Sınıf Öğretmenlerinin Kaynaştırma Uygulamaları Tutumları ile Sınıf Yönetimi Özyeterlikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Gaziantep İli Örneği

Öz

Bu çalışma, ilkokul sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamalarına ilişkin tutumlarını ve sınıf yönetimi öz yeterlik inançlarını araştırmayı amaçlamıştır. Gaziantep'teki 188 öğretmenin katılımıyla gerçekleştirilen betimsel ve ilişkisel tarama modelindeki bu araştırma, öğretmenlerin genel olarak kaynaştırma eğitimine pozitif tutum sergilediklerini ve yüksek sınıf yönetimi öz yeterlik inançlarına sahip olduklarını ortaya koymuştur. Öğretmenlerin kaynaştırma tutumları ile öz yeterlik inançları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p < 0.05). Ancak, yaş, cinsiyet ve kıdem gibi demografik faktörlerin bu tutum ve inançlar üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. İlginç bir şekilde, sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunan öğretmenlerin, öğrenci katılımı, öğretim stratejileri ve sınıf yönetimi alanlarında kendilerini daha yeterli hissettikleri gözlemlenmiştir. Çalışmanın bulguları, eğitim politikaları ve öğretmen eğitimi programlarının geliştirilmesi için önemli bilgiler sunmaktadır. Genel pozitif tutuma rağmen, "sınıf" alt boyutundaki tutumların orta düzeyin altında olması, öğretmenlerin sınıflarında özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerle ilgili bazı çekinceleri olabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kaynaştırma/Bütünleştirme Eğitimi
• Özel eğitim
• Sınıf Yönetimi
• Öz Yeterlik.

An Examination of the Relationship Between Classroom Teachers’ Attitudes Toward Inclusive Education Practices and Their Classroom Management Self-Efficacy: The Case of Gaziantep Province

Öz

This study aimed to examine the attitudes of primary school teachers towards mainstreaming/integration education practices and their classroom management self-efficacy beliefs. Conducted with 188 teachers in Gaziantep, Turkey, using a descriptive relational survey model, the research found that teachers generally hold positive attitudes towards inclusive education and possess high classroom management self-efficacy beliefs. A significant positive relationship was identified between teachers' attitudes towards inclusion and their self-efficacy beliefs (p < 0.05). However, demographic factors such as age, gender, and seniority were found to have no significant effect on these attitudes or beliefs. Interestingly, teachers who had mainstreaming students in their classrooms reported higher self-efficacy in student participation, teaching strategies, and classroom management. Despite overall positive attitudes, the "classroom" sub-dimension revealed attitudes were below moderate, suggesting potential reservations about having special needs students in their classes. These findings provide important insights for enhancing education policies and teacher education programs.

Anahtar Kelimeler

• Inclusive Education
• Special Education
• Classroom Management
• Self-Efficacy.

Kaynakça

1. Akdemir, B., Çapar, E., ve Bayrakdar, M. (2022). İlkokul öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamasına ilişkin tutumları ve yeterlilik algıları: bir karma yöntem araştırması. Trakya Eğitim Dergisi, 12(2), 1036-1056. https://doi.org/10.24315/tred.953616
2. Aküzüm, C., ve Akbulut, E. (2021). Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlilik algıları ile kaynaştırma eğitimine yönelik tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (39), 74-91. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2021.167
3. Aslan, M., Düzağaç, M., Dündar, N., ve Gözbaba, N. (2025). Öğretmenlerin kaynaştırmaya yönelik öz-yeterlik tutumları. Eurasian Education & Literature Journal, (20), 42-64. https://doi.org/10.17740/eas.edu.2025-V20-03
4. Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., and Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine, 25(24), 3186-3191.
5. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri (29. baskı). Pegem Akademi.
6. Byrne, B. M. (2013). Structural equation modeling with EQS: Basic concepts, applications, and programming. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203726532
7. Can, A. (2017). Sosyal bilimlerde bilimsel araştırma süreci (5. baskı). Pegem Akademi.
8. Cannon, G. S., Idol, L., and West, J. F. (1992). Educating students with mild handicaps in general classrooms: Essential teaching practices for general and special educators. Journal of Learning Disabilities, 25(5), 300-317. https://doi.org/10.1177/002221949202500509

