SICAK HAVA DALGALARI VE ISI ADA ETKİSİ İLE MÜCADELEDE İDARENİN SORUMLULUĞU

Öz

İklim değişikliğinin olumsuz sonuçlarından birisi olan sıcak hava dalgaları ve ısı ada etkisi hem ulusal hem de yerel yönetimler için yeni bir sorun alanı olmuştur. Küresel bir sorun olsa da yıkıcı yerel etkileri de olan iklim değişikliği ve yol açtığı afetler yeni yönetsel kararlar ve politikalar oluşturmayı zorunlu kılmıştır. Sıcak hava dalgası ve ısı ada etkisi son yıllarda artarak bir dizi farklı sorunun doğmasına neden olmaya başlamıştır. Yangınlar, kuraklık, su kıtlığı, hastalıklar, iklim göçleri ve çatışmalar bu sorun alanlarından öne çıkanlar olmuştur. Türkiye, özellikle bulunduğu coğrafi konum sebebi ile, sıcak hava dalgalarını yoğun ve ağır geçirmektedir. Zira nüfusunun %82,7’sinin kent merkezlerinde yaşıyor olması ısı ada etkisinin de sert yaşanmasına yol açarken vatandaşların yoğun risk altında olduğunu göstermektedir. Çalışmada, yeni bir sorun alanı olan sıcak hava dalgaları ve kent ısı ada etkisini azaltma ve uyum sağlama konusunda merkezi hükümetin ve yerel yönetimlerin sorumlulukları ve mevcut politikaları araştırılmıştır. Çalışmada ilk olarak iklim değişikliğinin nedenlerine, sonuçlarına ve üzerinde ittifak edilmiş bir tanımı olmasa da sıcak hava dalgası tanımlamalarına değinilmiştir. Ardından merkezi hükümet tarafından iklim değişikliğine dair hazırlanmış politika belgelerindeki ‘sıcak hava dalgaları’ ve ‘ısı ada etkisine’ dair tespitler ve planlar açıklanmıştır. İklim değişikliği ile mücadelede yerel bir güç olan belediyeler ve hazırladıkları iklim eylem planları incelenerek sıcak hava dalgaları ile mücadeledeki projeler aktarılmıştır. Sonuç bölümünde ise merkezi ve yerel idare için sıcak hava dalgaları ve ısı ada etkine uyum ve azaltım konusunda öneriler sıralanmıştır. Çalışmada yerli ve yabancı literatür taraması yapılmıştır. Bu çerçevede IPCC, WHO, Dünya Bankası ve BM gibi uluslararası kuruluşlar tarafından yayımlanan raporlar da incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sıcak Hava Dalgaları
• Isı Ada Etkisi
• İklim Değişikliği
• Kamu Yönetimi

RESPONSIBILITY OF THE ADMINISTRATION IN FIGHTING HEAT WAVES AND HEAT ISLAND EFFECT

Öz

Heat waves and heat island effect, one of the negative consequences of climate change, have become a new problem area for both national and local governments. Although climate change is a global problem, it also has devastating local impacts, and the disasters it causes have made it necessary to create new administrative decisions and policies. The heat wave and heat island effect has increased in recent years and started to cause a series of different problems. Fires, drought, water scarcity, diseases, climate migration and conflicts have been the most prominent of these problem areas. Turkey, especially due to its geographical location, experiences intense and severe heat waves. The fact that 82,7% of its population lives in urban centers causes the heat island effect to be experienced harshly and shows that citizens are under intense risk. In this study, the responsibilities and current policies of the central government and local governments in mitigating and adapting to heat waves and urban heat island effect, which is a new problem area, are investigated. In the study, firstly, the causes and consequences of climate change and the definitions of heat waves are mentioned, although there is no agreed definition. Then, the determinations and plans regarding 'heat waves' and 'heat island effect' in the policy documents prepared by the central government on climate change are explained. Municipalities, which are a local power in the fight against climate change, and the climate action plans they have prepared are examined and projects in the fight against heat waves are presented. In the conclusion section, recommendations for adaptation and mitigation of heat waves and heat island effect for central and local administration are listed. In the study, domestic and foreign literature was reviewed. Since it is a new problem area, mostly national and international reports were used. In this framework, reports published by international organizations such as IPCC, WHO, World Bank and UN were also examined.

