Öz
Bu araştırmanın amacı, Feldman ve Jazaieri (2024) tarafından umudun duygusal boyutunu ölçmek amacıyla geliştirilen Trait Emotion Hope Scale’in (TEHS) Türkçeye uyarlanmış hali olan Mizaçsal Umut Duygusu Ölçeği’nin (MUDÖ) psikometrik özelliklerini incelemektir. Çalışma, açımlayıcı faktör analizi (AFA) için 250 kişilik ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) için 365 kişilik iki ayrı örneklemden elde edilen verilerle yürütülmüştür. AFA sonuçları, TEHS’in Türkçe formunun tek boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ölçek maddelerinin faktör yükleri .75 ile .86 arasında değişirken, toplam varyansın %61.6’sı açıklanmıştır. DFA sonuçları ise modelin iyi uyum sağladığını göstermiştir (CFI = .99, RMSEA = .072). Ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach alfa ve McDonald’s omega), her iki örneklemde de .90 olarak belirlenmiştir. Ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, MUDÖ’nün Sürekli Umut Ölçeği, Azimli Umut Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ile pozitif; Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği ile negatif; On Maddelik Kişilik Ölçeği’nin dışadönüklük ve uyumluluk boyutlarıyla ise zayıf düzeyde pozitif ilişkiler gösterdiği bulunmuştur. Cinsiyete göre yapılan ölçme değişmezliği analizlerinde yapısal ve kısmen metrik değişmezliğin sağlandığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, MUDÖ’nün umudun duygusal boyutunu ölçmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler
Mizaçsal umut duygusal umut ölçek uyarlama psikometrik özellikler
Kaynakça
- Atak, H. (2013). On-Maddeli Kişilik Ölçeği'nin Türk kültürüne uyarlanması. Nöropsikiyatri Arşivi, 50(4), 312-319. https://doi.org/10.4274/npa.y6128
- Bartlett, M. S. (1954). A note on the multiplying factors for various χ² approximations. Journal of the Royal Statistical Society, 16(2), 296-298.
- Bernardo, A. B. (2010). Extending hope theory: Internal and external locus of trait hope. Personality and individual differences, 49(8), 944-949. Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1(3), 185-216. https://doi.org/10.1177/135910457000100301
- Brislin, R. W. (1986). The wording and translation of research instruments. In W. J. Lonner and J. W. Berry (Eds.), Field methods in cross-cultural research (pp. 137-164). Sage.
- Byrne, B. M., Shavelson, R. J., and Muthén, B. (1989). Testing for the equivalence of factor covariance and mean structures: The issue of partial measurement invariance. Psychological Bulletin, 105(3), 456–466. https://doi.org/10.1037/0033-2909.105.3.456
- Chen, F. F. (2007). Sensitivity of goodness of fit indexes to lack of measurement invariance. Structural Equation Modeling, 14(3), 464–504. https://doi.org/10.1080/10705510701301834
- Cheung, G. W., and Rensvold, R. B. (2002). Evaluating goodness‐of‐fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling, 9(2), 233–255. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0902_5
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
- Costello, A. B., and Osborne, J. W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 10(1), 7.
- Fabrigar, L. R., Wegener, D. T., MacCallum, R. C., and Strahan, E. J. (1999). Evaluating the use of exploratory factor analysis in psychological research. Psychological Methods, 4(3), 272-299.
- Feldman, D. B., and Jazaieri, H. (2024). Feeling hopeful: development and validation of the trait emotion hope scale. Frontiers in Psychology, 15, 1-18. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1322807
- Feldman, D. B., and Snyder, C. R. (2005). Hope and the meaningful life: Theoretical and empirical associations between goal–directed thinking and life meaning. Journal of Social and Clinical Psychology, 24(3), 401-421.
- Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
- Fornell, C., and Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312
- Gallagher, M. W., and Lopez, S. J. (2009). Positive expectancies and mental health: Identifying the unique contributions of hope and optimism. The Journal of Positive Psychology, 4(6), 548-556.
