Akko 13 Yenidünya (Eriobotrya japonica Lindl.) Ağaçlarına Artan Dozlarda Uygulanan N, P₂O₅, K₂O ve Yanmış Ahır Gübresinin Ağaçların Gelişme, Verim ve Kalite Özelliklerine Etkileri

Yıl 1998, Cilt: 27 Sayı: 1-2, 93 - 107, 31.12.1998

İlhan Doran Zülküf Kaya

Öz

Bu çalışma, Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünde, 1989 yılında Akko 13 yenidünya çeşidi ile kurulan denemenin 1993-1995 yılları arasındaki dilimini kapsamakta olup, ağaçların gelişme, verim ve meyve kalitesine; azot (0-225-450-675 g N/ağaç), fosfor (0-180 g P₂O₅/ağaç) ve potasyum (0-270 g K₂O/ağaç) içerikli gübrelerin 16 kombinasyonu ile ahır gübresi (0-18-36-72-90 kg AG/ağaç) dozlarının etkileri araştırılmıştır. Deneme toprağının yenidünya yetiştiriciliğine uygun olduğu ve ticari gübre uygulanmış ağaçların yapraklarındaki Ca harici besin maddelerinin, ahır gübresi uygulanmış ağaçların yapraklarındaki elementlerden düşük oldukları belirlenmiştir. Gövde kesit alanını; N₃ (450 g N/ağaç), N₄ (675 g N/ağaç), AG₂ (18 kg AG/ağaç), AG₃ (36 kg AG/ağaç) dozları ile N₃P₁K₁, N₃P₂K₂, N₃P₁K₂ kombinasyonlarının, verimi ise N₂ (225 g N/ağaç), N₃, N₄, P₂ (180 g P₂O₅/ağaç), K₂ (270 g K₂O/ağaç). AG₂, AG, dozları ile N₄P₂K₂, N₂P₂K₂, N₃P₂K₂ kombinasyonlarının daha çok artırdıkları saptanmıştır. Meyve ağırlığını ahır gübresi dozları ile N₁P₁K₂, N₂P₂K₂, N₂P₁K₁ kombinasyonları, keza SÇKM oranını ahır gübresi dozları ile N₁P₁K₁, N₃P₂K₁, N₂P₁K₁ kombinasyonları artırırken, çekirdek oranını ahır gübresi dozları ile N₁P₁K₂ ve N₃P₂K₁ kombinasyonlarının azaltıcı bir etki yaptıkları belirlenmiştir. Ticari gübre kombinasyonları uygulanan ağaçlarda verim ile yaprakların N, P ve K içerikleri arasında pozitif ilişkiler belirlenirken, gövde kesit alanı ve kalite özelliklerinin yaprakların P miktarı ile negatif, K miktarı ile pozitif ilişkileri saptanmıştır. Keza ticari gübre uygulanan ağaçların yapraklarının Ca ve Fe içerikleri ile gövde kesit alanı ve verim arasında negatif, kalite arasında pozitif ilişkiler belirlenirken, ahır gübresi uygulanan ağaçların yapraklarının Ca ve Fe içerikleri ile verim arasında pozitif ilişkiler saptanmıştır. Ahır gübresi uygulanan ağaçların yapraklarının Zn ve Mn içeriklerinin gövde kesit alanı ile pozitif, kalite ile negatif, ticari gübre uygulanan ağaçlarda ise yaprakların Zn ve Mn içeriklerinin gövde kesit alanı ve verimle pozitif, kalite ile negatif ilişkileri saptanmıştır. Ticari gUbre ve ahır gübresi uygulanan ağaçların gövde kesit alanının verim ile pozitif, kalite özellikleri ile negatif, verim değerlerinin ise meyve ağırlığı ile negatif ilişkiler gösterdiği belirlenirken, meyve indeks değerlerinin çekirdek oranı ile pozitif, kalite özellikleri ile negatif ilişkiler gösterdikleri saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Akko 13 , Yenidünya , Eriobotrya japonica Lindl. , N , P₂O₅ , K₂O , Yanmış Ahır Gübresi

Effects of Different Levels of N, P₂O₅, K₂O and Farmyard Manure Applications on the Growth, Yield and Quality Properties of Loquats (Eriobotrya japonica Lindl.) Cv. Akko 13

