griffiths, M. (2017). The relationship between addictive use of social media, narcissism, and self-esteem: Findings from a large national survey. Addictive Behaviors, 64, 287-293. http://dx.doi.org/10.1016/j.addbeh.2016.03.006.
3. Arroyo, A., ve Brunner, S. R. (2016). Negative body talk as an outcome of friends’ fitness posts on social networking sites: Body surveillance and social comparison as potential moderators. Journal of Applied Communication Research, 44(3), 216–235. https://doi.org/10.1080/00909882.2016.119229.
4. Aslan, İ., ve YAŞAR, M. E. (2020). Measuring social media addiction among university students. International Journal of Contemporary Economics and Administrative Sciences, 10(2), 468-492.
5. Ateş, B., ve Sağar, M. E. (2024). Sosyal Destek, Öz-Düzenleme, Akademik Başarı ve Yaşam Doyumunun İncelenmesi: Yol Analizi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(3), 651-662.
6. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
7. Baz, F. Ç. (2018). Sosyal medya bağımlılığı: Üniversite öğrencileri üzerine çalışma. OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 276-295.
8. Boursier, V., Gioia, F., ve Griffiths, M. D. (2020). Do selfie-expectancies and social appearance anxiety predict adolescents’ problematic social media use?. Computers in Human Behavior, 110, 106395.

9. Caprara, G. V., Vecchione, M., Alessandri, G., Gerbino, M., ve Barbaranelli, C. (2011). The contribution of personality traits and self‐efficacy beliefs to academic achievement: A longitudinal study. British journal of educational psychology, 81(1), 78-96.
10. Cash, T. F., ve Smolak, L. (Eds.). (2011). Body image: A handbook of science, practice, and prevention. Guilford press.
11. Chou, H. T. G., ve Edge, N. (2012). “They are happier and having better lives than I am”: The impact of using Facebook on perceptions of others' lives. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 15(2), 117-121.
12. Chua, T. H. H., ve Chang, L. (2016). Follow me and like my beautiful selfies: Singapore teenage girls’ engagement in self-presentation and peer comparison on social media. Computers in Human Behavior, 55(Part A), 190–197. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.09.011.
13. Chua, A. S., DeSantis, S. M., Teo, I., ve Fingeret, M. C. (2015). Body image investment in breast cancer patients undergoing reconstruction: taking a closer look at the Appearance Schemas Inventory-Revised. Body Image, 13, 33-37. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2014.12.003.
14. Çetinkaya, B., Gülaçtı, F., ve Çiftci, Z. (2019). Lise öğrencilerinin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 10(17), 904-922.
15. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (2. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
16. Demirci, İ. (2019) Bergen sosyal medya bağımlılığı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, depresyon ve anksiyete belirtileriyle ilişkisinin değerlendirilmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(Ek sayı 1), 15-22. http://dx.doi.org/10.5455/apd.41585.
17. Dittmar, H. (2009). How do "body perfect" ideals in the media have a negative impact on body image and behaviors? Factors and processes related to self and identity. Journal of Social and Clinical Psychology, 28(1), 1–8. https://doi.org/10.1521/jscp.2009.28.1.1.
18. Doğan, T. (2010). Sosyal görünüş kaygısı ölçeği’nin Türkçeye uyarlaması: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 151-159.
19. Doğan, T. (2011). Sosyal görünüş kaygısı ölçeği’nin psikometrik özelliklerinin ergenlerden oluşan bir örneklemde incelenmesi. İlköğretim Online, 10(1), 12-19.
20. Erdoğan, B. (2019). Klinik olmayan örneklemde sosyal medya bağımlılığının sosyal görünüş kaygısı ve iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Üsküdar Üniversitesi, İstanbul.
21. Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human relations, 7(2), 117-140.
22. Grabe, S., Ward, L. M., ve Hyde, J. S. (2008). The role of the media in body image concerns among women: a meta-analysis of experimental and correlational studies. Psychological bulletin, 134(3), 460–476. https://doi.org/10.1037/0033-2909.134.3.460.
23. Groesz, L. M., Levine, M. P., ve Murnen, S. K. (2002). The effect of experimental presentation of thin media images on body satisfaction: A meta‐analytic review. International Journal of eating disorders, 31(1), 1-16.
24. Hart, T. A., Flora, D. B., Palyo, S. A., Fresco, D. M., Holle, C. ve Heimberg, R. G. (2008). Development and examination of the social appearance anxiety scale. Assessment, 15(1), 48-59. https://doi.org/10.1177/1073191107306673.
25. Holland, G.,veTiggemann, M. (2016). A SystematicReview Of The İmpact Of The Use Of Social Networking Sites On Body İmage And Disordered Eating Outcomes. Body İmage, 17, 100-110.
