Yıl 2019, Cilt 13 , Sayı 2, Sayfalar 704 - 734 2019-12-31

Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler

Deniz SARIBAŞ [1] , Zeynep Gonca AKDEMİR [2] , Ganime AYDIN [3] , Şirin YILMAZ [4]


Eleştirel düşünme, mantık yürütme, tartışma sırasında gerekçeler sunma, kanıtları değerlendirme ve karar verme gibi düşünmenin en temel ölçütlerine dayanmaktadır. Bu nedenle, her yaş düzeyinde öğrencilerde geliştirilmesi gereken bir beceridir. Dünyada ve ülkemizde okul öncesi eğitim programlarında eleştirel düşünme becerilerini kazandırmak amaç ve kazanımlar arasında yer almaktadır. Ancak ülkemizdeki okul öncesi fen eğitimine yönelik kaynak kitaplar incelendiğinde, eleştirel düşünme becerilerinden hangilerinin kazandırılması gerektiği ve bunların hangi uygulamalarla kazandırılabileceği konusunda bazı eksiklikler tespit edilmiştir. Bu eksiklikleri gidermek amacıyla, bu çalışmada, okul öncesi fen eğitiminde kazandırılması gereken eleştirel düşünme becerileri ölçütleri belirlenerek bu ölçütleri değerlendirmeye yönelik bir rubrik, iki bağımsız araştırmacıdan uzman görüşü alınarak oluşturulmuş ve on bir öğretmenin görüşü alınarak son haline getirilmiştir. Bu rubriğin kullanımı ve rubrikte yer alan ölçütlerin her birinin kazandırılması için örnek etkinlik ve beklenen kazanım örnekleri verilmiştir. Son olarak, rubriğin geliştirilmesi ve eleştirel düşünme becerilerinin kazandırılması için uygun olabilecek fen etkinlikleri tartışılmış ve buna yönelik öneriler sunulmuştur.
Okul öncesi, Fen eğitimi, Eleştirel düşünme, Öğretmen eğitimi
  • Aizikovitsh-Udi, E. ve Cheng, D. (2015). Developing Critical Thinking Skills from Dispositions to Abilities: Mathematics Education from Early Childhood to High School. Creative Education, 6, 455-462.
  • Akman, B., Alabay, E., Balat, G. U., Baydemir, G., Büyüktaşkapu, S., Güler, T. Ve diğerleri (2010). Okul Öncesi Dönemde Fen Eğitimi. B. Akman, G. U. Balat ve T. Güler (Editörler). Pegem Akademi Yayıncılık. 2. Baskı. Ankara.
  • Andrade, H. (2000). Using rubrics to promote thinking and learning. Educational Leadership, 57(5): 13–18.
  • Arı, M. ve Öncü, Ö. Ç. (2011). Okul Öncesi Dönemde Fen - Doğa ve Matematik Uygulamaları. Kök Yayınevi, 15. Baskı, Ankara.
  • Australian Government Department of Education and Training. (2009). Belonging, being & becoming - The early years learning framework for Australia. (D13/514075). Australia : Freedom of Information Act 1982 (Cth).
  • Becker, K. ve Mastrangelo, S. (2017). Ontario’s early learning – kindergarten program: A transformative early childhood initiative. YC Young Children, 72(4). Erişim adresi: https://www.naeyc.org/resources/pubs/yc/sep2017/ontario%E2%80%99s-early-learning%E2%80%93kindergarten
  • Chin, C., Brown, D. E., ve Bruce, B. C. (2006). Student-generated questions: A meaningful aspect of learning in science. International Journal of Science Education, 24(5), 521- 549.
  • Condon, W., ve Kelly-Riley. D. (2004). Assessing and Teaching What We Value: The Relationship between College-Level Writing and Critical Thinking Abilities. Assessing Writing, 9(1), 56–75.
  • Department of Education (DfE). (2017). Statutory framework for the early years foundation stage (EYFS): Setting the standards for learning, development and care for children from birth to five. DFE-00169-2017. Erişim adresi: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/596629/EYFS_STATUTORY_FRAMEWORK_2017.pdf
  • Dipasquale, D.,M., Mason, C.,L., & Kolkhorst, F., W. (2003). Exercise in inquiry, Journal of College Science Teaching; 32, 6. Dori, Y. J., & Herscovitz, O. (1999). Question-Posing capability as an alternative evaluation method: Analysis of an environmental case study. Journal of Research in Science Teaching, 36(4), 411–430.
  • Facione, P. A. (1990). Critical Thinking: A Statement of Expert Consensus for Purposes of Educational Assessment and Instruction. The Complete American Philosophical Association Delphi Research Report, ERIC Doc. No: ED 315 423.
  • Harper, K. A., Etkina, E., & Lin, Y. (2003). Encouraging and analyzing student questions in a large physics course: Meaningful patterns for instructors. Journal of Research in Science Teaching, 40(8), 776-791.