Öz

This paper covers the 1993-1995 section of a study which was carried out at the Alata Horticultural Research Institute, Erdemli (Turkey) with Akko 13 loquat variety orchard established in 1989, to investigate the effects of nitrogen (0-225-450-675 g/tree), phosphorus (0-180 g P₂O₅/tree), potassium (0-270 g K₂O/tree) and farmyard manure (0-18-36-72-90 kg /tree) on the vegetative development of trees, yield and quality. According to the laboratory analysis, the soil was suitable for loquat growing in terms of physical and chemical properties. It was found that except for Ca, the levels of nutrients in the leaves of commercial fertilizer applied trees was lower than that of farmyard manure applied ones. The most effective doses and combinations with respect to increasing trunk cross sectional areas were N₃ (450 g N/tree), N₄ (675 g N/tree) FM₂ (18 kg /tree), FM₃ (36 kg /tree) and N₃P₁K₁, N₃P₂K₂, N₃P₁K₂. On the other hand, N₂ (225 g N/tree), N₃, N₄, P₂ (180 g P₂O₅/tree), K₂ (270 g K₂O/tree), FM₂, FM₃ doses and N₄P₂K₂, N₂P₂K₂, N₃P₂K₂ combinations increased the fruit yield, comparing the other treatments. While manure doses and N₁P₁K₂, N₂P₂K₂, N₂P)K₁ combinations have increased the fruit weight; farmyard manure doses and N₁P₁K₁ N₃P₂K₁, N₂P₁K₁ combinations rised soluble solids content of fruits, farmyard manure doses and N₁P₁K₂ and N₃P₂K₁ combinations have increased the flesh/kemel ratios. A positive relation was determined between the yield of commercial fertilizer applied trees and N₁P₁K₁ contents of leaves while, trunk cross sectional area and fruit quality parameters were positively correlated with K contents of leaves and negatively changed with P levels. The levels of Ca and Fe in the leaves of commercial fertilizer applied trees and trunk cross sectional area, and the yield had also a negative correlation but positively related with fruit quality. On the other hand, a positive correlation has been established between the yield and Ca and Fe concentration of leaves of manure applied trees. The Zn and Mn contents of leaves of manure applied trees were changed positively with trunk cross sectional area, and negatively with quality, whereas Zn and Mn contents of leaves of commercial fertilizer applied trees positively correlated with the yield and trunk cross sectional area, but negatively with quality. It was determined that trunk cross sectional areas of the commercial fertilizer and manure applied trees were positively related with the yield but negatively with quality properties. Finally, a negative relation between the total yield and unit fruit weight; a positive correlation between the fruit index values and kernel ratio; a negative relation between the fruit index and quality parameters have also been found.

Anahtar Kelimeler

Akko 13 , Loquat , Eriobotrya japonica Lindl. , N , P₂O₅ , K₂O , Burnt Barn Manure