Anahtar Kelimeler

• Heat Waves
• Heat Island Effect
• Climate Change
• Public Administration

Kaynakça

1. AFAD. (2022). TAMP-Türkiye Afet Müdahale Planı. https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani. (01.04.2024).
2. Antalya BB. (2022). SECAP-Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı. https://www.antalya.bel.tr/Content/UserFiles/Files/YarinlardaBizVariz/Dokumanlar/2022/SECAP-SURDURULEBILIR-ENERJI-VE-IKLIM-EYLEM-PLANI-2022.pdf. (05.04.2024).
3. Barriopedro, D., R. García–Herrera, C. Ordóñez, D. G. Miralles, S. Salcedo–Sanz. (2023). Heat Waves: A Growing Threat To Society And The Environment, UNDRR, PreventionWeb, Eos-AGU, https://www.preventionweb.net/news/heat-waves-growing-threat-society-and-environment. (01.04.2024).
4. Becha, Karishma S., (2020). The Impact of Extreme Heat on Environmental Justice Communities in California: Assessing Equity in Climate Action Plans. Master's Projects and Capstones. 1018. Doi: https://repository.usfca.edu/capstone/1018.
5. Beker B.M., Cervellera C., De Vito A., Musso C.G. (2018). Human Physiology in Extreme Heat and Cold. Int Arch Clin Physiol 1:001. Doi: 10.23937/iacph-2017/1710001.
6. Bursa BB. (2017). İklim Değişikliği Eylem Planı. https://www.bursa.bel.tr/dosyalar/BBB_IDEP_Kas%C4%B1m2015.pdf. (07.04.2024).
7. C2ES. (2023). Center For Climate And Energy Solution. Heat Waves and Climate Change, https://www.c2es.org/content/heat-waves-and-climate-change/. (07.04.2024).
8. CO2 Earth. (2024). Daily CO2. https://www.co2.earth/daily-co2. (07.04.2024).

