“Erken Çocuklukta Aşırı Annelik Ölçeği”nin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu araştırmada erken çocukluk döneminde 54-72 aylık çocuğu olan annelerin çocuklarına gösterdikleri ilgilerini ve onlardan beklenti düzeylerini belirlemek için “Erken Çocuklukta Aşırı Annelik Ölçeği”nin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Evreni İstanbul’daki devlet okullarına devam eden 54-72 ay arasında çocuğu olan anneler oluşturmaktadır. Araştırmada basit seçkisiz yöntemle belirlenen iki farklı örneklem grubu (açımlayıcı faktör analizinde 460, doğrulayıcı faktör analizinde 416 anne) vardır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin 39 maddeden oluşan 5 faktörlü yapıda olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin alt ölçekleri “endişeli annelik, mükemmeliyetçi annelik, sürekli bilgi peşinde annelik, eğitimde rekabetçi annelik, kendini siper eden annelik” olarak adlandırılmıştır. Ölçme aracı varyansın %54.415’ini açıklamaktadır. İç tutarlılık güvenirliği analizleri sonucunda Cronbach Alfa değerinin .904 olduğu görülmüştür. Madde-toplam korelasyonları .215-.692 arasında, madde-kalan korelasyonları .200-.669 arasında değişmektedir. Ulaşılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarında uyum iyiliği indeks değerlerinden X2/sd değerinin mükemmel; RMSEA, SRMR, CFI, IFI değerlerinin iyi uyumu gösterdiği belirlenmiştir. NFI, NNFI (TLI), RFI değerlerinin iyi uyuma oldukça yakın değerler aldıkları görülmüştür. Yapılan diğer tüm analizler doğrultusunda ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Erken çocuklukta ebeveynlik
• ebeveynlik tutum ve davranışları
• aşırı ebeveynlik
• aşırı annelik
• yoğun ebeveynlik davranışları

Validity and Reliability Study of The “Overmothering Scale in Early Childhood"

Öz

This study aimed to develop the "Overmothering Scale in Early Childhood" to determine the interest of mothers to children and their expectations from them with 54-72 month old children in early childhood. The population consists of mothers with children aged between 54 and 72 months who attend public schools in Istanbul. There are two different sample groups (460 mothers in exploratory factor analysis and 416 mothers in confirmatory factor analysis) determined by simple random method in the research. As a result of the exploratory factor analysis, it was determined that the scale had a 5-factor structure consisting of 39 items. The subscales of the scale are named as “anxious motherhood, perfectionist motherhood, motherhood in constant pursuit of knowledge, competitive motherhood in education, and helicopter motherhood”. The measurement tool explains 54.415% of the variance. As a result of internal consistency reliability analysis, Cronbach's Alpha value was found to be .904. Item-total correlations ranged between .215-.692, and item-remainder correlations ranged between .200-.669. According to the confirmatory factor analysis results, X2/sd value, one of the goodness-of-fit index values, was excellent; It was determined that RMSEA, SRMR, CFI, IFI values showed good fit. It was observed that NFI, NNFI (TLI), RFI values were very close to good fit. In line with all other analyses, it was concluded that the scale is a valid and reliable measurement tool.

Anahtar Kelimeler

• Parenting in early childhood
• parenting attitudes and behaviors
• hyper parenting
• hyper mothering
• intensive parenting behaviors

Kaynakça

1. Akyüz, H. E. (2018). Yapı geçerliliği için doğrulayıcı faktör analizi: Uygulamalı bir çalışma. BEÜ Fen Bilimleri Dergisi, 7(2), 186-198. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.414490
2. Bayer, J. K., Sanson, A. V., & Hemphill, S. A. (2006). Parent influences on early childhood internalizing difficulties. Journal of Applied Developmental Psychology, 27(6), 542-559. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2006.08.002
3. Bernstein, G., & Triger, Z. (2010). Over-parenting. UC Davis Law. Review, 44(4), 1221-1279.
4. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 32(32), 470-483.
5. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. Routledge.
6. Cengiz, E., & Kırkbir, F. (2007). Kar amacı gütmeyen kurumlarda müşteri memnuniyeti ve hizmet kalitesi ilişkisi: Karadeniz Bölgesi örneği. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 263-285
7. Chow, J. C. C., Snowden, L. R., & McConnell, W. (2001). A confirmatory factor analysis of the BASIS-32 in racial and ethnic samples. The Journal of Behavioral Health Services and Research, 28(4), 400-411. https://doi.org/10.1007/BF02287771
8. Çapık, C. (2014). Geçerlik ve güvenirlik çalışmalarında doğrulayıcı faktör analizinin kullanımı. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(3), 196-205.

