Çukurova Koşullarında Farklı Uygulamalarla Salep Yetiştiriciliğinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, Adana ili Kozan ilçesinde Orchis sancta türü salep orkidesinin kültüre alınabilirliği ve 3 farklı organik gübre (kontrol, hümik asit, deniz yosunu, solucan gübresi) uygulamasının yumru verimine etkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Hümik asit 10 litreye 100 ml ve deniz yosunu ve solucan gübresi 10 litreye 200 ml olacak şekilde kullanılmıştır. Deneme sonucunda, hümik asit uygulaması yaprak boyunu ortalama 4,39 cm’ye, yaprak sayısını 10,38 adete yükseltmiş; solucan gübresi ise ortalama yumru sayısını 2 adet/yumru’ya çıkarmıştır. Deniz yosunu uygulamasında ise yumrularda şekil bozuklukları ve çürüme görülmüştür. Çalışmada yumru ağırlıkları 2,96 g –7,07 g arasında değişim göstermiştir. Sonuç olarak Orchis sancta’nın bölge koşullarına yüksek adaptasyon gösterdiği ve organik gübrelerle desteklendiğinde verim ve kalite artışı sağladığı tespit edilmiştir. Solucan gübresinin katı formda kullanımı, yumru kalitesini koruyarak verim artışına katkı sağlamıştır. İleride yapılacak çalışmalarda, farklı organik gübre dozları ve farklı habitatlarda tür adaptasyonu ile verimlilik analizlerinin yapılması.

Anahtar Kelimeler

• Salep
• yumru
• çimlenme
• gübreleme
• verim

Destekleyen Kurum

Tübitak 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı

Proje Numarası

1919B012301791

Investigation of Salep Cultivation With Different Practices in Çukurova Conditions

Öz

This study was conducted to investigate the cultivability of the Orchis sancta orchid species in Kozan district of Adana province and the effects of three different organic fertilizer applications (control, humic acid, seaweed, worm compost) on tuber yield. The research was carried out according to a randomized block design with three replications. Humic acid was applied at a rate of 100 ml per 10 litres, and seaweed and worm compost at a rate of 200 ml per 10 litres. The results showed that humic acid application increased the average leaf length to 4.39 cm and the number of leaves to 10.38; worm compost increased the average number of tubers to 2 tubers/tuber. Seaweed application resulted in deformities and rotting of the tubers. Tuber weights ranged from 2.96 g to 7.07 g. In conclusion, it was determined that Orchis sancta showed high adaptation to the regional conditions and that support with organic fertilizers increased yield and quality. The use of vermicompost in solid form contributed to increased yield while preserving tuber quality. Future studies are recommended to analyse species adaptation and productivity at different organic fertilizer doses and in different ecological regions.

Anahtar Kelimeler

• Salep
• tuber
• germination
• fertilization
• yield

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209-A University Students Research Projects Support Program

Proje Numarası

1919B012301791

Kaynakça

1. Aira, M., Monroy, F., Domínguez, J., & Mato, S. (2016). How earthworm density affects microbial biomass and activity in pig manure. European Journal of Soil Biology, 38(1), 7–10. https://doi.org/10.1016/j.ejsobi.2005.12.002
2. Altundağ, E., & Gök, M. (2018). The effects of wild orchid harvesting on biodiversity and sustainable production techniques. Ekoloji, 27(108), 45–52.
3. Canan, İ., Yıldız, B., & Şahin, S. (2023). Socio-economic analysis of salep production in Samsun province. Karadeniz Tarım Araştırmaları Dergisi, 12(1), 25–34.
4. Canellas, L. P., & Olivares, F. L. (2014). Physiological responses to humic substances as plant growth promoter. Scientia Agricola, 71(2), 93–101. https://doi.org/10.1590/0103-9016-2013-0279
5. Craigie, J. S. (2011). Seaweed extract stimuli in plant science and agriculture. Journal of Applied Phycology, 23(3), 371–393. https://doi.org/10.1007/s10811-010-9560-4
6. Çavuşoğlu, K., & Yalçın, G. (2020). Effects of vermicompost on growth of different plant species. Bitki Besleme ve Toprak Bilimi Dergisi, 8(2), 123–130.
7. Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. (2021). Salep üretimi üzerine İmamoğlu ilçesinde yapılan gözlemler [Kurum içi rapor ve kişisel görüşme].
8. Dölek, C., & Özkaya, M. T. (2024). Bazı zeytin çeşitlerinde biyogübre uygulamalarının çelik köklenmesine etkileri. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 39(2), 282–295.

9. Karakurt, Y., & Aslantürk, Ö. (2011). Effects of seaweed extracts on growth and quality of some vegetables. Journal of Agricultural Sciences, 17(1), 77–83.
10. Karaman, S. (2009). The importance of medicinal and aromatic plants and their current status in Turkey. Anadolu University Publications, 9(1), 55–63.
11. Kurt, Ö., & Çalışkan, Ö. (2020). A study on seedling development of salep orchids. Doğa ve Bilim Dergisi, 5(2), 134–142.
12. Orman Genel Müdürlüğü. (2014). Salep eylem planı (2014–2018). T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Yayınları.
13. Özhatay, N., Koyuncu, M., & Atay, S. (1997). An evaluation of Turkey’s medicinal plants. TÜBİTAK Marmara Research Center Publications, 5, 1–19.
14. Sandal, E. (2009). Mycorrhizal associations and propagation of salep orchids. Journal of Botanical Research of Turkey, 12(3), 105–112.
15. Sezik, E. (1984). The production of salep from naturally grown orchid species in Turkey. Pharmacognosy Researches, 1(1), 22–28.
16. Tekinşen, K. K. (2005). General information about salep used in ice cream production. Gıda, 30(3), 163–168.