Tarımsal İşgücünün Yükseköğretim ile İlişkisi ve Ekonomik Etkileri: Karadeniz Bölgesi Örneği

Öz

Öz Tarım sektörü gıda ve beslenme ihtiyacını karşıladığından ve ürettiği katma değer açısından ekonomideki kilit sektörlerden biridir. Son yıllarda Türkiye’deki tarım sektörü, sanayi ve hizmetler sektörünün oldukça gerisinde kalsa da halen önemini sürdürmektedir. Ancak hem Karadeniz bölgesinde hem de Türkiye’deki diğer bölgelerde tarımsal işgücü azalmaktadır. Buna karşın Türkiye’de yükseköğretimdeki öğrenci sayısı her geçen gün artmaktadır. Bu nedenle tarımsal işgücünün yükseköğretimle olan ilişkisinin yönü oldukça önemlidir. Çalışmanın örneklem grubu ise, Türkiye’de tarımın en yoğun olduğu bölgelerden biri olan Karadeniz Bölgesi seçilmiştir ve bu bağlamda TR42, TR81 ve TR90 bölgeleri ayrı olarak ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, Karadeniz Bölgesinde (TR42, TR81 ve TR90 bölgelerinde) 2009-2021 dönemine ait yıllık veriler yardımıyla tarımsal işgücünün yükseköğretime etkisini panel veri yardımıyla test etmektir. Çalışmanın sonucuna göre, kısa dönem tahmin sonuçları anlamsızken; uzun dönem tahmin sonuçları anlamlıdır. Bu sonuçlara göre, tarımsal işgücündeki 1 birimlik artış uzun dönem fakülte mezunlarını 1.435311 birim azaltmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tarımsal işgücü, Yükseköğretim, Panel ARDL, Karadeniz Bölgesi

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Kelimeler: Tarımsal işgücü
• Yükseköğretim
• Panel ARDL
• Karadeniz Bölgesi

The Relationship of Agricultural Labor with Higher Education and Its Economic Effects: The Black Sea Region Example

Öz

Abstract The agricultural sector is one of the key sectors in the economy as it meets the need for food and nutrition and in terms of the added value it produces. Although the agricultural sector in Turkey has fallen far behind the industrial and services sectors in recent years, it still maintains its importance. However, the agricultural workforce is decreasing both in the Black Sea region and in other regions in Turkey. On the other hand, the number of students in higher education in Turkey is increasing day by day. For this reason, the direction of the relationship between agricultural workforce and higher education is very important. The sample group of the study was selected as the Black Sea Region, one of the regions where agriculture is most intensive in Turkey, and in this context, TR42, TR81 and TR90 regions were considered separately. The aim of this study is to test the effect of agricultural workforce on higher education with the help of panel data with the help of annual data for the period 2009-2021 in the Black Sea Region (TR42, TR81 and TR90 regions). According to the results of the study, while the short-term estimation results are insignificant; the long-term estimation results are significant. According to these results, a 1-unit increase in agricultural workforce reduces long-term faculty graduates by 1.435311 units. Keywords: Agricultural labor force, Higher education, Panel ARDL, Black Sea Region

Anahtar Kelimeler

• Keywords: Agricultural labor force
• Higher education
• Panel ARDL
• Black Sea Region

Kaynakça

1. Altunöz, U. (2020). Türkiye’de işgücü piyasasında eğitim seviyesi genç işsizlik üzerindeki etkili mi? Ekonometrik analiz. Journal of Ekonomi Türkiye Ekonomisi Özel Sayısı, 1-4.
2. Baskan, G. A. (2001). Türkiye’de yükseköğretimin gelişimi. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21 (1), 21-32.
3. Bayar Y. ve Şaşmaz, M. U. (2017). Impact of foreign direct investments on unemployment in emerging market economies: a co-integration analysis. International Journal of Business and Economic Sciences Applied Research, 10(3): 90-96
4. Breusch, T.S. ve Pagan, A.R. (1980). The lagrange multiplier test and its applications to model specification tests in econometrics. Review of Economic Studies, 47(1), 239–53.
5. Çiftçi, İ., Özbek, R.İ. ve Uzgören, E. (2018). Feldstein-Horioka bulmacasının Oecd ülkeleri için panel veri analiziyle sınanması. Yönetim ve Ekonomi, 25(2):369-390.
6. Direk, M., (2010). Tarım Tarihi ve Deontoloji. Eğitim Akademi Yayınları, Konya.
7. Doğan, Z., Arslan, S. ve Bekman, A. N. (2015). Türkiye’de tarım sektörünün iktisadi gelişimi ve sorunları: tarihsel bir bakış. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8 (1), 29-41.
8. Eygü, H. (2018). Enflasyon, işsizlik ve dış ticaret arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği (1990-2017). Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20 (2), 96-112.