- Gosling, S. D., Rentfrow, P. J., and Swann, W. B. (2003). A very brief measure of the Big-Five personality domains. Journal of Research in Personality, 37(6), 504-528. https://doi.org/10.1016/S0092-6566(03)00046-1
- Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., and Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Prentice Hall.
- Hambleton, R. K., and Patsula, L. (1999). Increasing the validity of adapted tests: Myths to be avoided and guidelines for improving test adaptation practices. Journal of Applied Testing Technology, 1(1), 1-13.
- Hambleton, R. K., Merenda, P. F., and Spielberger, C. D. (2004). Issues, designs, and technical guidelines for adapting tests into multiple languages and cultures. In Adapting educational and psychological tests for cross-cultural assessment (pp. 15-50). Psychology Press.
- Holgado–Tello, F. P., Chacón–Moscoso, S., Barbero–García, I., and Vila–Abad, E. (2010). Polychoric versus Pearson correlations in exploratory and confirmatory factor analysis of ordinal variables. Quality and Quantity, 44(1), 153–166. https://doi.org/10.1007/s11135-008-9190-y
- Hu, L., and Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
- Kaiser, H. F. (1960). The application of electronic computers to factor analysis. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 141-151.
- Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31-36.
- Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
- Krafft, A. M. (2025). Basic beliefs of hope: a cross-cultural comparison. Frontiers in Psychology, 16, 1520887. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1520887
- Kuşci, İ., and Belen, H. (Under Review). Psychometric properties of the Turkish version of the Persevering Hope Scale: A Rasch analysis study. BMC Psychology. (Under Review)
- Lazarus, R. S. (1991). Emotion and adaptation. Oxford University Press.
- Li, C. H. (2016). Confirmatory factor analysis with ordinal data: Comparing robust maximum likelihood and diagonally weighted least squares. Behavior Research Methods, 48(3), 936–949. https://doi.org/10.3758/s13428-015-0619-7
- Lovibond, P. F., and Lovibond, S. H. (1995). The structure of negative emotional states: Comparison of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) with the Beck Depression and Anxiety Inventories. Behaviour Research and Therapy, 33(3), 335-343. https://doi.org/10.1016/0005-7967(94)00075-U
- Marques, S. C., Lopez, S. J., and Pais-Ribeiro, J. L. (2011). Building hope for the future: A program to foster strengths in middle-school students. Journal of Happiness Studies, 12(1), 139-152.
- McAdams, D. P. (1995). The stories we live by: Personal myths and the making of the self. Guilford Press.
- Meade, A. W., and Bauer, D. J. (2007). Power and precision in confirmatory factor analytic tests of measurement invariance. Structural Equation Modeling, 14(4), 611–635. https://doi.org/10.1080/10705510701575461
- Meredith, W. (1993). Measurement invariance, factor analysis and factorial invariance. Psychometrika, 58(4), 525–543. https://doi.org/10.1007/BF02294825
- Nunnally, J. C., and Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
- Pleeging, E. (2022). Measuring hope: Validity of short versions of four popular hope scales. Quality and Quantity: International Journal of Methodology, 56(6), 4437–4464. https://doi.org/10.1007/s11135-022-01316-w
- Rueger, S. Y., Worthington, Jr, E. L., Davis, E. B., Chen, Z. J., Cowden, R. G., Moloney, J. M., and Glowiak, K. J. (2023). Development and initial validation of the Persevering Hope Scale: Measuring wait-power in four independent samples. Journal of Personality Assessment, 105(1), 58-73. https://doi.org/10.1080/00223891.2022.2032100
- Sarıçam, H. (2018). The psychometric properties of Turkish version of Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21) in health control and clinical samples. Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research, 7(1), 19-30. https://doi.org/10.5455/JCBPR.274847
- Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., and Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23–74.
- Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249-275.