  • Heyman, G. D., & Legare, C. H. (2005). Children’s evaluation of sources of information about traits. Developmental Psychology, 41(4), 636–647.
  • Jaswal, V. K., & Neely, L. A. (2006). Adults don’t always know best: Preschoolers use past reliability over age when learning new words. Psychological Science, 17(9), 757–758.
  • Kandır, A., Yaşar, M. C. ve Tuncer, N. (2011). Okul Öncesi Dönemde Fen Eğitimi. Morpa Yayınları. İstanbul.
  • Kawalkar, A., & Vijapurkar, J. (2013).Scaffolding science talk: The role of teachers' questions in the inquiry classroom. International Journal of Science Education, 35(12), 2004-2027.
  • Kennedy, M., Fisher, M. B., & Ennis, R. H. (1991). Critical thinking: Literature review and needed research. In L. Idol & B.F. Jones (Eds.), Educational values and cognitive instruction: Implications for reform (pp. 11-40). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum & Associates.
  • Koenig, M. A., & Harris, P. L. (2005). Preschoolers mistrust ignorant and inaccurate speakers. Child Development, 76(6), 1261–1277.
  • Lai, E. R. (2011). Critical thinking: A literature review. Erişim tarihi: 29 Kasım 2018, http://images.pearsonassessments.com/images/tmrs/CriticalThinkingReviewFINAL.pdf
  • Marigliano, M. L. ve Russo, M. J. (2011). Moving bodies, building minds: foster preschoolers' critical thinking and problem solving through movement. YC Young Children, 66(5), 44-49. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/42730771?seq=1#page_scan_tab_contentsMilli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2013). Milli Eğitim Bakanlığı okul öncesi öğretim programı. Erişim adresi: http://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/ooproram.pdf
  • Ontario (2014). How does learning happen? Ontario’s pedagogy for the early years. Erişim adresi: http://www.edu.gov.on.ca/childcare/HowLearningHappens.pdf
  • Paul, R. ve Elder, L. (2007). Critical Thinking Competency Standards (for Educators). The Critical Thinking Community.
  • Pedrosa-de-Jesus, M. H., & da Silva Lopes, B. (2011). The relationship between teaching and learning conceptions, preferred teaching approaches and questioning practices. Research Papers in Education, 26(2), 223-243.
  • Saban, A. (2000). Öğrenme öğretme süreci. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Santos, L. F. (2017). The role of critical thinking in science education. Journal of Education and practice, 8(20), 159-173. Erişim adresi: https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED575667.pdf
  • Sprenger, M. (1999). Learning and memory: The brain in action. Association for Supervision and Cirruculum Development.
  • Şahin, F. ve Ulutaş, İ. (2014). Her Yönüyle Okul Öncesi Eğitim 5. F. Şahin, İ. Ulutaş (Editörler). Hedef Yayınları. Ankara.
  • Şahin, F., Kabapınar, F., Alabay, E., Güven, İ., Yurdatapan, M. ve Yurt, Ö. (2015). Okul Öncesi Dönemde Fen Eğitimi. Prof. Dr. Fatma Şahin (Editör). Hedef Yayınları. Ankara.
  • Şen, A. İ., Bozdoğan, A. E., Yiğit, E. A., Kıyıcı, F. B., Uzun, F. V., Nuhoğlu, H. Ve diğerleri (2011). Fen Öğretiminde Okul Dışı Öğrenme Ortamları. C. L. Şimşek (Editör). Pegem Akademi Yayıncılık. Ankara.
  • Whitby, W. (1993). The relationship between teacher's own scientific knowledge and their ability to ask high level cognitive question, in order to teach the National Curriculum for science. Paper presented at the BERA Conference (England, United Kingdom, September 1993).
  • Willingham, D. T. (2008) Critical thinking: Why is it so hard to teach? Arts Education Policy Review, 109(4), 21-32. DOI: 10.3200/AEPR.109.4.21-32
  • Yacoubian, H. A. (2015). A framework for guiding future citizens to think critically about nature of science and socioscientific issues. Canadian Journal of Science, Mathematics and Technology Education, 15(3), 248-260.
  • Yıldız, T. G. (2017). Okul Öncesi Dönemde Fen Eğitimi. B. Akman, G. U. Balat ve T. G. Yıldız (Editörler). Anı Yayıncılık. Genişletilmiş 5. Baskı, Ankara.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Yayımlanma Tarihi Aralık
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-4839-7858
Yazar: Deniz SARIBAŞ (Sorumlu Yazar)
Kurum: İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-4352-239X
Yazar: Zeynep Gonca AKDEMİR
Kurum: Purdue University
Ülke: United States


