Evaluation of Preschool Education Program Development Areas in Terms of Disaster and Emergency Concepts in Outcame-Indicator Dimensions .

Öz

This study aimed to evaluate the developmental areas of the preschool education program in terms of the concepts of disaster and emergency in the acquisition-indicator dimensions. During the study, 20 classrooms in 4 different preschool education institutions operating in Konyaaltı and Kepez districts of Antalya province in the 2022-2023 academic year were examined and 10 preschool teachers working in these schools were interviewed. Data were collected using a semi-structured interview form developed by the researchers. As a result of the research, it was determined that there were not enough informative visuals in the educational institutions in terms of disaster and emergency concepts in the acquisition and indicator dimension of the development areas of preschool education programs, and there were no temporary centers containing informative concepts related to disaster and emergency. In the interviews with the teachers, it was stated that the number of activities involving disaster and emergency concepts was quite limited, on the other hand, it was stated that they participated in the earthquake drill activity organized throughout the school within the scope of disaster and emergency activities. It was concluded that most of the disaster and emergency concepts in the book published by the Disaster Awareness Education Workshop for use in preschool education were not included in the preschool education program.

Anahtar Kelimeler

• preschool education program
• disaster
• emergency

Okul Öncesi Eğitim Programı Gelişim Alanlarının Kazanım-Gösterge Boyutlarında Afet ve Acil Durum Kavramları Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırma okul öncesi eğitim programı gelişim alanlarının kazanım-gösterge boyutlarında afet ve acil durum kavramları açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Antalya ili Konyaaltı ve Kepez ilçelerinde faaliyet gösteren 4 farklı okul öncesi eğitim kurumunda bulunan 20 sınıf incelenmiştir ve bu okullarda görev yapan 10 okul öncesi öğretmeni ile görüşme yapılmıştır. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilmiş yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda okul öncesi eğitim programları gelişim alanlarının kazanım ve gösterge boyutunda afet ve acil durum kavramları açısından öğretim kurumlarında bilgilendirici görsellerin yeteri sayıda bulunmadığı, afet ve acil durum ile ilgili bilgilendirici kavramları içeren geçici merkezlerin olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerde ise afet ve acil durum kavramlarını içeren etkinliklerin oldukça sınırlı sayıda yapıldığı, öte yandan afet ve acil durum etkinlikleri kapsamında okul çapında düzenlenen deprem tatbikatı etkinliğine katılım sağlandığı belirtilmiştir. Okul öncesi eğitimde kullanılması amacıyla Afet Bilinci Eğitimleri Çalıştayı tarafından yayımlanan kitapta bulunan afet ve acil durum kavramlarının birçoğunun okul öncesi eğitim programında bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• okul öncesi eğitim programı
• afet
• acil durum

Kaynakça

1. Akat, R. (2025). Disiplinlerarası iş sağlığı ve güvenliği anabilim dalı okul öncesi eğitim kurumlarında acil durum planlaması ve risk analizinde tehlike avcılığı yöntemi: Çanakkale ili örneği [Yüksek lisans tezi]. Çanakkale Üniversitesi.
2. Akman, A. ve Yıldırım, S. (2022). Okulöncesi öğrencilerinde afet yönetimine dair bir gözlem: Iğdır’da bir ilkokul örneği. Anasay, (21), 341-355. https://doi.org/10.33404/anasay.1156639
3. Ankara Büyükşehir Belediyesi (2025). Çocuk Odaklı Acil Durum Hazırlık Rehberi. https://s.ankara.bel.tr/files/2025/01/24/d4827accc1a61e8023ece4db3d970391.pdf
4. Başkurt, S. ve Karadağ, N. (2001). Balıkesir il ve ilçelerinde sağlık bakanlığına bağlı hastanelerin olağanüstü olaylara karşı hazırlık durumlarının incelenmesi. Modern Hastane Yönetimi Dergisi, 5(1), 14-18.
5. Berument, S. K., Sayıl, M. ve Uçanok, Z. (1999). Depremden etkilenen çocuklarınıza nasıl yardımcı olabilirsiniz? Anne-baba el kitabı. Türk Psikoloji Bülteni, 5(14), 78-88.
6. Black, M. M., Walker, S. P., Fernald, L. C., Andersen, C. T., DiGirolamo, A. M., Lu, C., ... ,Grantham-McGregor, S. (2016). Advancing Early Childhood Development: From Science to Scale 1: Early childhood development coming of age: Science through the life course. Lancet (London, England), 389(10064), 77. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)31389-7
7. Büyüköztürk (2023). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi.
8. Cvetković, V., Dragićević, S., Petrović, M., Mijaković, S., Jakovljević, V. and Gačić, J. (2015). Knowledge and perception of secondary school students in Belgrade about earthquakes as natural disasters. Polish Journal of Environmental Studies, 24(4), 77-85. https://doi.org/10.15244/pjoes/39702