- Snyder, C. R., Harris, C., Anderson, J. R., Holleran, S. A., Irving, L. M., Sigmon, S. T., Yoshinobu, L., Gibb, J., Langelle, C., and Harney, P. (1991). The will and the ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60(4), 570-585. https://doi.org/10.1037/0022-3514.60.4.570
- Tabachnick, B. G., and Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
- Tarhan, S., ve Bacanlı, H. (2015). Sürekli Umut Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 1-14.
- Telef, B. B. (2013). Psikolojik İyi Oluş Ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(3), 374-384.
- Vandenberg, R. J., and Lance, C. E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: Suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational Research Methods, 3(1), 4–69. https://doi.org/10.1177/109442810031002
- Worley, J. A. (2019). Locus of Hope. In Encyclopedia of Personality and Individual Differences (pp. 1-4). Springer, Cham.
Öz
This study aimed to examine the psychometric properties of the Turkish adaptation of the Trait Emotion Hope Scale (TEHS), developed by Feldman and Jazaieri (2024), renamed as the Mizaçsal Umut Duygusu Ölçeği (MUDÖ) in Turkish. Data were collected from two independent samples (N=250 for EFA; N=365 for CFA). Exploratory factor analysis confirmed a unidimensional structure for the MUDÖ, with item factor loadings ranging from .75 to .86, explaining 61.6% of the total variance. Confirmatory factor analysis demonstrated good model fit (CFI=.99, RMSEA=.072). Internal consistency coefficients (Cronbach’s alpha and McDonald’s omega) were .90 in both samples. For criterion validity, the MUDÖ showed positive correlations with the Dispositional Hope Scale, Persevering Hope Scale, and Psychological Well-Being Scale; negative correlations with the Depression-Anxiety-Stress Scale; and weak positive correlations with extraversion and agreeableness dimensions of the Ten-Item Personality Inventory. Measurement invariance analyses indicated structural and partial metric invariance across genders. Findings support the MUDÖ as a valid and reliable tool for assessing the emotional dimension of hope in Turkish populations.
Anahtar Kelimeler
Trait Emotion Hope Emotional Hope Scale Adaptation Psychometric Properties
Kaynakça
- Atak, H. (2013). On-Maddeli Kişilik Ölçeği'nin Türk kültürüne uyarlanması. Nöropsikiyatri Arşivi, 50(4), 312-319. https://doi.org/10.4274/npa.y6128
- Bartlett, M. S. (1954). A note on the multiplying factors for various χ² approximations. Journal of the Royal Statistical Society, 16(2), 296-298.
- Bernardo, A. B. (2010). Extending hope theory: Internal and external locus of trait hope. Personality and individual differences, 49(8), 944-949. Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1(3), 185-216. https://doi.org/10.1177/135910457000100301
- Brislin, R. W. (1986). The wording and translation of research instruments. In W. J. Lonner and J. W. Berry (Eds.), Field methods in cross-cultural research (pp. 137-164). Sage.
- Byrne, B. M., Shavelson, R. J., and Muthén, B. (1989). Testing for the equivalence of factor covariance and mean structures: The issue of partial measurement invariance. Psychological Bulletin, 105(3), 456–466. https://doi.org/10.1037/0033-2909.105.3.456
- Chen, F. F. (2007). Sensitivity of goodness of fit indexes to lack of measurement invariance. Structural Equation Modeling, 14(3), 464–504. https://doi.org/10.1080/10705510701301834
- Cheung, G. W., and Rensvold, R. B. (2002). Evaluating goodness‐of‐fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling, 9(2), 233–255. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0902_5
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
- Costello, A. B., and Osborne, J. W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 10(1), 7.
- Fabrigar, L. R., Wegener, D. T., MacCallum, R. C., and Strahan, E. J. (1999). Evaluating the use of exploratory factor analysis in psychological research. Psychological Methods, 4(3), 272-299.
- Feldman, D. B., and Jazaieri, H. (2024). Feeling hopeful: development and validation of the trait emotion hope scale. Frontiers in Psychology, 15, 1-18. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1322807
- Feldman, D. B., and Snyder, C. R. (2005). Hope and the meaningful life: Theoretical and empirical associations between goal–directed thinking and life meaning. Journal of Social and Clinical Psychology, 24(3), 401-421.
- Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
- Fornell, C., and Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312
- Gallagher, M. W., and Lopez, S. J. (2009). Positive expectancies and mental health: Identifying the unique contributions of hope and optimism. The Journal of Positive Psychology, 4(6), 548-556.
- Gosling, S. D., Rentfrow, P. J., and Swann, W. B. (2003). A very brief measure of the Big-Five personality domains. Journal of Research in Personality, 37(6), 504-528. https://doi.org/10.1016/S0092-6566(03)00046-1
- Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., and Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Prentice Hall.
- Hambleton, R. K., and Patsula, L. (1999). Increasing the validity of adapted tests: Myths to be avoided and guidelines for improving test adaptation practices. Journal of Applied Testing Technology, 1(1), 1-13.
- Hambleton, R. K., Merenda, P. F., and Spielberger, C. D. (2004). Issues, designs, and technical guidelines for adapting tests into multiple languages and cultures. In Adapting educational and psychological tests for cross-cultural assessment (pp. 15-50). Psychology Press.
- Holgado–Tello, F. P., Chacón–Moscoso, S., Barbero–García, I., and Vila–Abad, E. (2010). Polychoric versus Pearson correlations in exploratory and confirmatory factor analysis of ordinal variables. Quality and Quantity, 44(1), 153–166. https://doi.org/10.1007/s11135-008-9190-y
- Hu, L., and Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
- Kaiser, H. F. (1960). The application of electronic computers to factor analysis. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 141-151.
- Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31-36.
- Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
- Krafft, A. M. (2025). Basic beliefs of hope: a cross-cultural comparison. Frontiers in Psychology, 16, 1520887. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1520887
- Kuşci, İ., and Belen, H. (Under Review). Psychometric properties of the Turkish version of the Persevering Hope Scale: A Rasch analysis study. BMC Psychology. (Under Review)
- Lazarus, R. S. (1991). Emotion and adaptation. Oxford University Press.
- Li, C. H. (2016). Confirmatory factor analysis with ordinal data: Comparing robust maximum likelihood and diagonally weighted least squares. Behavior Research Methods, 48(3), 936–949. https://doi.org/10.3758/s13428-015-0619-7
- Lovibond, P. F., and Lovibond, S. H. (1995). The structure of negative emotional states: Comparison of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) with the Beck Depression and Anxiety Inventories. Behaviour Research and Therapy, 33(3), 335-343. https://doi.org/10.1016/0005-7967(94)00075-U
- Marques, S. C., Lopez, S. J., and Pais-Ribeiro, J. L. (2011). Building hope for the future: A program to foster strengths in middle-school students. Journal of Happiness Studies, 12(1), 139-152.
- McAdams, D. P. (1995). The stories we live by: Personal myths and the making of the self. Guilford Press.
- Meade, A. W., and Bauer, D. J. (2007). Power and precision in confirmatory factor analytic tests of measurement invariance. Structural Equation Modeling, 14(4), 611–635. https://doi.org/10.1080/10705510701575461
- Meredith, W. (1993). Measurement invariance, factor analysis and factorial invariance. Psychometrika, 58(4), 525–543. https://doi.org/10.1007/BF02294825
- Nunnally, J. C., and Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
- Pleeging, E. (2022). Measuring hope: Validity of short versions of four popular hope scales. Quality and Quantity: International Journal of Methodology, 56(6), 4437–4464. https://doi.org/10.1007/s11135-022-01316-w
- Rueger, S. Y., Worthington, Jr, E. L., Davis, E. B., Chen, Z. J., Cowden, R. G., Moloney, J. M., and Glowiak, K. J. (2023). Development and initial validation of the Persevering Hope Scale: Measuring wait-power in four independent samples. Journal of Personality Assessment, 105(1), 58-73. https://doi.org/10.1080/00223891.2022.2032100
- Sarıçam, H. (2018). The psychometric properties of Turkish version of Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21) in health control and clinical samples. Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research, 7(1), 19-30. https://doi.org/10.5455/JCBPR.274847
- Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., and Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23–74.
- Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249-275.
- Snyder, C. R., Harris, C., Anderson, J. R., Holleran, S. A., Irving, L. M., Sigmon, S. T., Yoshinobu, L., Gibb, J., Langelle, C., and Harney, P. (1991). The will and the ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60(4), 570-585. https://doi.org/10.1037/0022-3514.60.4.570
- Tabachnick, B. G., and Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
- Tarhan, S., ve Bacanlı, H. (2015). Sürekli Umut Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 1-14.
- Telef, B. B. (2013). Psikolojik İyi Oluş Ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(3), 374-384.
- Vandenberg, R. J., and Lance, C. E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: Suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational Research Methods, 3(1), 4–69. https://doi.org/10.1177/109442810031002
- Worley, J. A. (2019). Locus of Hope. In Encyclopedia of Personality and Individual Differences (pp. 1-4). Springer, Cham.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 9 Mayıs 2025 |
| Kabul Tarihi | 7 Ocak 2026 |
| Erken Görünüm Tarihi | 11 Nisan 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.51460/baebd.1696407 |
| IZ | https://izlik.org/JA57HX86SB |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Amaç ve Kapsam
Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü tarafından çıkarılan "BATI ANADOLU EĞİTİM BİLİMLERİ DERGİSİ (BAEBD)" Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında olmak üzere yılda 3 defa Türkçe veya İngilizce dillerinde yayınlanan açık erişimli bilimsel hakemli bir dergidir.
BAEB dergisi, eğitim bilimleri alanı ile ilgili uygulama veya kuram çalışmalarını güçlü araştırma tasarımları ile değerlendiren nitelikli çalışmaları yayınlamaktadır. Bu nedenle dergide, özellikle ilgili alanyazının geçmiş ve günümüz ile ilişkisini kurabilen, güncel eğitim ihtiyaçlarımızı takip edip çözümler üretebilen, deneysel, ilişkisel veya kuramsal nitelikli çalışmaların yayınlanması amaçlanmaktadır. Böylece, okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, lise, yükseköğretim ve hayat boyu öğrenme kademelerinde eğitimin gelişmesine katkı sağlanması beklenmektedir.
BAEBD eğitim teknolojileri, öğretmen yetiştirme, matematik, fen, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya, Türkçe, Türk dili ve edebiyatı, sosyal bilgiler, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, okul dışı eğitim, doğa eğitimi, vb. alanlarda çalışmaları kabul etmektedir. Hedef kitlesi eğitim bilimleri alanında çalışma yapan bilim insanları, eğitimciler, öğrenciler, öğretmenler ve eğitim sektörüne yönelik ürün ve hizmet veren kişi ve kuruluşlardır.
Yazım Kuralları
BAŞVURU EKLERİ: 1-Benzerlik Raporu
2-Etik Kurul Belgesi / Etik Kurul Başvurusuna Gerek Yoktur Yazısı
3-Telif Hakkı Devir Formu
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
BAEBD, 10.11.2017 tarihinden itibaren yayın etiği ile ilgili aşağıdaki kuralları benimsemektedir;
1) Dergi yayıncılığında "Yayın Etiği ve Kötüye Kullanım Bildirgesi (COPE -Code of Conduct for Journal Editors)" tarafından belirlenmiş yükümlülükleri esas alır. Detaylı bilgi aşağıda sunulmuştur.
2) Yazar tarafından dergiye gönderilen makalelerin yazarlarından editör intihal raporu talep eder. İntihal raporu incelenerek onaylanan makalelere alan editörü ve hakem ataması yapılır.
3) (10.07.2019 tarihli güncelleme) BAEBD, Cilt 10. Sayı 2’den (Aralık 2019) itibaren anket, mülâkat vb. yollarla veri toplanmasını içeren makale önerilerinde, başvuru öncesinde yazardan etik kurul onay belgesini isteyecektir. Etik kurul belgesi ile ilgili bilgiler yöntem bölümünde sunulacaktır.