9. Çok, F., Güçlü, C. H., Özdoğan, H. K., & Topuz, S. (2022). Helikopter anababalık ve özerklik destekleyici davranışlar ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 55(2), 339-360. https://doi.org/10.30964/auebfd.886761
10. Dağlı, A., & Baysal, N. (2016). Yaşam doyumu ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1250-1262. https://doi.org/10.17755/esosder.263229
11. Darlow, V., Norvilitis, J. M., & Schuetze, P. (2017). The relationship between helicopter parenting and adjustment to college. Journal of Child and Family Studies, 26(8), 2291-2298. https://doi.org/10.1007/s10826-017-0751-3
12. Davcik, N. (2014). The use and misuse of structural equation modeling in management research: A review and critique. Journal of Advances in Management Research, 11(1), 47-81. https://doi.org/10.1108/JAMR-07-2013-0043
13. Demir, S. B., & Akengin, H. (2010). Sosyal bilgiler dersine yönelik bir tutum ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. e-international Journal of Educational Research, 1(1), 26-40. https://doi.org/10.5152/AUJKKEF.2023.222655
14. Doğan, U., & Adıgüzel, A. (2017, Mayıs). Helikopter ebeveynlik ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. I. Eurasian Conference on Language and Social Sciences’da sunulan bildiri.
15. Driscoll, L. C. (2013). Parenting styles and self-esteem [Scripps senior theses]. Scripps College.
16. Ertuna, E. (2016). The Turkish translation, and reliability, validity study of helicopter parenting instrument. [Master’s thesis, Near East University].
17. Fu, A. S., & Markus, H. R. (2014). My mother and me: Why tiger mothers motivate Asian Americans but not European Americans. Personality and Social Psychology Bulletin, 40(6), 739-749. https://doi.org/10.1177/0146167214524992
18. Furnham, A., & Wu, C. (2014). The little emperor: Chinese parents’ assessment of their own, their partner’s and their only child’s intelligence. High Ability Studies, 25(2), 121-141. https://doi.org/10.1080/13598139.2014.966065
19. Gagnon, R. J. (2019). Examining overparenting, socioeconomic status, and parental out-of-school time experience: Does socioeconomic status and out-of-school-time experience matter? Children and Youth Services Review, 101, 181-189. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.04.003
20. Ganaprakasam, C., Davaidass, K. S., & Muniandy, S. C. (2018). Helicopter parenting and psychological consequences among adolescent. International Journal of Scientific and Research Publications, 8, 378-382. http://dx.doi.org/10.29322/IJSRP.8.6.2018.p7849
21. Giménez-Nadal, J. I., & Sevilla, A. (2016). Intensive mothering and well-being: The role of education and child care activity (IZA Discussion Paper No. 10023). IZA Institute of Labor Economics.
22. Günalp, A. (2007). Farklı anne baba tutumlarının okul öncesi eğitim çağındaki çocukların özgüven duygusunun gelişimine etkisi (Aksaray ili örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
23. Hays, S. (1996) The cultural contradictions of motherhood. Yale University Press.
24. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
25. İlhan, M., & Çetin, B. (2014). LISREL ve AMOS programları kullanılarak gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli (YEM) analizlerine ilişkin sonuçların karşılaştırılması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 5(2), 26-42. https://doi.org/10.21031/epod.31126
26. Kılıç, S. (2016). Cronbach’ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47-48. https://doi.org/10.5455/jmood.20160307122823
27. Kır, İ. (2006). Toplumsal bir kurum olarak ailenin işlevleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 381-404.
28. Kim, S. Y., Wang, Y., Orozco Lapray, D., Shen, Y., & Murtuza, M. (2013). Does “tiger parenting” exist? Parenting profiles of Chinese Americans and adolescent developmental outcomes. Asian American Journal of Psychology, 4(1), 7-18. https://doi.org/10.1037/a0030612
29. Kins, E., Soenens, B., & Beyers, W. (2012). Parental psychological control and dysfunctional separation–individuation: A tale of two different dynamics. Journal of Adolescence, 35(5), 1099-1109. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2012.02.017
30. Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structual equation modeling. The Guilford Press.
31. Koyuncu, İ., & Kılıç, A. F. (2019). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanımı: Bir doküman incelemesi. Eğitim ve Bilim, 44(198), 361-388. https://doi.org/10.15390/EB.2019.7665
32. Kömürcü-Akik, B., & Alsancak-Akbulut, C. (2023). Assessing the psychometric properties of mother and father forms of the helicopter parenting behaviors questionnaire in a Turkish sample. Current Psychology, 42, 2980-2992. https://doi.org/10.1007/s12144-021-01652-4
33. Lareau, A. (2003). Unequal childhoods: Class, race and family life. University of California Press.
34. Locke, J. Y., Campbell, M. A., & Kavanagh, D. (2012). Can a parent do too much for their child? An examination by parenting professionals of the concept of overparenting. Australian Journal of Guidance and Counselling, 22(2), 249-265. https://doi.org/10.1017/jgc.2012.29
