EXAMINATION OF SELF-REGULATION LEVELS OF PRESCHOOL CHILDREN WITH RESPECT TO MOTHER AND FATHER ATTITUDES

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 174 - 194, 29.12.2025

Hülya Gülay Ogelman , Nazife Koyutürk Koçer , Cansu Özdemir

https://doi.org/10.46452/baksoder.1679194

Öz

The aim of this study is to observe preschool period children’s self-regulation levels with respect to mother and father attitudes. The research study group includes 4-6 year old 106 children who are enrolled in a preschool education institution in İstanbul affiliated with the Ministry of National Education and their parents (153 mothers-153 fathers). The Personal Information Form, Children’s Independent Learning Development Checklist (3-5 Years) and Mother-Father Attitudes Scales (4-12 Years) were used in the research. Research findings prove that there isn’t a significant relationship between mother and fathers’ desired attitudes and independent learning behaviours of their preschool children; it was determined that there is a significant negative association between mother and fathers’ undesired attitudes and independent learning behaviours of their children. It was observed that mother and fathers’ desired attitudes do not predict independent learning behaviours of their preschool period children. In addition, it was observed that mother and fathers’ undesired attitudes predict independent learning behaviours of their preschool period children. Research findings indicate that the desired attitudes of the two parents are not related to the independent learning behaviours of the children, but the undesired attitudes are.

Anahtar Kelimeler

Mother father attitudes , independent learning behaviours , self-regulation , preschool

OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ ÖZ DÜZENLEME DÜZEYLERİNİN ANNE VE BABA TUTUMLARI DOĞRULTUSUNDA İNCELENMESİ

Öz

Çalışmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme düzeylerinin anne ve baba tutumları doğrultusunda incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul’da Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 4-6 yaş grubundan 106 çocuk ile anne ve babaları (153 anne-153 baba) oluşturmuştur. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği (3-5 yaş) ve Anne-Baba Tutum Ölçekleri (4-12 Yaş) kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, annelerin ve babaların istendik tutumları ile okul öncesi dönemdeki çocuklarının bağımsız öğrenme davranışları arasında anlamlı ilişkinin olmadığı; annelerin ve babaların istenmeyen tutumları ile çocuklarının bağımsız öğrenme davranışları arasında olumsuz yönde anlamlı ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Annelerin ve babaların istendik tutumlarının okul öncesi dönemdeki çocuklarının bağımsız öğrenme davranışlarını yordamadığı belirlenmiştir. Bununla birlikte annelerin ve babaların istenmeyen tutumlarının okul öncesi dönemdeki çocuklarının bağımsız öğrenme davranışlarını yordadığı ortaya konulmuştur. Araştırmanın bulguları iki ebeveyne ilişkin istendik tutumların, çocukların bağımsız öğrenme davranışları ile ilişkisi olmadığını istenmeyen tutumların ise ilişkisi olduğunu belirtmektedir.

