Derleme

Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı: Sistematik Bir Derleme

Cilt: 25 Sayı: 3 30 Eylül 2024
PDF İndir
EN TR

Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı: Sistematik Bir Derleme

Öz

Alışveriş süreci internetin hayatımıza girmesiyle yeni bir boyut kazanmış ve karşımıza çevrimiçi alışveriş olgusu çıkmıştır. Çevrimiçi alışveriş, ortaya çıktığı tarihten itibaren giderek artarak geleneksel alışverişe nazaran daha çok tercih edilmeye başlanmıştır.. Bu durum bireyleri yeni bir bağımlılık riski ile karşı karşıya bırakmaktadır. Bu derlemenin amacı, çevrimiçi alışveriş bağımlılığını incelemiş araştırma makalelerinin incelenmesidir.. 2017-2023 yılları arasında çevrimiçi alışveriş bağımlılığı ile ilgili gerçekleştirilmiş çalışmalar Scopus, Pubmed, Ekual ve TRDizin veri tabanları aracılığıyla taranmıştır. Taramanın sonucunda 84 makaleye ulaşılmıştır. PRISMA adımları izlendikten sonra derlemeye dahil edilecek 12 çalışma belirlenmiştir. Makalelerin incelenme sürecinde çevrimiçi alışveriş bağımlılığı kavramının, farklı araştırmacılar tarafından değişik işevuruk tanımlarının yapıldığı görülmüştür. Bu bağlamda çalışmalar işevuruk tanımlarına göre çevrimiçi kompulsif satın alma, sorunlu / problemli internet alışverişi ve çevrimiçi alışveriş bağımlılığı olmak üzere 3 gruba ayrılarak incelenmiştir. Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı için koruyucu faktör olarak en çok incelenen değişkenin sosyal destek olduğu görülmüştür. Sosyal medya kullanımı, uyum bozukluğu, dissosiyasyon, dürtüsellik ve aleksitimi belirtilerinin varlığı, kaygılı bağlanma ve düşük benlik saygısının çevrimiçi alışveriş bağımlılığı için risk faktörleri olduğu belirlenmiştir. Mevcut bulgular problemli internet alışverişi davranışının önlenmesi ve gerektiğinde uygun müdahalelerin belirlenmesinde yol gösterici olabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Türk Dil Kurumu (TDK). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/ (Accessed 01.11.2023)
  2. Rose S, Yudham DA. Towards an understanding of internet-based problem shopping behaviour: the concept of online shopping addiction and its proposed predictors. J Behav Addict 2014; 3(2): 83-89.
  3. Hirschman EC, Holbrook MB. Hedonic consumption: Emerging concepts methods and propositions. J Mark 1982; 46 (3): 92–101.
  4. Ulrich W. Haben Wollen: Wie Funktioniert Die Konsumkultur?, Berlin: S.Fischer, 2006.
  5. Lo H, Harvey N. Effects of shopping addiction on consumer decision-making: Web based studies in real time. J Behav Addict 2012; 1(4): 162-170.
  6. Bal F, Okkay İ. İnternet tabanlı sorunlu alışveriş davranışı: Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı. Bağımlılık Dergisi 2022; 23(1): 111-120.
  7. Walker MB. Some problems with the concept of "gambling addiction": should theories of addiction be generalized to include excessive gambling? Journal of Gambling Behavior 1989; 5(3): 179–200.
  8. Rachlin H. Why do people gamble and keep gambling despite heavy losses? Psychol Sci 1990; 1(5): 294–297.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojide Davranış-Kişilik Değerlendirmesi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

28 Ocak 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2023

Kabul Tarihi

28 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 25 Sayı: 3

Kaynak Göster

AMA
1.Öztürk İ, Şahin Aİ, Dirik G. Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı: Sistematik Bir Derleme. Bağımlılık Dergisi. 2024;25(3):320-335. doi:10.51982/bagimli.1390015

Cited By