YAYIN ETİĞİ VE KÖTÜYE KULLANIM BİLDİRGESİ (COPE)
Editörlerin Sorumlulukları
Tarafsızlık ve Yayıncıya Ait Özgürlük. Editörler gönderilen makale önerilerini derginin kapsamına uygun olması ve çalışmalarının önemi ve orijinalliğini dikkate alarak değerlendirirler. Editörler, makale önerisini sunan yazarların ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, uyruk veya politik görüşlerini dikkate almazlar. Düzeltme ya da yayınlama kararına dergi editör kurulu dışında diğer kurumlar etki edemez.
Gizlilik. Editörler gönderilen bir yazıyla ilgili bilgileri, sorumlu yazar, hakemler ve yayın kurulu dışında başka herhangi biriyle paylaşmazlar.
Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları. Editörler ve yayın kurulu üyeleri, yazarların açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırma amaçları için sunulan bir makalede yayınlanmamış bilgileri kullanmazlar.
Basım Kararı. Editörler, yayınlanmak üzere kabul edilen tüm makalelerin, alanında uzman olan en az iki hakem tarafından hakem değerlendirmesine tabi tutulmasını sağlar. Editörler, dergiye gönderilen makalelerden hangi eserin yayınlanacağına, söz konusu çalışmanın geçerliliğine, araştırmacılara ve okurlara olan önemine, hakemlerin yorumlarına ve bu gibi yasal şartlara göre karar vermekten sorumludur.
Etik Kaygılar. Editörler sunulan bir yazıya veya yayınlanmış makaleye ilişkin etik kaygılar ortaya çıktığında tedbirler alacaktır. Yayınlandıktan yıllar sonra ortaya çıksa bile, bildirilen her etik olmayan yayınlama davranışı incelenecektir. Editörler, etik kaygılar oluşması durumunda COPE Flowcharts'ı takip eder. Etik sorunların önemli olması durumunda düzeltme, geri çekme uygulanabilir veya konu ile ilgili endişeler dergide yayınlanabilir.
Hakemlerin görevleri
Editoryal Kararlara Katkı: Editör kararlarında editörlere yardımcı olur ve editoryal iletişim yoluyla yazarlara makalelerini iyileştirmede yardımcı olur.
Sürat: Makale önerisini incelemek için yeterli nitelikte hissetmeyen veya makale incelemesinin zamanında gerçekleşemeyeceğini bilen herhangi bir hakem, derhal editörleri haberdar etmeli ve gözden geçirme davetini reddetmeli, böylece yeni hakem atamasının yapılması sağlanmalıdır.
Gizlilik: Gözden geçirilmek üzere gönderilen tüm makale önerileri gizli belgelerdir ve bu şekilde ele alınmalıdır. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarına gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır. Bu durum inceleme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.
Tarafsızlık Standartları: Makale önerisi ile ilgili yorumlar tarafsız olarak yapılmalı ve yazarların makaleyi geliştirmek için kullanabileceği şekilde öneriler yapılmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiriler uygun değildir.
Kaynakların Kabulü: Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan ilgili yayınlanmış çalışmaları tanımlamalıdır. Hakem ayrıca, incelenen yazı ile başka herhangi bir makalenin (yayınlanmış veya yayınlanmamış) herhangi bir önemli benzerliğini editörüne bildirmelidir.
Çıkar Çatışmaları: Çıkar çatışmaları editöre bildirilmelidir.
Yazarların Sorumlulukları
Raporlaştırma Standartları: Orijinal araştırmanın yazarları, yapılan çalışmanın ve sonuçların doğru bir şekilde sunulmasını ve ardından çalışmanın öneminin objektif bir şekilde tartışılmasını sağlamalıdır. Makale önerisi yeterli detay ve referans içermelidir.
