Derleme

Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi

Sayı: Advanced Online Publication Erken Görünüm Tarihi: 20 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, erken çocukluk döneminde riskli oyuna ilişkin Türkiye’de yapılmış akademik çalışmaları incelemeyi amaçlamakta; başlangıç yılı sınırlaması olmaksızın Eylül 2025’e kadar yayımlanan araştırmaları yayın türü, yılı, örneklemi, deseni, araştırma amacı ve veri toplama araçları bakımından incelemektedir. Veriler, YÖK Ulusal Tez Merkezi’ndeki yüksek lisans ve doktora tezleri ile Dergipark ve TR Dizin kapsamındaki dergilerde yayınlanan makalelerden derlenmiştir. Tarama, başlık–özet–anahtar sözcük alanlarında “riskli oyun”, “okul öncesi”, “erken çocukluk”, “açık hava/dış mekân oyunları”, “serbest oyun”, “serbest parçalar (loose parts)” ve alt boyutlardan “itiş-kakış oyunları” terimleriyle yürütülmüştür. Bu arama sonucu 146 makale, 102 yüksek lisans ve 25 doktora tezi olmak üzere 273 kayda ulaşılmış; yinelenenler çıkarıldıktan sonra 198 kayıt dahil edilme ölçütlerine göre değerlendirilmiştir. Ölçütler; erken çocukluk bağlamında riskli oyunu doğrudan ele alma, tam metne erişilebilirlik, Türkiye örneklemi ve yayın türüne uygunluk (makaleler için TR Dizin’de yayımlanma; tezler için Ulusal Tez Merkezi kaydı) şeklinde belirlenmiştir. Nihayetinde 18 makale, 19 yüksek lisans ve 2 doktora tezi olmak üzere 39 çalışma tam metin incelemesine alınmıştır. Bulgular, 2023–2024’te yayın sayısının arttığını; yüksek lisans tezi türünde çalışmaların daha fazla olduğunu, örneklemde ebeveyn odaklı çalışmaların öne çıktığını, yöntemsel olarak ise nicel desenlerin baskın, nitel ve karma desenlerin sınırlı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Araştırma kapsamında herhangi bir destekten yararlanılmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma, daha önce yayımlanmış araştırmaların incelenmesine dayanan derleme niteliğindedir. Çalışmada insanlar veya hayvanlar üzerinde yeni bir veri toplama süreci yürütülmemiştir. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir. Araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuştur.

Teşekkür

Araştırma kapsamında herhangi bir destekten yararlanılmamıştır.

Kaynakça

  1. Açar-Canbaz, R. (2025). 36–72 aylık çocukların riskli oyun tercihleri ve okul öncesi eğitim kurumları açık alanlarının risk durumları. [Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ sayfasından erişilmiştir.
  2. Alderson, P., and Morrow, V. (2011). The ethics of research with children and young people: A practical handbook. Sage.
  3. Altun-Ataç, C. (2025). Ebeveynlerin riskli oyuna izin verme durumları ile çocukların davranışsal öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ sayfasından erişilmiştir.
  4. Arslan, K. (2025). Okul öncesi öğretmenlerin biyofilik eğilimleri ile oyunda risk toleransları arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ sayfasından erişilmiştir.
  5. Aslan-Akçer, K. (2024). Okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynlerin merhamet düzeyleri ile riskli oyuna izin verme durumlarının incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ sayfasından erişilmiştir.
  6. Ball, D., Gill, T., and Spiegal, B. (2008). Managing risk in play provision: Implementation guide. Play England. Erişim adresi: https://dera.ioe.ac.uk/8625/
  7. Banko, Ç., Akdemir, K., Gemici, M., ve Sevimli-Çelik, S. (2018). Çocuk oyun alanlarının risk içeren oyunları desteklemesi açısından incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 406–417. https://doi.org/10.17679/inuefd.387479
  8. Bauer, M. E., Cunningham, L., Gilley, M., and Pike, I. (2025). Children’s risky play and resilience: Perspectives of emergency care practitioners. Child: Care, Health and Development, 51(2), e70056. https://doi.org/10.1111/cch.70056

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk Gelişimi Eğitimi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

20 Ağustos 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

2 Aralık 2025

Kabul Tarihi

4 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Karabıyık, E. B., & Demiriz, S. (2026). Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.51460/baebd.1834336
AMA
1.Karabıyık EB, Demiriz S. Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi. BAEBD. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.51460/baebd.1834336
Chicago
Karabıyık, Emine Betül, ve Serap Demiriz. 2026. “Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.51460/baebd.1834336.
EndNote
Karabıyık EB, Demiriz S (01 Ağustos 2026) Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]E. B. Karabıyık ve S. Demiriz, “Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi”, BAEBD, sy Advanced Online Publication, Ağu. 2026, doi: 10.51460/baebd.1834336.
ISNAD
Karabıyık, Emine Betül - Demiriz, Serap. “Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (01 Ağustos 2026). https://doi.org/10.51460/baebd.1834336.
JAMA
1.Karabıyık EB, Demiriz S. Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi. BAEBD. 2026. doi:10.51460/baebd.1834336.
MLA
Karabıyık, Emine Betül, ve Serap Demiriz. “Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Ağustos 2026, doi:10.51460/baebd.1834336.
Vancouver
1.Emine Betül Karabıyık, Serap Demiriz. Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi. BAEBD. 01 Ağustos 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.51460/baebd.1834336