Anahtar Kelimeler

Anne baba tutumları , bağımsız öğrenme davranışları , öz düzenleme , okul öncesi

Kaynakça

• Akbay, L. (2021). İlişkisel araştırmalar. Ed. S., Şen & İ., Yıldırım. Eğitimde araştırma yöntemleri (2. Baskı). Ankara: Nobel Akademi.
• Anthony, L. G., Anthony, B. J., Glanville, D. N., Naiman, D. Q. et al. (2005). The relationships between parenting stress, parenting behaviour and preschoolers' social competence and behaviour problems in the classroom. Infant and Child Development, 14(2), 133-154.
• Apak, Y. M. (2022). Geleneksel çocuk oyunlarıyla bütünleştirilmiş okul öncesi eğitim etkinliklerinin çocukların bağımsız öğrenme davranışları ile ebeveyn çocuk ilişkisine etkisinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Aydın, D. (2023). Okul öncesi dönem çocukların annelerinin ebeveyn tutumları ile çocuklarının benlik algısı ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Banasich, A., & Brooks-Gunn, J. (1996). Maternal attitudes and knowledge of child-rearing: associations with family and child outcomes. Child Development, 67, 1186-1205.
• Batool, S. S., & Mumtaz, A. N. (2015). Development and validation of parenting style scale. Pakistan Journal of Psychological Research, 30(2), 225-248.
• Blair, B. L., Perry, N. B., O'Brien, M., Calkins, S. D., Keane, S. P., & Shanahan, L. (2014). The indirect effects of maternal emotion socialization on friendship quality in middle childhood. Developmental Psychology, 50, 566-576.
• Blandon, A. Y., Calkins, S. D., Grimm, K. J., Keane, S. P., & O'Brien, M. (2010). Testing a developmental cascade model of emotional and social competence and early peer acceptance. Development and Psychopathology, 22, 737-737-748.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö., Karadeniz, A., & Demirel, F. (2022). Bilimsel araştırma yöntemleri (32. Baskı). Pegem Akademi.
• Büyüköztürk, Ş. (2021). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (29. Baskı). Pegem Akademi.
• Calkins, S. (2007). The emergence of self-regulation: Biological and behavioural control mechanisms supporting toddler competencies. In C. Brownell & C. Kopp (Eds.), Socioemotional development in the toddler years (pp. 365–384). New York, NY: The Guilford Press.
• Candelanza, A. L., Buot, E. Q. C., & Merin, J. A. (2021). Diana Baumrind’s parenting style and child’s academic performance: A Tie-in. Psychology and Education, 58, 1553–6939.
• Dağgül, H. C. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme becerileri ile ebeveynlerin çocuk yetiştirme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Kuzey Kıbrıs Doğu Akdeniz Üniversitesi.
• Darling, N., & Steinberg, L. (1993). Parenting style as context: An integrative model. Child Development, 113, 487-496.
• Demirkaya, S. K., & Abalı, O. (2012). Annelerin çocuk yetiştirme tutumlarının okul öncesi dönem davranış sorunları ile ilişkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 13(1), 67-74.
• Duncan, G., Claessens, A.,Huston, A., Pagani, L., Engel, M., Sexton, H.,…Duckworth, K. (2007). School readiness and later achievement. Developmental Psychology, 43(6), 1428–1446.
• Dursun, N., Sarı, B., & Gülay Ogelman, H. (2023). Anne-çocuk iletişiminin küçük çocukların bağımsız öğrenme davranışları üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Göbeklitepe Eğitim ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 23-38.
• Eisenberg, N., Smith, C. L., Sadovsky, A., & Spinrad, T. L. (2004). Effortful Control: Relations with emotion regulation, adjustment, and socialization in childhood. R. F. Baumeister & K. D. Vohs (Ed.), Handbook of self-regulation: research, theory, andapplications (pp. 259-282). New York, NY, US: The Guilford Press.
• Eke, K. (2017). Okul öncesi dönemdeki çocukların öz düzenleme becerileri ile anne-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 8(28), CCLXXIII-CCLXXXVII.
• Eren, S. (2022). Anne baba ilgisinin okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme becerisi üzerindeki etkisi. Doktora tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Erol, E. T. (2019). Anne-baba tutumları ile 5-10 yaş grubu çocukların davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi, Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 5(16), 597-617.
• Grolnick, W. S., & Farkas, P. A. (2002). Parenting and the development of children’s self-regulation. (Ed. M. H. Bornstein). Handbook of Parenting. Second Edition Volume 5: Practical Issues in Parenting. (pp. 89-111). Lawrence Erlbaum Associates, Publishers
• Gülay Ogelman, H., Amca Toklu, D., Kahveci, D., & Akdoğan, S. (2022). Okul öncesi dönem çocuklarının bağımsız öğrenme davranışlarının sosyal konum değişkenleri üzerindeki yordayıcı etkilerinin incelenmesi. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 170-184. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1118528.