9. Capa-Aydin, Y., Sungur, S., and Uzuntiryaki, E. (2009). Teacher selfregulation: Examining a multidimensional construct. Educational Psychology, 29(3), 345-356.
10. Cobanoglu, R., and Capa-Aydin, Y. (2015). When early childhood teachers close the door: Self-reported fidelity to a mandated curriculum and teacher beliefs. Early Childhood Research Quarterly, 33, 77-86. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2015.07.001
11. Cohen, L., Manion, L., and Morrison, K. (2007). Research Methods in Education (6th ed.). Routledge.
12. Çağıl, Y. (2024). İlkokullarda görevli öğretmenlerin kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamalarına ilişkin tutumları ile sınıf yönetimi öz yeterlik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Socıal Scıences Studıes Journal (SSSJournal), 9(109), 6069-6082. https://doi.org/10.29228/sssj.68370
13. Çakıcı, A. (2020). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim sorunlarına genel bir bakış. Bogazici University Journal of Education, 37(2), 81-106.
14. Çapa, Y., Çakıroğlu, J., ve Sarıkaya, H. (2005). Öğretmen özyeterlik ölçeği Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğilim ve Bilim, 10(117), 74-81.
15. Çekiç, İ., Tozlutepe, B., ve Akçakaza, A. (2024). Öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine ilişkin yeterlilikleri. International Journal of Original Educational Research, 2(1), 418-430. https://ijoedu.com/index.php/pub/article/view/70/54
16. Çetinkaya, M. (2023). Sınıf öğretmenlerinin internet kullanım özyeterlik algıları ve uzaktan eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi [Basılmamış yüksek lisans tezi]. Manisa Celal Bayar Üniversitesi.
17. Çolakoğlu, Ö. M., ve Büyükekşi, C. (2014). Açımlayıcı faktör analiz sürecini etkileyen unsurların değerlendirilmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(1), 56-64.
18. Daşdemir, İ. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
19. Dolapçı, S., ve Demirtaş, V. Y. (2016). Öğretmen adaylarının öz-yeterlilik algıları ve kaynaştırma eğitimine bakış açıları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(13), 141-160. Durmaz, Ş., ve Ören, K. (2017). Öz yeterlilik ve özgüvenin işgücü ve istihdama etkisine bir bakış. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 109-120. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/153499
20. Eçen, G. (2022). Öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine yönelik motivasyonları ve yaşam boyu öğrenme eğilimleri (Kocaeli ili örneği)[Basılmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
21. Erkan, İ. (2020). Enneagram modeline göre öğretmen adaylarının kişilik tipleri ile sınıf yönetimi öz yeterlik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Basılmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
22. Erkorkmaz, Ü., Etikan, İ., Demir, O., Özdamar, K., ve Sanisoğlu, S. Y. (2013). Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 33(1), 210-223. https://doi.org/10.5336/medsci.2011-26747
23. Erüstün-Bulutoğlu, H. (2019). İlk ve ortaokullarda kaynaştırma eğitimi uygulamalarına ilişkin veli, yönetici ve öğretmen görüşleri (Sivas ili örneği)[Basılmamış yüksek lisans tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
24. Eser, Ş. (2019). Ortaöğretimdeki özel gereksinimli öğrencilerin ve öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına ilişkin görüş ve öneriler [Basılmamış yüksek lisans tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
25. Ferguson, D. L. (2008). International trends in inclusive education: The continuing challenge to teach each one and everyone. European Journal of Special Needs Education, 23(2), 109-120. https://doi.org/10.1080/08856250801946236
26. Filiz, İ. (2021). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına yönelik yeterlilikleri ile kaynaştırma eğitimi ile ilgili duygu tutum ve kaygıları arasındaki ilişki. [Basılmamış yüksek lisans tezi]. Biruni Üniversitesi
27. Florian, L. (2019). On the necessary co-existence of special and inclusive education. International Journal of Inclusive Education, 23(7-8), 691-704. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1622801
28. Florian, L., and Black-Hawkins, K. (2011). Exploring inclusive pedagogy. British Educational Research Journal, 37(5), 813-828.
29. Floyd, F. J., and Widaman, K. F. (1995). Factor analysis in the development and refinement of clinical assessment instruments. Psychological Assessment, 7(3), 286-299. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/1040-3590.7.3.286
30. Gee, K., Gonzalez, M., and Cooper, C. (2020). Outcomes of inclusive versus separate placements: A matched pairs comparison study. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities, 45(4), 223-240. https://doi.org/10.1177/1540796920943469
31. George, D., and Mallery, P. (2024). IBM SPSS statistics 29 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
32. Hanreddy, A., and Östlund, D. (2020). Alternate curricula as a barrier to inclusive education for students with intellectual disabilities. International Electronic Journal of Elementary Education, 12(3), 235-247. https://doi.org/10.26822/iejee.2020358217
33. Hu, L. T., and Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
34. Karahan, Z. (2022). Özel eğitim ve kaynaştırma sınıfı öğretmenlerinin birlikte öğretim ile ilgili eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi. [Basılmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
35. Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (27. baskı). Nobel Yayıncılık.