9. Çelik, I., Dur, D., ve Bayar, M. E. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarında deprem algısı (Ağrı ılı örneği). TURAN: Stratejik Araştırmalar Merkezi, (8), 63. https://doi.org/10.70740/eduref.1525998
10. Dalga, A., Güldenoğlu, İ. B. ve Kargın, T. (2019). Anasınıfı çocuklarına yönelik erken matematik becerileri değerlendirme aracı (MATBED): Geliştirme çalışması. Millî Eğitim Dergisi, 49(227), 289-314.
11. Erkol, E. D. (2023). Kovid-19 ve sonrası dönemde uygulanan okul öncesi eğitim programına ilişkin öğretmen görüşleri. Journal of Advancements in Education, 1(1). https://orcid.org/0000-0001-7992-4780
12. Gravetter, J. F. and Forzano, L. B. (2012). Research methods for the behavioral sciences. Linda Schreiber-Ganster. Hakim, A., Inten, D. N. ve Mulyani, D. (2020, 3 Mart). The Literation of Disaster Mitigation for Early Childhood. Proceedings of the 2nd Social and Humaniora Research Symposium. Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200225.060
13. Hirsh, R.A. (2004). Early childhood Curriculum. Incorporating multiple intelligences, developmentally appropriate practice, and play. Pearson.
14. Kaçan, M. O., Dedeoğlu, N., Karayol, S., ve Kimzan, İ. (2021). Okul öncesi sınıflarda öğrenme merkezlerinin incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 436-451. https://doi.org/10.21666/muefd.761825
15. Katz, L. G. (1999). Another look at what young children should be learning. ERIC Digest.
16. Köksal, O., Dağal, A. B. ve Duman, Ö. A. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programı hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi. International Journal of Social Science, 46(4), 379-394.
17. Limoncu, S. ve Atmaca, A. B. (2018). Çocuk Merkezli Afet Yönetimi. Megaron, 13(1). https://doi.org/10.5505/megaron.2017.49369
18. Ocak, G. ve Yılmaz, M. (2025). Eğitimde Dönüşüm: MEB (2013), MEB (2024a) ve MEB (2024b) Okul Öncesi Eğitim Programları’nın Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(2), 2075-2100. https://doi.org/10.37217/tebd.1605623
19. Sameroff A, (2009). The Transactional Model Of Development: How Children And Contexts Shape Each Other. Washington DC: American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/11877-001
20. Sağlam, M. ve Aral, N. (2015). Okul öncesi öğretmenlerin fen etkinlikleri hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 87-102. https://doi.org/10.17679/iuefd.16308213
21. Sapsağlam, Ö. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarında doğal afet farkındalığı. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 38(1), 283-295. https://doi.org/10.7822/omuefd.517081
22. Subaşı, M. ve Okumuş, K., (2017), Bir Araştırma Yöntemi Olarak Durum Çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 419-426.
23. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, (2025). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü. 21 Ocak 2025 tarihinde https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu adresinden ulaşılmıştır.
24. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü (2013). Okul öncesi eğitim programı. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20195712275243-okuloncesi_egitimprogrami.pdf
25. UNESCO. (2018). Early childhood care and education. https://en.unesco.org/themes/early-childhood-care-and-education adresinden 5 Şubat 2018 tarihinde alınmıştır.
26. United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR), (2017). The Sendai Framework Terminology on Disaster Risk Reduction. 31 Mart 2025 tarihinde https://www.undrr.org/terminology/disaster adresinden edinilmiştir.
27. Winangsih, I., and Kurniati E. (2020). Disaster Mitigation in Early Childhood Education. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, (45), 296–301. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200808.058
28. Vygotsky, L. S. and Cole, M. (1978). Mind in society: Development of higher psychological processes. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvjf9vz4
29. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
30. Yin, R. K. (1984). Case Study Research and Applications. Sage Publications.