9. Günay, D. ve Günay, A. (2016). Dünyada ve Türkiye’de yükseköğretim okullaşma oranları ve gelişmeler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 6 (1), 13-30.
10. Kabiru, S.A. (2020). The relationship between education and agricultural productivity: the moderating effect of NGO. Universal Journal of Educational Research, 8(3): 866-871.
11. Kavak, Y. (1997). Eğitim, istihdam ve işsizlik ilişkileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13: 21-26.
12. Keskin, G. Kaplan, G. Başaran, H. (2017). Türkiye’de aile çiftçiliği, işgücü prodüktivitesi ve sürdürülebilirlik. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 21 (2), 209-218.
13. Kılıç, Y. ve Kıymaz, T. (2014). Tarımda eğitim ve işgücü verimliliği ilişkisi: bölgesel farklılıklar. Tarım Ekonomisi Dergisi, 20 (1): 53-64.
14. Kıral, T. ve Akder, H. (2000). Makro ekonomik göstergelerle tarım sektörü. Türkiye Ziraat Mühendisliği V. Teknik Kongresi, 17-21 Ocak, Milli Kütüphane, Ankara.
15. Koca, D. (2020). Türkiye’de işgücü piyasasının boyutları ve covid-19 döneminin işgücü piyasasına etkileri. Sosyal Çalışma Dergisi, 4 (2), 69-83.
16. Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels. IZA Discussion Paper No:1240, Institute of the Study of Labor, August 2004, Bonn, Germany.
17. Pesaran, M.H. (2007). A Simple Panel Unit Root Test in the Presence of Cross-Section Dependence. Journal of Applied Econometrics, 22:265-312.
18. Pesaran, M. H. ve Yamagata, T. (2008). Testing slope homogeneity in large panels. Journal of Econometrics, 142(1), 50-93.
19. Pesaran, M. H., Ullah, A. ve Yamagata, T. (2008). A bias-adjusted LM test of error cross section independence. Econometrics Journal, 11(1), 105-127.
20. Sağlam, Y., Egeli, H.A. ve Egeli, P. (2017). Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ar&ge harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: panel veri analizi. Sosyoekonomi, 25 (31),149-165.
21. Şahin, D. (2017). Bölgesel kalkınmada dış ticaretin rolü: TR81 bölgesi örneği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICMEB17 Özel Sayısı, 13 (13), 55-67.
22. Şahin, G. (2023). Türkiye ve seçilmiş ülkelerde tarımsal istihdamın durumu ve yapılması gerekenler. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(93): 600-615.
23. Türkekul, B. (2007). Türkiye’de enflasyon- büyüme ilişkisi: tarım sektörü itibariyle ekonometrik bir analiz. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 44 (1), 163-175.
24. Trow, M. (1974). Problems in the transition from elite to mass higher education. Policies for Higher Education, 51-101, Paris: OECD.
25. Yalçınkaya, Ö. ve Kaya, V. (2017). Doğal işsizlik oranı mı yoksa; işsizlik histerisi mi: Oecd ülkeleri için yeni nesil panel birim kök testlerinden kanıtlar (1980-2015). Selçuk Üniversitesi İİBF Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 17(33): 1-18.
26. Yavuz, F. (2005). Türkiye’de tarım. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Yayınları, Ankara.
27. Yıldırım, K., Mercan, M. ve Kostakoğlu, S.F. (2013). Satın alma gücü paritesinin geçerliliğinin test edilmesi: zaman serisi ve panel veri analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 8(3): 75-95.