Okul Öncesinden İlkokula Geçişte Sosyal Duygusal Gelişim

Öz

Bu araştırma, okul öncesinden ilkokula geçiş sürecinde çocukların sosyal-duygusal gelişimlerine ilişkin öğretmen görüşlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Betimsel olgubilim deseninde kurgulanan nitel araştırma, Çanakkale ilinde görev yapan 18 okul öncesi ve 18 sınıf öğretmeni olmak üzere toplam 36 katılımcıyla yürütülmüştür. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, sosyal-duygusal becerilerin çocukların ilkokula hazırbulunuşluklarını ve öğrenme süreçlerine aktif katılımlarını doğrudan etkilediğini göstermiştir. Kendini ifade etme, arkadaşlık kurma, kurallara uyma, duygu düzenleme ve problem çözme becerileri kritik yeterlikler olarak tanımlanırken; saldırganlık, öfke kontrolü güçlüğü, iletişim sorunları, teknoloji bağımlılığı ve ebeveyne aşırı bağlılık okul uyumunu ve akademik başarıyı olumsuz etkileyen riskler olarak belirlenmiştir. Öğretmenler bu tür sorunlarla baş etmek için oyun temelli etkinlikler, yaratıcı drama, duygu kartları, aile katılımı ve oryantasyon programları gibi bütüncül yaklaşımlar benimsediklerini ifade etmişlerdir. Araştırma sonuçları, sosyal-duygusal gelişimin bireysel gelişimin yanı sıra sınıf ortamı, öğretim süreci ve okul deneyiminin niteliğini belirleyen temel bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Okul öncesi eğitim
• Sosyal-duygusal gelişim
• İlkokula geçiş

Social and Emotional Development in the Transition from Preschool to Primary School

Öz

This study aims to examine teachers’ views on children’s social-emotional development during the transition from preschool to primary school. Designed as a qualitative research with a descriptive phenomenological approach, the study was conducted with 36 participants, including 18 preschool teachers and 18 primary school teachers working in Canakkale Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using content analysis methods. Findings revealed that social-emotional skills directly influence children’s school readiness and active participation in learning. Skills such as self-expression, forming friendships, rule compliance, emotion regulation, and problem-solving were identified as critical competencies by both preschool and primary school teachers. In contrast, issues such as aggression, difficulty in anger control, communication problems, technology dependency, and excessive attachment to parents emerged as risk factors negatively affecting school adjustment and academic achievement. Teachers reported adopting holistic strategies such as play-based activities, creative drama, emotion cards, family involvement, and orientation programs. The results highlight that social-emotional development not only supports individual growth but also enhances classroom quality, teaching effectiveness, and overall school experience.

Anahtar Kelimeler

• Preschool education
• Social-emotional development
• Transition to primary school

Kaynakça

1. Arnold, DH., Fisher, PH., Doctoroff, GL. and Dobbs, J. (2002). Development of academic skills from preschool through second grade: family and classroom predictors of developmental trajectories. Journal of School Psychology, 94(4), 762-770.
2. Barnes, A. C. and McCallops, K. (2019). Social–emotional learning and cultural context. Journal of Educational Psychology, 111(3), 456–470.
3. Beyer, T., Hutchinson, L., and Parson, S. (2012). Social-emotional difficulties and school adjustment. Early Childhood Research Quarterly, 27(2), 305–316.
4. Bircan, E. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin okuma-yazma becerisinin gelişimine yönelik rolleri ve uygulamalarının incelenmesi (Tez No. 563048) [Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
5. Brown, C. and Donnelly, M. (2022). Theorising social and emotional wellbeing in schools: A framework for analysing educational policy. Journal of Education Policy, 37(4), 613-633.
6. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage Publications.
7. Crosnoe, R. and Cooper, C. E. (2010). Economically disadvantaged children’s transitions into elementary school: Linking family processes, school contexts, and educational policy. American Educational Research Journal, 47(2), 258–291. https://doi.org/10.3102/0002831209351564
8. Çabuk, B., Yıldız, T. G., Gül, E. D., Dağlıoğlu, H. E., Kaçan, M. O., Turaşlı, N. K., ve Taşkın, N. (2018). Okul öncesi dönemden okul dönemine geçiş. In G. Haktanır (Ed.), Erken çocukluk eğitimine giriş (ss. 284–293). Anı Yayıncılık.