9. Denizli BB. (2016). İklim Değişikliği Eylem Planı (2016-2030). (https://www2.denizli.bel.tr/userfiles/file/iklimdegisikligi/D%C4%B0DEP%20y%C3%B6netici%20%C3%B6zet/DEN%C4%B0ZL%C4%B0_%C3%96ZET_WEB.pdf. (07.04.2024).
10. Destatis. (2023). The largest cities worldwide 2023. https://www.destatis.de/EN/Themes/Countries-Regions/International-Statistics/Data-Topic/Population-Labour-Social-Issues/DemographyMigration/UrbanPopulation.html. (07.04.2024).
11. EEA. (2023). European Environment Agency. Extreme weather: floods, droughts and heatwaves, https://www.eea.europa.eu/en/topics/in-depth/extreme-weather-floods-droughts-and-heatwaves. (02.02.2024).
12. EM-DAT. (2024). The International Diaster Database. www.emdat.be. (02.02.2024).
13. EPA. (2024). Heat Island Effect. https://www.epa.gov/heatislands. (02.02.2024).
14. IPCC. (2021). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/. (02.02.2024).
15. IPCC. (2022). IPCC Sixth Assessment Report: Impacts, Adaptation and Vulnerability, https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/. (02.02.2024).
16. İstanbul BB. (2021). İklim Değişikliği Eylem Planı. https://cevre.ibb.istanbul/wp-content/uploads/2022/01/ist_iklim_degisikligi_eylem_plani.pdf9. (07.04.2024).
17. İzmir BB. (2020). İzmir Yeşil Şehir İklim Eylem Planı. https://skpo.izmir.bel.tr/content.aspx?MID=111. (07.04.2024).
18. Kayseri BB. (2022). İklim Değişikliği Azaltım ve Uyum Eylem Planı. https://kayseri.bel.tr/uploads/pdf/Kayseri-BBLD_%C4%B0DEP_RAPORU_2022.pdf. (07.04.2024).
19. Kurnaz, L. (2019). Son Buzul Erimeden, İstanbul: Doğan Yayınevi.
20. Leichenko, R. ve Karen, O. (2020). İklim ve Toplum Geleceği Dönüştürmek, (Çev: O. Orhangazi), Ankara: Ütopya Yayınevi.
21. Magotra, R. Tygi, A. Shaw, M., Raj, V. (2021). Review of Heat Action Plan, IDRC, https://climateandcities.org/wp-content/uploads/2022/01/Review-of-Heat-Action-Plans.pdf. (07.04.2024).
22. Martinez-Austria, P. and Bandala, E. (2018). Heat Waves: Health Effects, Observed Trends and Climate Change. Doi: 10.5772/intechopen.75559.
23. McGregor, G. R. (Ed.) (2015). Heatwaves and Health: Guidance on Warning-System Development. World Meteorological Organization and World Health Organization. Geneva, Switzerland.
24. MGM. (2022). Meteoroloji Genel Müdürlüğü. 2022 Yılı Yaz Mevsimi Sıcaklık Değerlendirmesi. https://mgm.gov.tr/FILES/iklim/yillikiklim/2022/mevsimlik-sicaklikanalizi-2022-yaz.pdf. (10.04.2024).
25. Mora, C., Dousset, B., Caldwell, I. et al. (2017). Global risk of deadly heat. Nature Clim Change 7, 501-506. Doi: https://doi.org/10.1038/nclimate3322.
26. Ritchie H. (2022). There Have Been Five Mass Extinctions in Earth's History. Published online at OurWorldInData.org. https://ourworldindata.org/mass-extinctions. (24.03.2024).
27. Ritchie, H., P. Rosado and M. Roser (2020). Emissions by sector: where do greenhouse gases come from? Published online at OurWorldInData.org. https://ourworldindata.org/emissions-by-sector. (24.03.2024).
28. Statista (2022). Historical carbon dioxide emissions from global fossil fuel combustion and industrial processes in selected years from 1750 to 2022. https://www.statista.com/statistics/264699/worldwide-co2-emissions/. (11.04.2024).
29. Şahin, Ü. (2019). Sıcak Dalgaları: İklim Değişikliğiyle Artan Tehdit ve Sıcak-Sağlık Eylem Planları, Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi, MERCATOR Politika Notu.
30. Şanlıurfa BB. (2022). İklim Değişikliği Azaltım ve Uyum Eylem Planı. https://www.sanliurfa.bel.tr/files/1/iklim_degisikligi.pdf. (07.04.2024).
31. TBMM. (2021). Küresel İklim Değişikliğinin Etkilerinin En Aza İndirilmesi, Kuraklıkla Mücadele ve Su Kaynaklarının Verimli Kullanılması İçin Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu Raporu, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/items/103ace3d-1225-40a1-b290-b9e4815b2067. (24.04.2024).
32. T. C. Dışişleri Bakanlığı (2023). İklim Değişikliğiyle Mücadele. https://www.mfa.gov.tr/sub.tr.mfa?6f41190c-6742-405a-9e5a-784385301607. (21.03.2024).
33. T. C. Çevre Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığı. (2010). İklim Değişikliği Eylem Planı (2011-2023), https://webdosya.csb.gov.tr/db/iklim/banner/banner591.pdf. (27.03.2024).
34. T. C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2022). İklim Şurası, Komisyon Tavsiyesi Kararları. https://www.csb.gov.tr/iklim-surasi-nda-alinan-onemli-kararlar-bakanlik-faaliyetleri-34154. (24.04.2023).
35. T. C. Çevre Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığı. (2024). İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030). https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/undp_azaltim_spread.pdf. (27.03.2024).
36. T. C. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2023). https://www.tarimorman.gov.tr/SYGM/Belgeler/strateji%20eylem%20plan%C4%B1%2005.2023/su%20verimliligi%20eylem%20plan%C4%B1_print_11.04.2023.pdf. (27.03.2024).
37. The C40 Knowledge. (2022). Trees for Life: Master Plan for Barcelona’s Trees 2017-2037. https://www.c40knowledgehub.org/s/article/Trees-for-Life-Master-Plan-for-Barcelona-s-Trees-2017-2037?language=en_US. (27.03.2024).
38. TÜİK. (2023). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2023-49684. (28.03.2024).
39. Uncu, B.A. (2019). İklim İçin Kentler, Yerel Yönetimlerde İklim Eylem Planı, https://world.350.org/iklimicinkentler/files/2019/05/350_booklet_2.pdf. (28.03.2024).
40. UNEP-Environment Programme. (2022a). Historic day in the campaign to beat plastic pollution: Nations commit to develop a legally binding agreement. https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/historic-day-campaign-beat-plastic-pollution-nations-commit-develop. (25.03.2024).
41. UNEP-Environment Programme. (2022b). Why does green economy matter?. https://www.unep.org/explore-topics/green-economy/why-does-green-economy-matter. (25.03.2024).
42. WEF. (2022). Global Risks Report 2022: What you need to know. https://www.weforum.org/agenda/2022/01/global-risks-report-climate-change-covid19/. (21.03.2024).
43. WHO. (2022). Climate change is increasing the risk of heatwaves: preparing for a warm and dry summer in the European Region. https://www.who.int/europe/news/item/17-05-2022-climate-change-is-increasing-the-risk-of-heatwaves--preparing-for-a-warm-and-dry-summer-in-the-european-region. (21.03.2024).
44. WMO. (2024). Heatwave. https://wmo.int/topics/heatwave. (21.03.2024).
45. 1982 Anayasası. Kanun No: 2709. Resmî Gazete Tarihi: 9/11/1982. Resmî Gazete Sayısı: 17863.
46. Belediye Kanunu. Kanun No: 5393. Resmî Gazete Tarihi: 13/7/2005. Resmî Gazete Sayısı: 25874.
47. Büyükşehir Belediye Kanunu. Kanun No: 5216. Resmî Gazete Tarihi: 23/7/2004. Resmî Gazete Sayısı: 25531.
48. Çevre Kanunu. Kanun No: 2872. Resmî Gazete Tarihi: 11/8/1983. Resmî Gazete Sayısı: 18132.