Veri Erişimi ve Saklama: Yazarların, çalışmalarının ham verilerini saklamaları gerekmektedir. Gerektiğinde, dergi tarafından talep edilmesi durumunda editör incelemesi için sunmalıdırlar.
Özgünlük ve İntihal: Yazarlar, tamamen orijinal eserler göndermelidirler ve başkalarının çalışmalarını veya sözlerini kullanmışlarsa, bu uygun şekilde alıntılanmış olmalıdır. Bunun yanında yazarların kendi tez çalışmaları ve makale çalışmalarından gerçekleştirdikleri alıntılarda da benzerliğin minimum düzeyde olması bir başka deyişle alıntılamanın uygun bir şekilde gerçekleştirilmiş olması önemlidir. Başkasından ya da kendinden intihal, tüm biçimlerinde etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez. Bu nedenle dergiye makale gönderen tüm yazarlardan benzerlik oranı raporu istenmektedir. Rapordaki oran makalenin değerlendirme sürecine geçmesi için belirleyici olacaktır. Oranın yüksek olduğu makaleler geri gönderilerek gerekli düzenlemelerin yapılması istenecektir. Bu kapsamda başkalarının çalışmalarından yapılan intihallerin yanı sıra yazarların kendi tez veya makalelerinden yaptıkları intihallerin de göz önünde bulundurularak bir düzenleme yapması gerekmektedir.
Birden çok, yinelenen, yedekli veya eşzamanlı gönderim / yayın: Yazarlar başka bir dergide daha önce yayınlanmış bir makaleyi değerlendirilmek için göndermemelidir. Bir makalenin birden fazla dergiye eşzamanlı olarak sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
Makalenin Yazarlığı: Sadece yazarlık kriterlerini yerine getiren kişiler, yazının içeriğinde yazar olarak listelenmelidir. Bu yazarlık kriterleri şu şekildedir; (i) tasarım, uygulama, veri toplama veya analiz aşamalarına katkı sağlamıştır (ii) yazıyı hazırlamış veya önemli entelektüel katkı sağlamış veya eleştirel olarak revize etmiştir veya (iii) makalenin son halini görmüş, onaylamış ve yayınlanmak üzere teslim edilmesini kabul etmiştir. Sorumlu yazar, tüm yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazar listesine dâhil edilmesini sağlamalı ve yazarların makalenin son halini gördüklerini ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiklerini beyan etmelidir.
Beyan ve Çıkar Çatışmaları: Yazarlar, mümkün olan en erken aşamada (genellikle makale gönderimi sırasında bir bildirme formu sunarak ve makalede bir beyanı dâhil ederek) çıkar çatışmalarını açığa çıkarmalıdır. Çalışma için tüm mali destek kaynakları beyan edilmelidir (varsa hibe numarası veya diğer referans numarası dâhil).
Hakem Değerlendirme: Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmakla yükümlüdürler ve editörlerin ham veri taleplerine, açıklamalara ve etik onayının kanıtlarına ve telif hakkı izinlerine derhal yanıt vererek tam olarak işbirliği yapmakla yükümlüdürler. İlk olarak "gerekli revizyon" kararı verilmesi durumunda, yazarlar hakemlerin yorumlarına sistematik bir şekilde verilen son tarihe kadar yazılarını gözden geçirip yeniden ibraz etmelidir.
Yayınlanan Eserlerde Temel Hatalar: Yazarlar kendi yayınladıkları çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar bulduklarında, dergi editörlerini veya yayıncılarını derhal bilgilendirmek ve kâğıt üzerinde bir erratum biçiminde düzeltmek veya kâğıdı çıkarmak için onlarla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, yayınlanan bir çalışmanın önemli bir hata veya yanlışlık içerdiğini üçüncü bir şahıstan öğrenirse, yazarın makaleyi derhal düzeltme veya geri çekme veya derginin editörlerine kâğıdın doğruluğuna dair kanıt sunma yükümlülüğünü almalıdır.
Ücret Politikası
Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi makale başvurusu, değerlendirmesi ve yayımı için hiçbir ücret almamaktadır.
