An Investigation of the Relationship Between School Principals’ Leadership Styles and Teachers’ Levels of Finding Their Work Meaningful According to Teachers’ Perceptions

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between school principals’ leadership styles and teachers’ levels of work meaningfulness based on teachers’ perceptions. The study was conducted using a correlational survey model. The sample consisted of 337 teachers working in high schools in the Bağcılar district of Istanbul during the 2024–2025 academic year, selected through simple random sampling. Data were collected using a Personal Information Form, the School Principals’ Leadership Styles Scale, and the Meaningfulness of Work According to Teachers Scale. Independent samples t-test, one-way ANOVA, and Pearson correlation analysis were employed in the data analysis process. The findings indicate that teachers generally perceive their work as highly meaningful. Work meaningfulness levels differ significantly according to gender and age variables. Regarding leadership styles, transformational leadership was perceived at a high level, transactional leadership at a moderate level, and laissez-faire leadership at a low level. Correlation analyses revealed a positive relationship between transformational leadership and work meaningfulness, while transactional and laissez-faire leadership styles were negatively related to work meaningfulness. The findings suggest that teachers’ processes of constructing meaning in their work are associated with the leadership styles exhibited by school principals. Accordingly, it is recommended that professional development practices aimed at strengthening transformational leadership behaviors among school principals be supported.

Anahtar Kelimeler

• School Principals
• Leadership Styles
• Teacher
• Meaningfulness of Work

Öğretmenlerin Algılarına Göre Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri ile Öğretmenlerin İşini Anlamlı Bulma Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin işlerini anlamlı bulma düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. İlişkisel tarama modelinde yürütülen çalışmanın örneklemini, 2024–2025 öğretim yılında İstanbul ili Bağcılar ilçesinde liselerde görev yapan ve basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 337 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Okul Müdürleri Liderlik Stili Ölçeği ve Öğretmenlere Göre İşin Anlamlılığı Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin işlerini genel olarak yüksek düzeyde anlamlı buldukları belirlenmiştir. İşin anlamlılığı düzeyi cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılar incelendiğinde dönüşümcü liderliğin yüksek, sürdürümcü liderliğin orta ve serbest bırakıcı liderliğin düşük düzeyde algılandığı görülmüştür. Korelasyon analizleri sonucunda dönüşümcü liderlik ile işin anlamlılığı arasında pozitif yönlü; sürdürümcü ve serbest bırakıcı liderlik ile işin anlamlılığı arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin işlerini anlamlandırma süreçlerinin okul müdürlerinin liderlik stilleriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik davranışlarını güçlendirmeye yönelik mesleki gelişim uygulamalarının desteklenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okul Müdürü
• Liderlik Stilleri
• Öğretmen
• İşin Anlamlılığı.

Kaynakça

1. Akan, D. Yıldırım, İ. ve Yalçın, S. (2014). Okul müdürleri liderlik stili ölçeğinin geliştirilmesi (OMLSÖ). Electronic Journal of Social Sciences, 13(51), 392-409.
2. Aktouf, O. (1992). Management and Theories of Organizations in the 1990s: Toward a Critical Radical Humanism? The Academy of Management Review, 17 (3), 407-431.
3. Avcı, A. (2015). Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 12-2.24, 161-189.
4. Avcı, B. B. (2023). Okul müdürlerinin çatışma yönetim stillerinin öğretmenlerin işlerini anlamlı bulma düzeyine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi.
5. Baykara, V. (2025). Yöneticilerin liderlik davranışları ile çalışanların sessiz istifa niyetleri ilişkisinde işin anlamlılığının aracılık rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.
6. Bass, B. M. (1985). Leadership and performance beyond expectations. Free Press.
7. Bass, B.M. ve Avolio, B.J. (1990). Developing Transformational leadership: 1992 and beyond. Journal of European Industrial Training, 14, 5. https://doi.org/10.1108/03090599010135122
8. Bass, B. M. ve Avolio, B. J. (1994). Transformational leadership and organizational culture. International Journal of Public Administration, 17:3-4, 541-554. https://doi.org/10.1080/01900699408524907

