2021 Yılı Yazında Dünya’da ve Türkiye’de Meydana Gelen Büyük Orman Yangınları

Öz

Orman yangınları, başlıca erozyonun artmasına, atmosferdeki karbon dioksit emisyonunun yükselmesine ve madde döngüsünün bozulmasına neden olduğu için doğal ekosistemi olumsuz etkileyen geniş alanlara yayılım gösterebilen yangınlardır. 500 hektar ve üzerinde alanın yandığı yangınlar büyük ya da mega yangınlar olarak adlandırılmaktadır. İhmal, kaza, enerji iletim hattı, anız yakma, piknik ateşi, çoban ateşi ve sigaradan kaynaklı olarak orman yangınları çıkmaktadır. Dünya da yangınların ortalama %75’nin çıkış sebebi insan kaynaklı iken Türkiye de bu oran yaklaşık %90’lara çıkmaktadır. Dünya üzerindeki orman yangınlarının en çok yaşandığı alanlar Akdeniz iklim bölgelerine aittir. İnsan faaliyetlerinin başlıca sebep olduğu küresel iklim değişikliğine bağlı olarak sıcak hava olayları ile son zamanlarda yangınların sayısı ve özellikle yanan alanların arttığı belirlenmiştir. Bu çalışmada 2021 yılı yazında Dünya da meydana gelen büyük yangınlarda yanan alanlar, yangın sayıları ve yangın sebepleri ülkelere göre incelenmiştir. 2021 yılı yazında Türkiye, Yunanistan, İtalya, İspanya, ABD ve Kanada en fazla orman yangınlarından etkilenen ülkelerdir. Ayrıca bu çalışmada Türkiye de 2021 yılı yazında meydana gelen büyük yangınlarda yanan alanlar, yangın sayıları ve yangın sebepleri şehirlere göre incelenmiştir. 2021 yılı yazında Antalya, Muğla, Mersin ve Adana en fazla orman yangınlarından etkilenen şehirler olmuştur. Birçok noktada eş zamanlı ortaya çıkan büyük yangınların hava koşullarının olumsuz etkisiyle söndürülmesinde zorluklar yaşanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yangın
• orman yangını
• mega yangın
• 2021 orman yangınları

Mega Forest Fires that Occurred in the World and Turkey in the Summer of 2021

Abstract

Forest fires are fires that can spread over large areas and negatively impact natural ecosystems, primarily by increasing erosion, raising carbon dioxide emissions into the atmosphere, and disrupting the material cycle. Fires that burn an area of 500 hectares or more are called large or mega fires. Forest fires occur due to negligence, accidents, power lines, stubble, picnic fires and cigarettes. While an average of 75% of fires in the world are caused by humans, this rate increases to approximately 90% in Turkey. The regions most prone to forest fires are those with a Mediterranean climate. It has been determined that the number of fires and especially the burned areas have increased with hot weather events due to global climate change, which is the main cause of human activities. In this study, the burned areas, the number of fires and the causes of fires in the major fires that occurred in the world in the summer of 2021 were examined by country. In the summer of 2021, Turkey, Greece, Italy, Spain, the USA and Canada were the countries most affected by forest fires. In addition, in this study, the burned areas, the number of fires and the causes of fires in the major fires that occurred in Turkey in the summer of 2021 were examined by city. In the summer of 2021, Antalya, Muğla, Mersin and Adana were the cities most affected by forest fires. There were difficulties in extinguishing the large fires that broke out simultaneously in many places due to the adverse effects of weather conditions.

Keywords

• Fire
• forest fire
• mega fire

Kaynakça

1. Abay, E., Sözay, K., Şahin, Ö. C., Temel, R. E., Tarhan, Y., & Mıhçıokur, S. (2022). Küresel iklim değişliği ve orman yangınları ülke ve dünya etkileri. Sağlık ve Toplum, 32(3), 3-13.
2. Acar, Z., & Gonencgil, B. (2023). Forest fires in Southern Turkey July-August 2021. Revista De Climatología, 23. Erişim adresi: https://doi.org/10.59427/rcli/2023/v23.46-57
3. Akgündüz A. S., Odabaşı E., Kılıç G., Çamalan G., Erkan M. A., Soydam M., Güser Y. (2022). Türkiye meteorolojik afetler değerlendirmesi (2010-2021), T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Araştırma Dairesi Başkanlığı Meteorolojik Afetler Şube Müdürlüğü
4. Anonim (2025). Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Orman Fakültesi, Orman Yangınları Hakkında Ön Rapor. Erişim Tarihi: 08.05.2025, Erişim adresi: https://orman.isparta.edu.tr/assets/uploads/sites/2/files/yangin-rapor-18082021.pdf
5. Atmış, E., Tolunay, D., & Erdönmez, C. (2023). Orman yangınlarının sayısal analizi. Orman yangınları. Türkiye Ormancılar Derneği Yayını, 22-41. Ankara.
6. Baltacı, U., Yıldırım, F. (2017). Orman yangınları açısından riskli yılların güneş leke döngüsüne bağlı olarak önceden tahmin edilebilmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 4(2), 133-142. https://doi.org/10.17568/ogmoad.338404
7. Baltacı, U., Yıldırım, F. (2021). Muğla Orman Bölge Müdürlüğü’nde orman yangını riskinin çok kriterli analizi ve haritalandırılması. Ormancılık Araştırma Dergisi, 8(1), 1-11. https://doi.org/10.17568/ogmoad.708385
8. Baykal, M. T. (2023). GIS‐based spatiotemporal analysis of forest fires in Turkey from 2010 to 2020. Transactions in GIS, 27(5), 1289-1317. https://doi.org/10.1111/tgis.13066