26. Huang, C. (2017). Time spent on social network sites and psychological well-being: A meta-analysis. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 20(6), 346-354. https://doi.org/10.1089/cyber.2016.0758.
27. Keleş, B., McCrae, N., ve Grealish, A. (2020). A systematic review: The influence of social media on depression, anxiety, and psychological distress in adolescents. International Journal of Adolescence and Youth, 25(1), 79-93. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1590851 . Kuss, D. J., ve Griffiths, M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 311. https://doi.org/10.3390/ijerph14030311.
28. Liao, J., Xia, T., Xu, X., ve Pan, L. (2023). The effect of appearance anxiety on social anxiety among college students: sequential mediating effects of self-efficacy and self-esteem. Behavioral Sciences, 13(8), 692.
29. Motschnig-Pitrik, R., ve Standl, B. (2013). Person-centered technology enhanced learning: Dimensions of added value. Computers in human behavior, 29(2), 401-409. https://doi.org/10.1016/j.chb.2012.04.013.
30. Muris, P. (2001). A brief questionnaire for measuring self-efficacy in youths. Journal of Psychopathology and behavioral Assessment, 23(3), 145-149.
31. Nesi, J., ve Prinstein, M. J. (2015). Using Social Media for Social Comparison and Feedback-Seeking: Gender and Popularity Moderate Associations with Depressive Symptoms. Journal of abnormal child psychology, 43(8), 1427–1438. https://doi.org/10.1007/s10802-015-0020-0.
32. Pan, W., Mu, Z., ve Tang, Z. (2022). Social media influencer viewing and intentions to change appearance: a large scale cross-sectional survey on female social media users in China. Frontiers in psychology, 13, 846390.
33. Rahman, K. A., Osman, M. A. F., Ya’acob, W. M. Z. W., ve Sapiai, N. S. (2023). The Impact Of Socıal Medıa Addıctıon On Academıc Performance Among Unıversıty Students. Journal of Islamic, 8(56), 13-18.
34. Rapee, R. M., Magson, N. R., Forbes, M. K., Richardson, C. E., Johnco, C. J., Oar, E. L., ve Fardouly, J. (2022). Risk for social anxiety in early adolescence: Longitudinal impact of pubertal development, appearance comparisons, and peer connections. Behaviour Research and Therapy, 154, 104126.
35. Saiphoo, A. N., ve Vahedi, Z. (2019). A meta-analytic review of the relationship between social media use and body image disturbance. Computers in Human Behavior, 101, 259–275. https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.07.028.
36. Seki, T., Dilmaç, B. (2015). Predictor relationships between the values the adolescents have and their levels of subjective well-being and social appearance anxiety: A model proposal. Education and Science, Vol 40, No 179, 57-67.
37. OECD. (2021). Children and young people's mental health. Organisation for Economic Co-operation and Development. https://www.oecd.org/health/health-systems/Children-and-Young-People-Mental-Health.pdf.
38. Oswald, T. K., Rumbold, A. R., Kedzior, S. G. E., ve Moore, V. M. (2020). Psychological impacts of "screen time" and "green time" for children and adolescents: A systematic scoping review. PloS one, 15(9), e0237725. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0237725.
39. Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
40. Telef, B. B. ve Karaca, R. (2012). Çocuklar İçin Öz-yeterlik Ölçeği; Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 169–187.TÜİK. (2023).
41. TÜİK. (2023). Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=49678.
42. Twenge, J. M., Joiner, T. E., Rogers, M. L., ve Martin, G. N. (2018). Increases in depressive symptoms, suicide-related outcomes, and suicide rates among US adolescents after 2010 and links to increased new media screen time. Clinical psychological science, 6(1), 3-17.
43. Twenge, J. M., Wells, B. E., Le, J., ve Rider, G. N. (2024). Increases in self-identifying as transgender among US adults, 2014–2022. Sexuality Research and Social Policy, 1-19.
44. Yanıkkerem, E., ve Karakuş Selçuk, A. (2019). Hemşirelik Öğrencilerinin Girişimcilik Eğilimi ve Sosyal Medya Bağımlılığını Etkileyen Faktörler. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 15-30.
45. Yau, J. C., ve Reich, S. M. (2019). “it's just a lot of work”: Adolescents’ self‐presentation norms and practices on Facebook and Instagram. Journal of Research on Adolescence, 29(1), 196–209. https://doi.org/10.1111/jora.12376.
46. Yıldırım Kurtuluş, H., Kurtuluş, E., ve Yaman, K. G. (2022). Ergenlerin Benlik Saygısı İle Kariyer Kaygısı Arasındaki İlişki: Gelecek Beklentisinin Aracı Rolü. EKEV Akademi Dergisi (90), 283-302.
47. Zimmerman, B. J. (2000). Self-efficacy: An essential motive to learn. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 82-91. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1016.