36. Kesiktaş, A. D. (2006). Ders çalışma becerileri ve özel gereksinimli öğrenciler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(01), 37-48. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000094
37. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford Press.
38. Lamport, M. A., Graves, L., and Ward, A. (2012). Special needs students in inclusive classrooms: The impact of social interaction on educational outcomes for learners with emotional and behavioral disabilities. European Journal of Business and Social Sciences, 1(5), 54-69. https://mieyaamirah5736.wordpress.com/wp-content/uploads/2016/09/special-need-students-in-inclusive-classroom.pdf
39. Leijen, Ä., Arcidiacono, F. and Baucal, A. (2021). The dilemma of inclusive education: Inclusion for some or inclusion for all. Frontiers in Psychology, Conceptual Analysis.12, 1-10. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.633066
40. Lindner, K. T., and Schwab, S. (2025). Differentiation and individualisation in inclusive education: a systematic review and narrative synthesis. International journal of Inclusive Education, 29(12), 2199-2219. https://doi.org/10.1080/13603116.2020.1813450
41. Malinen, O. P., Savolainen, H., Engelbrecht, P., Xu, J., Nel, M., Nel, N., and Tlale, D. (2013). Exploring teacher self-efficacy for inclusive practices in three diverse countries. Teaching and Teacher Education, 33, 34-44. https://doi.org/10.1016/j.tate.2013.02.004
42. McDonnough, J. T. and Matkins, J. J. (2010). The role of field experience in elementary preservice teachers' self‐efficacy and ability to connect research to practice. School Science and Mathematics, 110(1), 13-23. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.2009.00003.x
43. Mifsud, D. (2024). Social justice and equity in education and schooling. In Schooling for social justice, equity and inclusion: Problematizing theory, policy and practice (pp. 1-25). Emerald Publishing Limited. https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/92122/9781835497586.pdf?sequence=1#page=10
44. Orakçı , Yüreğilli Göksu D., and Karagöz, S .(2023). A mixed methods study of the teachers’ self-efficacy views and their ability to improve self-efficacy beliefs during teaching. Frontiers in Psychology, 13,1-12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1035829
45. Özakün, Ö. M. (2024). Kaynaştırma ve bütünleştirme yöntemi ile eğitimin incelenmesi: literatür çalışması. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(103), 204-213. https://doi.org/10.5281/zenodo.10616627
46. Pajares, F. (2003). Self-efficacy beliefs, motivation, and achievement in writing: A review of the literature. Reading &Writing Quarterly, 19(2), 139-158. https://doi.org/10.1080/10573560308222
47. Robinson, D. (2017). Effective inclusive teacher education for special educational needs and disabilities: Some more thoughts on the way forward. Teaching and Teacher Education, 61, 164-178. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.09.007
48. Sakız, G. (2013). Başarıda anahtar kelime: Öz-yeterlik. Journal of Uludag University Faculty of Education, 26(1), 185-210.
49. Savolainen, H., Engelbrecht, P., Nel, M., and Malinen, O. P. (2012). Understanding teachers’ attitudes and self-efficacy in inclusive education: Implications for pre-service and in-service teacher education. European Journal of Special Needs Education, 27(1), 51-68. https://doi.org/10.1080/08856257.2011.613603
50. Sedat, E., ve Efendioğlu, A. (Eds.). (2022). Güncel alan eğitimi araştırmaları IV. Akademisyen Kitabevi.
51. Tabachnick, B. G., and Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Pearson Education.
52. Teyfur, M., ve Teyfur, E. (2021). Ortaöğretim öğretmenlerinin işbirlikli öğrenme uygulamaları sürecinde karşılaştıkları sorunlar (İzmir/Bornova Örneği). Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(51), 133-150. https://doi.org/10.17498/kdeniz.960189
53. Toy, S. N., ve Duru, S. (2016). Sınıf öğretmenlerinin öğretmen öz yeterlikleri ile kaynaştırma eğitimine ilişkin yeterlik inançlarının karşılaştırılması. Ege Eğitim Dergisi, 17(1), 146-173. https://doi.org/10.12984/eed.00332
54. Ünal, A. M., ve Bulunuz, M. (2024). Çankırı ilinde kaynaştırma eğitimi uygulamalarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 1-38. https://doi.org/10.30855/gjes.2024.10.01.001
55. Ünal, Ö. (2022). Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin öz yeterlikleri, sınıf yönetim becerileri ve program okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Basılmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
56. Ünal, R., ve Aladağ, S. (2020). Kapsayıcı eğitim uygulamaları bağlamında sorunlar ve çözüm önerilerinin incelenmesi. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 2(1), 23-42. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1121494
57. William, F. K., Basela, J., and Pembe, A. (2024). Assessing effectiveness of in-service teachers’ professional development programme towards equity and inclusion in education for children with disability in Dodoma, Tanzania. Rwandan Journal of Education, 7(2), 42-55. https://www.ajol.info/index.php/rje/article/view/269909/254758
58. Woolfolk, A., and Shaughnessy, M. F. (2004). An interview with Anita Woolfolk: The Educational Psychology of Teacher Efficacy. Educational psychology review, 16(2), 153-176.
59. Worthington, R. L., and Whittaker, T. A. (2006). Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806–838.
60. Yılmaz, D. A. (2013). İlköğretim okullarında kaynaştırma eğitimi uygulamalarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 7(31), 111-127. https://doi.org/10.21560/spçd.11518