9. Bilgili, E. (2014). Orman koruma dersi geçici ders notları. https://www.ktu.edu.tr/dosyalar/15_01_02_c2f03.pdf, Erişim tarihi: 30.12.2022
10. Bilgili, E. (2023). 2021’de orman yangınları, Türkiye İnsani Çalışmalar Yıllığı.
11. Bozok, M., Bozok, N. (2022). Ormanlara, sıcaklara ve yangınlara dair: 2021 Köyceğiz orman yangınlarının sosyolojik izdüşümleri. Vira Verita E-Dergi (15), 77-104. https://doi.org/10.47124/viraverita.1090923
12. Calda, B., An, N., Turp, M. T., Kurnaz, L. (2020). İklim Değişikliğinin Akdeniz Havzasındaki Orman Yangınlarına Etkisi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 32(1), 15-32. https://doi.org/10.7240/jeps.571001
13. Çamalan, G., Akıl, S., & Pekin, M. A. (2023). Using meteorological early warning system (meus) and meteorological ındices for assessment of manavgat forest fires occurred in Turkiye July-August 2021. European Journal of Forest Engineering, 9(1), 10-25. https://doi.org/10.33904/ejfe.1288070
14. Çamalan, G., Çamalan, İ. (2023). Türkiye’de büyük orman yangınları ve uydu-model verileri kullanımı. V. Meteorolojik Uzaktan Algılama Sempozyumu (Uzalmet), Alanya
15. Demirel, Y., Türk, T. (2023). Türkiye’de 2015 ile 2022 yılları arasında meydana gelen orman yangınlarının coğrafi bilgi sistemleri ile zamansal ve mekânsal analizi. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, 10(2), 136-150. https://doi.org/10.9733/JGG.2023R0010.
16. Doğanay, H., Doğanay, S. (2004). Türkiye’de Orman Yangınları ve Alınması Gereken Önlemler/Forest Fires and Measures to Be Taken in Turkey. Doğu Coğrafya Dergisi, 9(11). https://izlik.org/JA95LF69XA
17. Dougherty, M., Meyer, E. T., Madsen, C., Van den Heuvel, C., Thomas, A. ve Wyatt, S. (2010). Researcher engagement with web archives: State of the art. London: JISC. Erişim adresi: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1714997
18. Eken, M., Ceylan, A., Taştekin, A. T., Şahin, H., Şensoy, S. (2008). Klimatoloji 2, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Ankara DMİ Yayınları
19. Emiroğlu, B. A., Kocyigit, N. (2022). 2014’ten günümüze risk yönetim politikaları ve 2021 Temmuz ve Ağustos ayı orman yangınlarının sosyal medyada yansımalarının risk yönetimi açısından değerlendirilmesi. Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 46-60. https://doi.org/10.35341/afet.999400
20. Erkan, M. A., Odabaşı, E., Güser, Y., Çamalan, G., Akgündüz, A. S., Kılıç, G., Soydam, M. (2022). 2021 yılı meteorolojik afetler değerlendirmesi, Araştırma Dairesi Başkanlığı Meteorolojik Afetler Şube Müdürlüğü Ertuğrul, M. (2010). Orman yangınlarının yerleşim alanları üzerine etkisi ve koruma yöntemleri. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 12(17), 101-109. https://izlik.org/JA34YG29CC
21. Forest Service (2022). Pacific Northwest Region
22. Geçen, R., Topuz, M. (2021). Hatay’da 2013-2021 yılları arasında meydana gelen orman yangınlarının uydu görüntülerinden tespiti ve değerlendirilmesi. Turkish Studies-Social Sciences, 16(6). http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.54148
23. Güngöroğlu, C., Özkara, Z. U., Tutmaz, V. (2024). Türkiye’de orman yangın yönetimi: sorunlar ve çözüm önerileri. Memleket Siyaset Yönetim, 19(43), 517-570. https://doi.org/10.56524/msydergi.1565981
24. Harrıs, L. B., Farrıs, C. A., Niziolek, D., Taylor, H.A. (2025). Bir Mega Yangının Şiddeti, Orman Yangını Söndürme Operasyonları ve Önceki Yanıkların Etkileşimleriyle Azaltıldı. Yangın ve Güvenlik Dergisi. 252:44-54
25. İklim ve Zirai Meteoroloji Dairesi Başkanlığı Araştırma Dairesi Başkanlığı (2022). 2021 Yılı İklim Değerlendirmesi
26. Jain, P., Sharma, A. R., Acuna, D. C., Abatzoglou, J. T., & Flannigan, M. (2024). Record-breaking fire weather in North America in 2021 was initiated by the Pacific northwest heat dome. Communications Earth & Environment, 5(1):202. https://doi.org/10.1038/s43247-024-01346-2