Orcid: 0000-0001-6112-5243
Yazar: Ganime AYDIN
Kurum: İSTANBUL GEDİK ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-0238-8550
Yazar: Şirin YILMAZ
Kurum: İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2019

Bibtex @derleme { balikesirnef523185, journal = {Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi}, issn = {}, eissn = {1307-6086}, address = {}, publisher = {Balıkesir Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {13}, pages = {704 - 734}, doi = {10.17522/balikesirnef.523185}, title = {Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler}, key = {cite}, author = {SARIBAŞ, Deniz and AKDEMİR, Zeynep Gonca and AYDIN, Ganime and YILMAZ, Şirin} }
APA SARIBAŞ, D , AKDEMİR, Z , AYDIN, G , YILMAZ, Ş . (2019). Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi , 13 (2) , 704-734 . DOI: 10.17522/balikesirnef.523185
MLA SARIBAŞ, D , AKDEMİR, Z , AYDIN, G , YILMAZ, Ş . "Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler". Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi 13 (2019 ): 704-734 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/balikesirnef/issue/51301/523185>
Chicago SARIBAŞ, D , AKDEMİR, Z , AYDIN, G , YILMAZ, Ş . "Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler". Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi 13 (2019 ): 704-734
RIS TY - JOUR T1 - Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler AU - Deniz SARIBAŞ , Zeynep Gonca AKDEMİR , Ganime AYDIN , Şirin YILMAZ Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17522/balikesirnef.523185 DO - 10.17522/balikesirnef.523185 T2 - Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 704 EP - 734 VL - 13 IS - 2 SN - -1307-6086 M3 - doi: 10.17522/balikesirnef.523185 UR - https://doi.org/10.17522/balikesirnef.523185 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler %A Deniz SARIBAŞ , Zeynep Gonca AKDEMİR , Ganime AYDIN , Şirin YILMAZ %T Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler %D 2019 %J Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi %P -1307-6086 %V 13 %N 2 %R doi: 10.17522/balikesirnef.523185 %U 10.17522/balikesirnef.523185
ISNAD SARIBAŞ, Deniz , AKDEMİR, Zeynep Gonca , AYDIN, Ganime , YILMAZ, Şirin . "Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler". Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi 13 / 2 (Aralık 2020): 704-734 . https://doi.org/10.17522/balikesirnef.523185
AMA SARIBAŞ D , AKDEMİR Z , AYDIN G , YILMAZ Ş . Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi. 2019; 13(2): 704-734.
Vancouver SARIBAŞ D , AKDEMİR Z , AYDIN G , YILMAZ Ş . Okul Öncesi Fen Eğitiminde Eleştirel Düşünme Becerileri ve Öğretmen Eğitimine Yönelik Öneriler. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi. 2019; 13(2): 734-704.