9. Bekar, F. (2022). İşin anlamlılığı ve işe yabancılaşmanın proaktif davranış ile ilişkisi: İşte kendini geliştirmenin aracılık etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gümüşhane Üniversitesi.
10. Buluç, B. (2009). Sınıf öğretmenlerinin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 57 (57), 5-34 .
11. Cemaloğlu, N. ve Kılınç, A. (2012). Okul müdürlerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1 (23) , 132-156 .
12. Chalofsky N. (2003). An emerging construct for meaningful work. Human Resource Development International, 6(1), 69-83.
13. Çelik, V. (1998). Eğitimde Dönüşümcü liderlik. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 16(16), 423-442.
14. Çelik, S. ve Eryılmaz, F. (2006). Öğretmen algılarına göre endüstri meslek lisesi müdürlerinin dönüşümcü liderlik düzeyleri (Ankara İli Örneği). Politeknik Dergisi, 9 (4) , 211-224 .
15. Ghasemi, A., ve Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: A guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486–489.
16. Gültekin, F. (2023). Bilinçli farkındalığın çalışmaya tutkunluğa ve psikolojik dayanıklılığa etkisinde işin anlamlılığının aracılık rolü [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hitit Üniversitesi.
17. Hadimoğlu, D. (2022). İstanbul ili Beyoğlu ilçesi özel ortaöğretim okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik davranışları ile öğretmenlerin işlerini anlamlı bulma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi.
18. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., ve Anderson, R. E. (2006). Multivariate data analysis (6th ed.). Pearson.
19. Hoy, W. K. ve Miskel, C. G. (2016). Eğitim yönetimi teori, araştırma ve uygulama. (çev. ed. S. Turan). Nobel Yayın Dağıtım.
20. Işık, İ. (2023). İş stresi ve iş becerikliliğinin işin anlamlılığı üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi.
21. Janik, M. ve Rothmann, S. (2015). Meaningful work and secondary school teachers’ intention to leave. South African Journal of Education, (35)2, 1-13.
22. Karasar, N. (2017). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler ve teknikler (32. Baskı). Nobel.
23. Kahn, W. A. (1990). Psychological conditions of personal engagement and disengagement at work. Academy of Management Journal, 33(4), 692–724. https://doi.org/10.2307/256287
24. May, R.D, Gilson, L.R. ve Harter, M. L. (2004). The psychological conditions of meaningfulness, safety and availability and the engagement of the human spirit at work. Journal of Occupational and Organizational Psychology , 77, 11–37.
25. MEB. (2017). İstanbul milli eğitim müdürlüğü 2016/2017 örgün eğitim istatistikleri. https://istanbul.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_04/12163411_2016-2017_Ystatistik_KitabY_Taslak.pdf
26. Odumeru, J. A. ve Ogbonna, I.G. (2013). Transformational vs. transactional leadership theories: Evidence in literature. International Review of Management and Business Research, 2 (2), 355-361.
27. Özkan, C. (2017). İşin anlamlılığının iş performansı ve sapma davranışına etkisi: Mersin ilinde yapılan bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Mersin Üniversitesi.
28. Öztürk, Ö. (2024). İş becerikliliği ve işin anlamlılığının işe bağlılık üzerindeki etkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
29. Özyürek, N. (2022). İstanbul ili Beyoğlu ilçesi devlet ortaöğretim okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin işlerini anlamlı bulma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Okan Üniversitesi.
30. Sethuraman, K., ve Suresh, J. (2014). Effective leadership styles. International Business Research, 7(9), 165–172.
31. Steger, M. F., Dik, B. J., ve Duffy, R. D. (2012). Measuring meaningful work: The work and meaning inventory (WAMI). Journal of Career Assessment, 20(3), 322–337.
32. Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
33. Toptaş, B. (2018). Öğretmenlerin işlerini anlamlı bulma düzeyleri ve işlerini anlamlı bulmalarını etkileyen etmenler. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 521-542.
34. Yöyen, E. (2020). Araştırma yöntemlerine giriş. F. Bal (Yay. Haz.). Psikologlar için SPSS uygulamaları ve araştırma yöntemleri içinde (s. 5-34). Nobel.