27. Kantarcı, M.D. (2021). Türkiye’de Temmuz-Ağustos 2021 orman yangınları üzerine bir değerlendirme. Teknik Rapor.
28. Kavgacı, A., Tolunay, D., Sevgi, O., Tutmaz, (2023). Orman Yangınları Terminolojisi. Türkiye Ormancılar Derneği Yayını, 2-17, Ankara
29. Kolukırık, S., Arslan, D. A., Gökalp Yılmaz, G. (2022). Orman yangınlarının toplumsal etkileri ve görünümü: medya paylaşımlarında 2021 büyük Antalya-Manavgat Yangını. Afet ve Risk Dergisi, 5(2), 560-580. https://doi.org/10.35341/afet.1086418
30. Küçük, Ö., Sağlam, B. (2004). Orman yangınları ve hava halleri. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 4(2), 220-231.
31. Küçükosmanoğlu, A., Ayberk, H., Küçükosmanoğlu, M. A. (2013). Yangına hassas yerlerde, özellikle yerleşim alanları çevresinde alınabilecek yangın koruma önlemleri. Yangın ve Güvenlik Dergisi, 162, 68-76.
32. OGM (2020). Türkiye Orman Varlığı. Erişim Tarihi: 01.04.2025, Erişim Adresi: https://www.ogm.gov.tr/tr/ormanlarimiz OGM (2021). Ormancılık İstatistikleri 2021.
33. Şahin, H. (2022). Mersin İlinde 2021 Yılında Meydana Gelen Büyük Orman Yangınlarının Değerlendirilmesi.
34. San-Miguel-Ayanz, J., Durrant, T., Boca, R., Maianti, P., Libertá, G., Artés-Vivancos, T., Oom, D., Branco, A., De Rigo, D., Ferrari, D., Pfeiffer, H., Grecchi, R., Onida, M., Löffler, P. (2022). Forest Fires İn Europe, Middle East and North Africa 2021, Publications Office of The European Union, Luxembourg, https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC130846
35. Şen, A. (2025). Orman yangınları ve ekolojik tahribat, Yangınlar, Orient Yayınları Struminska, A., Filippone, A. (2024). Flight performance analysis of aerial fire fighting. The Aeronautical Journal, 128(1327), 1895-1923. https://doi.org/10.1017/aer.2024.29
36. TMMOB Mersin İl Koordinasyon Kurulu, (2022). Orman Yangını Raporu, Orman Yangınlarının Olay Yerinde Analizi 2, Erişim Tarihi: 15.05.2025, Erişim Adresi: https://www.tmmob.org.tr/sites/default/files/orman_yanginlari_mersin_ikk_10.08.2021_1.pdf
37. TMMOB Yangın Raporu, 2021. Erişim Tarihi: 20.04.2025, Erişim Adresi: https://www.tmmob.org.tr/sites/default/files/tmmobyanginraporu.pdf
38. TTB (2022). Temmuz-Ağustos 2021 Orman Yangınları Değerlendirme Raporu. Erişim Tarihi: 20.05.2025, Erişim Adresi: https://www.ttb.org.tr/165yiwq
39. Türkeş, M., Altan, G. (2014). Türkiye’de 2011’de Oluşan Orman Yangınlarının Klimatolojik Çözümlemesi ve Hidroklimatik, Yüzey Hava e Yüksek Atmosfer Koşulları ile Bağlantıları. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 11(1), 145-176. https://j-humansciences.com/index.php/IJHS/article/view/2694
40. Türkeş, M., Tolunay, D. (2023). İklim değişikliği ve orman yangınları. Şu eserde: Kavgacı, A., Başaran, M. (Editörler). Türkiye Ormancılar Derneği Yayını, 47-73, Ankara
41. Tuygun, G. T., İşsever, G., & Elbir, T. (2023). Türkiye’de 2021 Yılında Yaşanan Büyük Orman Yangınlarında Yanan Orman Alanlarının ve Yangın Kaynaklı Atmosferik Aerosollerin Uydular ile İzlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 25(74), 351-369. https://doi.org/10.21205/deufmd.2023257408 Velez R., Mediterranean forest fires: A regional perspective, Erişim Tarihi: 30.05.2025, Erişim Adresi: https://www.fao.org/4/t9500e/t9500e02.htm#:~:text=Fire%20is%20the%20main%20cause,as%20loss%20of%20human%20life.
42. Yıldız, Z., Köse, E. (2020). Motorlu araç yangınları üzerine bir inceleme. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (19), 119-126. https://doi.org/10.31590/ejosat.704517
43. Yılmaz, O. S., Oruç, M. S., Ateş, A. M., Gülgen, F. (2021). Orman Yangın Şiddetinin Google Earth Engine ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Kullanarak Analizi: Hatay-Belen Örneği. Journal of The Institute of Science and Technology, 11(2), 1519-1532. https://doi.org/10.21597/jist.817900