9. Denham, S. A., Bassett, H. H.,and Wyatt, T. (2009). The socialization of emotional competence. Journal of School Psychology, 47(4), 247–262.
10. Denham, S. A., Bassett, H., Mincic, M., Kalb, S., Way, E., Wyatt, T. and Segal, Y. (2012). Social–emotional learning profiles of preschoolers' early school success: A person-centered approach. Learning and individual differences, 22(2), 178-189.
11. Denham, S. A., Ji, P. and Hamre, B. (2010). Compendium of preschool through elementary school social-emotional learning. Early Education and Development, 21(2), 185–208.
12. Eklund, K., Kilpatrick, K., Kilgus, S. and Haider, A. (2018). School-wide SEL frameworks. School Psychology Review, 47(4), 331–347.
13. Elias, M. J. (2009). Social-emotional and character development and academics as a dual focus of educational policy. Educational Policy, 23(6), 831-846.
14. Erdoğan, T., Altınkaynak, Ş. Ö. ve Erdoğan, Ö. (2013). An analysis of the literacy activities provided by preschool teachers. Elementary Education Online, 12(4), 1188-1199.
15. Erkan, S. ve Kırca, A. (2010). “Okul Öncesi Eğitimin İlköğretim Birinci Sınıf Öğrencilerinin Okula Hazırbulunuşluklarına Etkisinin İncelenmesi”, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, cilt 38, ss.94-106.
16. Esen Aygün, H. (2022). Hayat Bilgisi Öğretim Programının Sosyal-Duygusal Beceriler Açısından Değerlendirilmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8 (3) , 16-35 .
17. Esen-Aygun, H. (2019). Sosyal bilgiler öğretim programının sosyal-duygusal öğrenme becerileri açısından incelenmesi. Eğitim ve Teknoloji, 1(1), 82-99. Esen-Aygun, H. ve Sahin-Taskin, C. (2017). Teachers' Views of Social-Emotional Skills and Their Perspectives on Social-Emotional Learning Programs. Journal of Education and Practice, 8(7), 205-215.
18. Esen-Aygün, H. (2019). Sosyal-duygusal öğrenme ve öğretim programları. İlköğretim Online, 18(1), 389–405.
19. Havighurst, R. J. (1972). Developmental tasks and education (3rd ed.). McKay.
20. Hoffmann, J. D., Ivcevic, Z. and Brackett, M. A. (2018). Building emotionally intelligent schools: From preschool to high school and beyond. Emotional intelligence in education: Integrating research with practice, 173-198.
21. Jones, D. E., Greenberg, M. and Crowley, M. (2017). Early social-emotional functioning and academic success. American Journal of Public Health, 105(11), 2283–2291.
22. Kırca, A. (2007). Okul öncesi eğitim alan ve almayan çocukların ilkokula uyumu. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 28, 112–124.
23. La Paro, K. M., Pianta, R. and Cox, M. (2000). Kindergarten teachers' reported use of kindergarten to first grade transition practices. The Elementary School Journal, 101(1), 63-78
24. Ladd, G. W. and Price, J. M. (1987). Predicting children’s social and school adjustment following the transition from preschool to kindergarten. Child Development, 58(5), 1168–1189. https://doi.org/10.2307/1130613
25. Lincoln, Y. S. and Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications
26. Mahoney, J. L., Weissberg, R. P., Greenberg, M. T., Dusenbury, L., Jagers, R. J., Niemi, K. and Yoder, N. (2021). Systemic social and emotional learning: Promoting educational success for all preschool to high school students. American Psychologist, 76(7), 1128.
27. Marsay, G., Atitsogbe, K. A., Ouedraogo, A., Nsubuga, H., Pari, P., Kossi, E. Y. and Solberg, V. S. H. (2021). The importance of social emotional learning skills in assisting youth to successfully transition into the professional world. African Journal of Career Development, 3(1), 11.
28. Merriam, S. B. and Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
29. Miles, M. B. and Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
30. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı. Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. https://mufredat.meb.gov.tr
31. Nagaoka, J., Farrington, C. A., Ehrlich, S. B. and Heath, R. D. (2015). Foundations for Young Adult Success: A Developmental Framework. Concept Paper for Research and Practice. University of Chicago Consortium on Chicago School Research. 1313 East 60th Street, Chicago, IL 60637.
32. Ng, S. C. and Bull, R. (2018). Facilitating social-emotional learning. Educational Psychology Review, 30(4), 1231–1252.
33. Özbek, A. (2003). Okul Öncesi Eğitim Kurumlarına Devam Eden ve Etmeyen Çocukların İlköğretim Birinci Sınıfta Sosyal Gelişim Açısından Öğretmen Görüşüne Dayalı İncelenmesi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
34. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage Publications.
35. Pişirir, N. ve Ayar, M. C. (2020). Okul Öncesi Dönemden İlkokula Geçişte Öğretmenlerin Karşılaştığı Sorunların İncelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 307-324.
36. Rimm-Kaufman, S. E. and Hulleman, C. S. (2015). Social and emotional learning in elementary school settings: Identifying mechanisms that matter. Handbook of social and emotional learning: Research and practice, 151-166.
37. Stoiber, K. C. and Gettinger, M. (2016). Multi-tiered systems of support and evidence-based practices. In S. R. Jimerson, M. K. Burns, & A. M. VanDerHeyden, (Eds.). Handbook of response to intervention: The science and practice of multi-tiered systems of support (2nd ed.; pp. 121141). New York, NY: Springer.
38. Şenel Çoruhlu, T. Ve Albayrak, S. (2024). Okul öncesi ve ilkokul arası uyum: Öğretmen uygulamaları ve beklentiler. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 111–136. https://doi.org/10.17539/amauefd.1418490
39. Yapıcı, M. ve Ulu, F. B. (2010). İlköğretim 1. sınıf öğretmenlerinin okul öncesi öğretmenlerinden beklentileri. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 3(1), 43–55.
40. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
41. Yoleri, S. ve Tanış, H. M. (2014). İlkokul Birinci Sınıf Öğrencilerinin Okula Uyum Düzeylerini Etkileyen Değişkenlerin İncelenmesi. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 130-141. https://doi.org/10.14230/joiss82
42. Zins, J. E., Bloodworth, M. R., Weissberg, R. P. and Walberg, H. J. (2007). The scientific base linking social and emotional learning to school success. Journal of educational and psychological consultation, 17(2-3), 191-210.