Araştırma Makalesi

E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri

Cilt: 13 Sayı: 26 30 Kasım 2022
PDF İndir
TR EN

E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri

Öz

Dijitalleşmeyle birlikte ticaret çevrimiçi platformlara taşınmış ve satın alma kararları yüz yüze etkileşim olmadan çevrimiçi olarak alınmaya başlanmıştır. Etkileşimin dijitalleşmesi, satıcılar ve tüketiciler arasındaki ürün özelinde ortaya çıkan bilgi asimetrisini tüketiciler lehine ortadan kaldırmaktadır. Öte yandan bireylerin dijital ortamlarda bıraktığı dijital ayak izleri ile internetin zamandan ve mekândan bağımsız olarak kişiselleştirilmiş içerikler sunabilmesi, yeni bir tür bilgi asimetrisinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Tüketici verilerinin işlenmesi, dijital dürtme mesajları ile bilişsel önyargılar içeren içeriklerin geliştirilmesini mümkün kılmış ve böylece tüketicilerin rasyonel olmayan tüketim kararlarına yönlendirilmesi riski ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada öncelikle e-ticaret platformlarının ürün sayfaları incelenmiş ve tüketicileri akıl dışı tüketime yönlendirmek için sıklıkla kullanılan bilişsel önyargılar ortaya çıkartılmıştır. Akabinde, bilişsel önyargıların etkisi altında tüketicilerin karar verme sıklıkları, geliştirilen bir e-ticaret sayfasında gönüllü katılımcılarla yapılan deneyler ile belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların verileri ve katılımcıların rasyonel davranış skorları anket çalışması ile elde edilmiş ve rasyonellik puanı, yaş, cinsiyet, alışveriş sıklığı ve internette geçirilen günlük süre gibi kişisel veriler ile bilişsel önyargılar arasındaki ilişkiler ikili lojistik regresyon ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda her bir bilişsel yanlılığı etkileyen faktörler tespit edilmiş ve ileride yapılacak araştırmalar için tavsiyelerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akerlof, G. A. (1970). The Market for ‘Lemons’: Quality Uncertainty and the Market Mechanism. Quarterly Journal of Economics, 84(3), 488–500.
  2. Akkuş, Ç. (2018). Turistik Satın Alma Karar Sürecinde Bedava Etkisi: Otel İşletmelerine Yönelik Bir Araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 15(2), 386-403.
  3. Alpar, R. (2021). Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler. 6. Baskı, Ankara: Detay Yayıncılık.
  4. Austin, P.C. ve Steyerberg, E.W. (2017). Events per Variable and the Relative Performance of Different Strategies for Estimating the Out-of-Sample Validity of Logistic Regression Models. Statistical Methods in Medical Research, 26(2), 796-808.
  5. Backer, G. (2022). Cognitive Biases 2022: Complete List of 151 Biases. Erişim Tarihi:12.07.2022. https://gustdebacker.com/cognitive-biases/
  6. Baddeley, M. (2010). Herding, Social Influence and Economic Decision-Making: Socio-Psychological and Neuroscientific Analyses. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 365(1538), 281-290.
  7. Blanco, F. (2017). Cognitive Bias. Editörler: Vonk, J. ve T. Shackelford, Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior, (ss. 1-7), Springer, Cham.
  8. Chen, J. ve Stallaert, J. (2014). An Economic Analysis of Online Advertising Using Behavioral Targeting. MIS Quarterly, 38(2), 429-450.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2022

Gönderilme Tarihi

29 Eylül 2022

Kabul Tarihi

1 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 13 Sayı: 26

Kaynak Göster

APA
Bozyer, S., & Doğan, S. (2022). E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(26), 195-219. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1181624
AMA
1.Bozyer S, Doğan S. E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri. BÜİİBFD. 2022;13(26):195-219. doi:10.47129/bartiniibf.1181624
Chicago
Bozyer, Sinem, ve Seyhun Doğan. 2022. “E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri”. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 13 (26): 195-219. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1181624.
EndNote
Bozyer S, Doğan S (01 Kasım 2022) E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 13 26 195–219.
IEEE
[1]S. Bozyer ve S. Doğan, “E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri”, BÜİİBFD, c. 13, sy 26, ss. 195–219, Kas. 2022, doi: 10.47129/bartiniibf.1181624.
ISNAD
Bozyer, Sinem - Doğan, Seyhun. “E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri”. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 13/26 (01 Kasım 2022): 195-219. https://doi.org/10.47129/bartiniibf.1181624.
JAMA
1.Bozyer S, Doğan S. E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri. BÜİİBFD. 2022;13:195–219.
MLA
Bozyer, Sinem, ve Seyhun Doğan. “E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri”. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 26, Kasım 2022, ss. 195-19, doi:10.47129/bartiniibf.1181624.
Vancouver
1.Sinem Bozyer, Seyhun Doğan. E-Ticarette Bilişsel Önyargılar ve Tüketici Kararlarına Etkileri. BÜİİBFD. 01 Kasım 2022;13(26):195-219. doi:10.47129/bartiniibf.1181624

Cited By

Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere yılda iki defa yayımlanan, 16. yılını doldurmuş çift kör hakemli uluslararası açık erişim bir dergidir. Dergi EBSCO Business Source Ultimate, Index Copernicus, Akademia Sosyal Bilimler İndeksi (ASOS) ve SOBIAD indekslerinde taranmaktadır. TR Dizin indeksinde taranması için de girişimlerde bulunulmuş olup değerlendirilme süreci devam etmektedir. 

Telif hakkı yazardadır CC BY-NC 4.0