• Gülay Ogelman, H., & Kaya, R. (2023). Okul öncesi dönem çocuklarının bağımsız öğrenme davranışları ile okula uyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(1), 77-89. https://doi.org/10.53506/egitim.1253292
• Gülay Ogelman, H., & Özyürek, A. (2021). Anne-baba tutum ölçekleri (4-12 yaş): geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi,7(1), 1-16.
• Güler, P. (2021). Anne baba davranışları ile çocuklarda gözlenen problem davranışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Gaziantep Üniversitesi.
• Gümrükçü Bilgici, B. (2022). 48-72 aylık okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme becerileri ile istendik ve istenmedik anne tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 5(1), 130-151.
• Kasser, T., Koestner, R., & Lekes, N. (2002). Early family experiences and adult values: A 26-year, prospective longitudinal study. Personality and Social Psychology Bulletin, 28(6), 826–835.
• Kısaoğlu, Ş. Y., & Çetin, A. (2023). 5-6 yaşındaki çocukların öz düzenleme ile erken okuryazarlık becerileri arasındaki ilişki. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(2), 328-345. https://doi.org/10.16916/aded.1169305
• Lindhout, I., E. Markus, M. Th., Hoogendijk, T. H. G., & Boer, F. (2009). Temperament and parental child-rearing style: unique contributions to clinical anxiety disorders in childhood. European Child Adolescent Psychiatry, 18, 439-446.
• Maden, K., Uzkul, S., & Öğretir Özçelik, A. D. (2022). 4-6 yaş çocukların öz düzenleme becerileri ile anne tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 525-551.
• McCain, M., Mustard, F., & McCuaig, K. (2011). Early years study 3: Making decisions, taking action. Margaret and Wallace McCain Family Foundation: Toronto, ON.
• Öztabak, M., & Özyürek, A. (2018). Okul öncesi çocuklarda öz düzenleme becerileri ile anne-baba tutumları arasındaki ilişki üzerine bir inceleme. Journal of History Culture and Art Research, 7(5), 385-395. https://doi.org/10.7596/taksad.v7i5.1544
• Özyürek, A. (2017). Okul öncesi çocuğa sahip anne-babalara yönelik Çocuk Yetiştirmeye İlişkin Anne Baba Görüşleri Ölçeği ve Anne-Baba Tutum Ölçeği geliştirme çalışması. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 2(1), 26-38.
• Özyürek, A., & Gülay Ogelman, H. (2022). Anne-babaların çocuk yetiştirme tutumlarının belirlenmesinde karşılaşılan güçlükler ve güvenirlik sorunu. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(1), 43-57.
• Sanner, C. M., & Neece, C. L. (2018). Parental distress and child behaviour problems: parenting behaviours as mediators. Journal of Family Studies, 27, 591-601.
• Sanson, A., Letcher, P., Smart, D., Prior, M., Toumbourou, J. W., & Oberklaid, F. (2009). Associations between early childhood temperament clusters and later psychosocial adjustment. Merrill-Palmer Quarterly, 55, 26-54.
• Saraç, S., Abanoz, T., & Gülay Ogelman, H. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme becerilerinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi. Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 2(3), 1-11.
• Saraç, S., Karakelle, S., & Whitebread, D. (2019). Okul öncesi çocuklar için bağımsız öğrenme davranışları ölçeği 3-5 (BÖD 3-5): Türkçe formu için geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 18(3), 1093-1106. doi: 10.17051/ilkonline.2019.610148
• Schmid, G., Schreier, A., Meyer, R., & Wolke, D. (2010). A prospective study on the persistence of infant crying, sleeping and feeding problems and preschool behaviour. Acta Paediatrica, 99, 286-290.
• Sop, A. (2016). Ebeveyn tutumları, davranış problemleri ve okula hazır bulunuşluk arasındaki ilişkinin öz düzenlemenin aracılık etkisi ile incelenmesi. Doktora tezi. Hacettepe Üniversitesi.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson Taylor, Z. E., Eisenberg, N., Spinrad, T. L., & Widaman, K. F. (2013). Longitudinal relations of intrusive parenting and effortful control to ego-resiliency during early childhood. Child Development, 84(4), 1145-1151. https://doi.org/10.1111/cdev.12054
• Tekin, S. S. (2022). Ebeveynlik stilleri ile 48-72 aylık çocukların duygu düzenleme becerileri ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi. Maltepe Üniversitesi
• Temiz, A. (2019). Okul öncesi dönemde davranışsal öz-düzenleme becerilerinin çocuğa ve aileye ilişkin değişkenler ile ebeveyn tutumları açısından incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Gazi Üniversitesi.
• Uykan, E., & Akkaynak, M. (2019). Ebeveyn tutumları ile çocukların öz düzenlemeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 6 (3), 1620-1644.
• Whittle, S., Vijayakumar, N., Dennison, M., Schwartz, O., Simmons, J., G., Sheeber, L., & Allen, N., B. (2016). Observed Measures of Negative Parenting Predict Brain Development during Adolescence [article]. PLoS One, 11(1), e0147774-e0147774. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0147774
• Yılmaz, Y. (2020). 5-6 yaş grubu çocuklarının sahip oldukları öz düzenleme becerileri ile anne-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi.