DAVRANIŞSAL MUHASEBE AÇISINDAN MUHASEBE MESLEK MENSUPLARININ MESLEKİ TUTUM VE DEĞERLERİNİN ANALİZİ

Öz

Bu çalışmada, muhasebe meslek mensuplarının mesleki tutum ve etik değerlerinin davranışsal muhasebe açısından incelemesi amaçlanmıştır. Çalışmada, meslek mensuplarının muhasebe bilgi üretiminde etik ilkeleri benimseme düzeyleri, muhasebecilik mesleğine yönelik algıları ve davranışsal eğilimleri analiz edilmiştir. Nicel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmanın evrenini Van ilinde faaliyet gösteren muhasebe meslek mensupları oluşturmaktadır. Araştırmanın örnekleminde ise 117 katılımcı yer almaktadır. Veriler anket yöntemiyle toplanmış, elde edilen bulgular frekans ve yüzde analizleriyle değerlendirilmiştir Ayrıca ücret yetersizliği, mevzuat baskısı, mükellef talepleri ve toplumsal saygınlık eksikliği gibi dışsal faktörlerin de etik karar süreçlerinde belirleyici olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Muhasebe meslek mensuplarının önemli bir kısmı, mevcut düzenlemelerin uygulama gerçekleriyle tam uyumlu olmadığını ve bu durumun mesleki özerklik üzerinde sınırlayıcı bir etki oluşturduğunu ifade etmişlerdir. Sonuç olarak, çalışma muhasebe mesleğinde etik davranışın yalnızca bireysel ahlaki değerlere değil, aynı zamanda ekonomik koşullar ve kurumsal çevreye de bağlı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Davranışsal Muhasebe
• Meslek Etiği
• Muhasebe Meslek Mensupları
• Mesleki Tutum ve Değerler.

ANALYSIS OF PROFESSIONAL ATTITUDES AND VALUES OF ACCOUNTING PROFESSIONALS FROM A BEHAVIORAL ACCOUNTING PERSPECTIVE

Öz

This study aims to examine the professional attitudes and ethical values of accounting practitioners through the lens of behavioral accounting. Specifically, it investigates the extent to which accounting professionals internalize ethical principles in the production of accounting information, their perceptions of the profession, and their behavioral tendencies. Employing a quantitative research design, the study focuses on accounting professionals operating in the province of Van. The sample consists of 117 respondents. Data were collected via a structured questionnaire, and the findings were analyzed using frequency and percentage distributions. Moreover, the study reveals that external factors—such as inadequate remuneration, regulatory pressure, taxpayer demands, and the lack of social prestige—play a significant role in shaping ethical decision-making processes. A considerable number of respondents also reported that current regulations are not fully aligned with practical realities, thereby constraining professional autonomy. Overall, the study concludes that ethical behavior in the accounting profession is influenced not only by individual moral values but also by prevailing economic conditions and the broader institutional environment.

Anahtar Kelimeler

• Behavioral Accounting
• Professional Ethics
• Accounting Professionals
• Professional Attitudes and Values.

Kaynakça

1. Aslantaş Ateş, B., Çivi, G. ve Öz, M. (2016). Davranışsal muhasebe bağlamında muhasebe meslek mensuplarında duygusal zekâ. Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 17(31), 24-55.
2. Ayboğa, H. ve Koç, Ş. (2022). İşletmelerde hilenin önlenmesi ve tespitinde davranışsal muhasebe ve nöromuhasebe tekniğinin uygulama süreci ve öneriler. Uluslararası Beşerî ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 6(1), 97-110.
3. Birnberg, J.G. (2011). A proposed framework for behavioral accounting research. Behavioral Research in Accounting, 23(1), 1-43.
4. Cengiz, S. (2025). Davranışsal muhasebe çerçevesinde muhasebe mesleği ve iş ahlakının değerlendirilmesi. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 122-136.
5. Danescu, T., Constantinescu, L. and Matei, B.R. (2022). A structured perspective on behavioral accounting research. Ceccar Business Review. 3(2), 67-72.
6. Ergüden, E., Dalkılıç, F., Kaya, C.T. ve Sayar, Z. (2018). Finansal raporlama ve denetim uygulamaları kapsamında davranışsal muhasebe teorisine bakış̧. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, Özel Sayı: 20, 411-425.
7. Göçer, Ş. ve Karaca, S.S. (2019). Davranışsal finans hisse senedi piyasasında sürü davranışı (teori ve uygulama). Ekin Basım Yayın Dağıtım: Ankara.
8. Gönen, S. ve Rasgen, M. (2017). Davranışsal muhasebe alanını ı̇çeren araştırmalara yönelik literatür taraması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(6), 189-198.

9. Güney, S. ve Kayışyapar. İ. (2020). Davranışsal muhasebe çerçevesinde muhasebe meslek mensuplarında il stresi (Erzurum ilinde bir araştırma). İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 34-50.
10. Kındırga, B. (2024). Muhasebe meslek etiği ve davranışsal muhasebe üzerine muhasebe meslek mensuplarına yönelik bir araştırma: Ağrı ili örneği. Yüksek Lisans Tezi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ağrı.
11. Marşap, B. ve Gökten. P.O. (2016). Davranışsal muhasebe: kuramsal yaklaşım. İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(4), 345-359.
12. Nazlıoğlu, B. ve Demirci, S. (2023). Behavioral auditing from a perspective of behavioral approach. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(1), 823-839.
13. Sabırcan, N.İ. (2025). Tam zamanlı üretim ortamında müşteri tedarikçi ilişkilerinin optimizasyonu: bir davranışsal muhasebe yaklaşımı uygulaması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 93-116.
14. Singh, B. (2021). A bibliometric analysis of behavioral finance and behavioral accounting. American Business Review, 24(2), 198-230.
15. Şimşek, M. (2024). SMMM’lerin Davranışsal muhasebe perspektifinde meslek etiği algıları üzerine bir araştırma: Sivas örneği. Yüksek Lisans Tezi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Sivas.
16. Türkoğlu, D. (2023). Muhasebe hatalarının davranışsal muhasebe açısından incelenmesi: Kocaeli ilinde bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Kocaeli Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü: Kocaeli.
17. Yıldız, F. ve Türkoğlu, D. (2023). Muhasebe meslek mensuplarının davranışsal faktörlerinin muhasebe hataları üzerindeki etkisi: Kocaeli örneği. International Social Sciences Studies Journal. 9(114), 8008-8019.
18. Yıldız, N. ve Bircan, H. (2012). Uygulamalı istatistik. Ankara: Sage Yayıncılık.
19. Yükçü, S. ve Çetin, A.A. (2024). Çift dinliliğin davranışsal muhasebe açısından analizi. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, 27, 1-22.