Kaynakça

• Anonymous, 1951. Soil Survey Manual. U.S. Dept. Agricultural Handbook 18. Washington D.C.
• Anonim, 1996. Tarımsal Yapı ve Üretim. Başbakanlık D.İ.E. Yayın No:2097. Ankara.
• Bouyoucous, G.J., 1955. A Recalibration of the Hydrometer Method for Making Mechanical Analysis of the Soils. Agronomy Journal 4(9):434.
• Chapman, H.D., P.F. Pratt, F. Parker, 1961. Methods of Analysis for Soils. Plant and Waters. Univ. of California. Div. of Agric. Sci. 309 p.
• Demir, Ş., 1987. Yenidünya Yetiştiriciliği. Narenciye ve Seracılık Araştırma Enstitüsü Teknik Yayın No:6, Antalya.
• Demir, Ş., H. Yalçınkaya, 1991.Yenidünya (Eriobotrya japonica) Çeşitlerinin Adaptasyonu (Sonuç Raporu). Narenciye ve Seracılık Araştırma Enstitüsü, Antalya.
• Dikmen, H., R.Z. Mağden, 1950. Yenidünya. Hususi Meyvecilik. 106 s. İstanbul.
• Doran, İ., 1994. Doğu Akdeniz Bölgesinde Yoğun Olarak Yetiştirilen Yuvarlak Çukur Göbek ve Akko 13 Yenidünya Çeşitlerinin Beslenmesi Üzerine Araştırmalar (Doktora Tezi). Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
• Erdoğdu. H., 1987. Adana Ekolojik Koşullarında Yerli ve Yabancı Bazı Yenidünya ve Çeşitlerinin Fenolojik Pomolojik Özellikleri Üzerinde Çalışmalar. (Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana, 70s.
• Düzgüneş, O., T. Kesici, O. Kavuncu, F. Gürbüz, 1987. Araştırma ve Deneme Metotları (İstatistik Metotları-II). Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No:1021. Ankara.
• Jackson, M.L., 1967. Soil Chemical Analysis. Prentice Hall. Inc. New York/USA, 216p.
• Kaçar, B., 1977. Bitki Besleme. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No:2006, Ankara.
• Kaçar, B., 1983. Genel Bitki Fizyolojisi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Yayın No:246, Ankara.
• Paydaş, S., N. Kaşka, G. Özdemir, E. Yaşa, H. Çağlar, 1995. Bazı Yenidünya Çeşitlerinde (Eriobotrya japonica) Küçük Meyve Seyreltmenin Meyve Kalitesi Üzerine Etkileri. Türkiye 2. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Adana, 1:653-657.
• Polat, A., 1995. Quince-A Anacının Yenidünyalarda Vejetatif Büyüme Üzerine Etkileri. Türkiye 2. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Adana, 1:633-637.
• Perez, A.R., 1981. El Cultivo del Nispero y el Valle del /Ugar-guadalest Agente de Extension Agraria de Callosa de Enserria. İmpreso en Espana. 217.p.
• Rajput, C.B.S. and B.J.E. Teskey., 1979. Royal Society and Nuffield Foundation. Fellow from Department of Horticulture Banara Hindu University. Varansi. India Department of Horticultural Set Uni. of Guelph. Ontario Canada pp:259-262.
• Richards, I.A., 1954. Diagnosis and Improvement of Saline and Alkali Soils. U.S. Dept, of Agric. Handbook 60. Washington D.C. p.351.
• Wolf, B.,1939. The Determination of Boron in Soil Exrractes, Plant Materials, Composts, Manures, Waters and Nutrient Solutions. Soil Set and Plant Analyses. 2(5):363-3 74.
• Yalçın, H. ve S. Paydaş., 1995. Yerli ve Yabancı Bazı Yenidünya Çeşitlerinin Adana Koşullarına Adaptasyonu. Türkiye Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Adana, 1:648-652.
• Yılmaz, H. ve B. Şen., 1995. Bazı Yerli ve Yabancı Yenidünya Çeşitlerinin Erdemli Koşullarına Adaptasyonu. Türkiye 2. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Adana, 1:638-642.
• Kaçar, B., 1986.Gübreler ve Gübreleme Tekniği. T.C. Ziraat Bankası Yayın No:20. Ankara.
• Kaşka, N., 1984. Subtropik Meyve Türleri (2) Yetiştiriciliği Ders Notları. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi (Basılmamış), Adana.
• Lindsay, W.L., Y.J. Madvedt, P.M. Giardano, 1972. Micronutrient in Agriculture Soil Science Soc. of America. Wisconsin. USA.
• Mengel, K. and E. A. Kırkby, 1987. Principles of Plant Nutrition. Ed International Potash Institue, Worblaufen Bern, Switzerland. 687p.
• Olsen, S.R. and L.A. Dean, 1965. Phosphorus Methods of Soil Analysis. Part Chemical and Microbiological Properties (Ed.:C.Black). Soc. of Agri. Wisconsin. pp:1035-1048.
• Özbek, N., 1970. Gübrelerin Etkili Bir Şekilde Kullanılmaları. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No:420.
• , 1975. Gübreler ve Toprak Verimliliği I-II. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No:170-180 Ankara
• , 1981. Meyve Ağaçlarının Gübrelenmesi. Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı Yayın No:1, Ankara.
• Özbek, H., Z. Kaya, M. Tamcı, 1984. Bitkinin Beslenmesi ve Metabolizması. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No:162. 581 s.
• Paydaş, S., N. Kaşka, A.A. Polat ve H. Gübbük., 1992. Yerli ve Yabancı Bazı Yenidünya (Eriobotrya japonica L.) Çeşitlerinin Adana Ekolojik Koşullarına Adaptasyonları. Türkiye 1. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, İzmir, 1:509-513.