35. McGinley, M. (2018). Can hovering hinder helping? Examining the joint effects of helicopter parenting and attachment on prosocial behaviors and empathy in emerging adults. The Journal of Genetic Psychology, 179(2), 102-115. https://doi.org/10.1080/00221325.2018.1438985
36. Mufidah, N., & Rifqi, M. (2016). Hyper-parenting effects toward child’s personality in Stephen King’s novel Carrie [Undergraduate thesis, Dian Nuswantoro University].
37. Munro, B. H. (2005). Statistical methods for health care research (5th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
38. Okray, Z. (2016). Helicopter parenting and related issues: Psychological well being, basic psychological needs and depression on university students. Curr. Res. Edu., 2(3), 165-173.
39. Olivares, M. A., & Forero, G. C. (2010). Goodness-of-fit testing. International Encyclopedia of Education, 7, 190-196. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-044894-7.01333-6
40. Özatlı, İ. (2022). Üniversite öğrencilerinin algıladıkları helikopter ebeveyn tutumu ile genel özyeterlilik seviyeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Kırklareli Üniversitesi örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kırklareli Üniversitesi.
41. Özdamar, K. (2002). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Kaan Kitabevi.
42. Özel, E., & Zelyurt, H. (2016). Anne baba eğitiminin aile çocuk ilişkilerine etkisi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 16(36), 9-34. https://doi.org/10.21560/spcd.60151
43. Padilla-Walker, L. M., & Nelson, L. J. (2012). Black hawk down? Establishing helicopter parenting. Journal of Child and Family Studies, 35, 1177-1190. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2012.03.007
44. Polat, B. D., Alkan-Ersoy, Ö., & Toran, M. (2017). Çocuk katılımı farkındalık ölçeği (ÇKFÖ): Ölçek geliştirme, güvenirlik ve geçerlik çalışması. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 1(2), 186-215. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.196720171241
45. Rosenfeld, A., & Wise, N. (2000). The over-scheduled child: Avoiding the hyper-parenting trap. St. Martin’s
46. Griffin Segrin, C., Givertz, M., Swaitkowski, P., & Montgomery, N. (2015). Overparenting is associated with child problems and a critical family environment. Journal of Child and Family Studies, 24(2), 47479. https://doi.org/10.1007/s10826-013-9858-3
47. Segrin, C., Woszidlo, A., Givertz, M., & Montgomery, N. (2013). Parent and child traits associated with overparenting. Journal of Social and Clinical Psychology, 32(6), 569-595. https://doi.org/10.1521/jscp.2013.32.6.569
48. Şeker, M. (2011). İstanbul'da yaşam kalitesi araştırması. İstanbul Ticaret Odası Yayınları.
49. Şen, Ş., & Boyraz, E. (2017). Annelik rolü ve çocuk için tüketime yansımaları: Kadınların ebeveynlik tutumları ve hedonik tüketim eğilimi üzerine bir araştırma. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 347-370.
50. Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş, temel ilkeler ve LİSREL uygulamaları. Ekinoks.
51. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
52. Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Yayınevi.
53. Terzi, Y. (2019). Anket, güvenilirlik-geçerlilik analizi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi. https://personel.omu.edu.tr/docs/ ders_dokumanlari/1030_32625_1500.pdf
54. Tezbaşaran, A. (1997). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
55. Urone, C., Verdi, C., Iacono, C. L., & Miano, P. (2024). Dealing with overparenting: Developmental outcomes in emerging adults exposed to overprotection and overcontrol. Trends in Psychology. https://doi.org/10.1007/s43076-024-00407-x
56. Uzun, N. B., Gelbal, S., & Öğretmen, T. (2010). TIMSS-R fen başarısı ve duyuşsal özellikler arasındaki ilişkinin modellenmesi ve modelin cinsiyetler bakımından karşılaştırılması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 18(2), 531-544.
57. van Ingen, D. J., Freiheit, S. R., Steinfeldt, J. A., Moore, L. L., Wimer, D. J., Knutt, A. D., Scapinello, S., & Roberts, A. (2015). Helicopter parenting: The effect of an overbearing caregiving style on peer attachment and self‐efficacy. Journal of College Counseling, 18(1), 7-20. https://doi.org/10.1002/j.2161-1882.2015.00065.x
58. Vinson, K. (2013). Hovering too close: The ramifications of helicopter parenting in higher education. Georgia State University Law Review, 29(2), 422-452. https://doi.org/10.2139/ssrn.1982763
59. Wang, K., Xu, Y., Wang, C., Tan, M., & Chen, P. (2019). A Corrected Goodness-of-Fit Index (CGFI) for model evaluation in structural equation modeling. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal. https://doi.org/10.1080/10705511.2019.1695213
60. Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46(Özel Sayı), 74.85.
61. Yılmaz, H. (2019). İyi ebeveyn, çocuğu için her zaman her şeyi yapan ebeveyn değildir: Algılanan helikopter ebeveyn tutum ölçeği (AHETÖ) geliştirme çalışması. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 3(1), 3-30. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967201931114
62. Zimmer-Gembeck, M. J., & Collins, W. A. (2006). Autonomy development during adolescence. In G. R. Adams & M. D. Berzonsky (Eds.), Blackwell handbook of adolescence (pp. 174–204). https://doi.org/10.1002/9780470756607.ch9