Türkiye’de Yerel Yönetimlerde Sosyal Harcamalar ve Sosyal Belediyecilik Uygulamaları Üzerine Bir Analiz: Burdur Belediyesi Örneği

Öz

Bu çalışma, sosyal refah devleti anlayışı çerçevesinde sosyal belediyecilik uygulamalarını incelemeyi ve Türkiye’de yerel yönetimlerin bu alandaki rolünü Burdur Belediyesi örneği üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiş; Burdur Belediyesi’nin 2019–2024 dönemine ait bütçe verileri, faaliyet raporları ve performans programları analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda belediyenin sosyal harcamalarının bütçe içindeki payı ve yıllar itibarıyla değişim seyri incelenmiş; nitel boyutunda ise sosyal yardım ve sosyal hizmet uygulamaları doküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca Burdur Belediyesi’nin sosyal harcamaları, büyükşehir dışı il belediyelerinin ortalama sosyal harcama düzeyleriyle karşılaştırılmıştır. Araştırma bulguları, Burdur Belediyesi’nin sosyal yardım, sosyal hizmet ile kültür, eğitim, sanat ve spor faaliyetleri aracılığıyla sosyal belediyecilik alanında aktif uygulamalar gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, sosyal harcamaların toplam belediye bütçesi içerisindeki payının sınırlı kaldığı ve özellikle son yıllarda azalma eğilimi gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca Burdur Belediyesi’nin sosyal harcama düzeyinin, büyükşehir dışı il belediyeleri ortalamasının gerisinde kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, sosyal belediyeciliğin yerel düzeyde önemli bir sosyal politika aracı olduğunu ortaya koymakta; bu alanda mali kapasitenin güçlendirilmesi, sosyal harcamaların artırılması ve daha bütüncül sosyal politika uygulamalarının geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Refah Devleti
• Sosyal Belediyecilik
• Sosyal Harcama
• Sosyal Hizmet
• Burdur Belediyesi.

An Analysis of Social Expenditures and Social Municipalism Practices in Local Governments in Turkey: The Case of Burdur Municipality

Öz

This study aims to examine social municipalism practices within the framework of the welfare state approach and to evaluate the role of local governments in this field in Türkiye through the case of Burdur Municipality. A mixed-method research approach was adopted, and the budget data, activity reports, and performance programs of Burdur Municipality covering the period 2019–2024 were analyzed. In the quantitative dimension of the study, the share of the municipality’s social expenditures within the budget and their changes over the years were examined, while in the qualitative dimension, social assistance and social service practices were evaluated through document analysis. In addition, the social expenditures of Burdur Municipality were compared with the average social expenditure levels of non-metropolitan provincial municipalities. The findings reveal that Burdur Municipality actively implements social municipalism practices through social assistance, social services, and cultural, educational, artistic, and sports-related activities. However, it was determined that the share of social expenditures within the total municipal budget remains limited and has shown a decreasing trend, particularly in recent years. Furthermore, the level of social expenditures of Burdur Municipality was found to be below the average of non-metropolitan provincial municipalities. Consequently, the study demonstrates that social municipalism constitutes an important social policy instrument at the local level and indicates the necessity of strengthening financial capacity, increasing social expenditures, and developing more comprehensive social policy practices in this field.

Anahtar Kelimeler

• Welfare State
• Social Municipalism
• Social Expenditure
• Social Service
• Burdur Municipality.

Kaynakça

1. 5393 sayılı Belediye Kanunu (2005), Resmî Gazete, Tarih: 13/7/2005, Sayı: 25874 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5, (Erişim Tarihi: 15.11.2025).
2. Adınısever, M. (2024), Burdur'a İkinci Kreş Geldi!, Çağdaş Burdur Gazetesi, 19 Ocak 2024, https://www.cagdasburdur.com/burdura-ikinci-kres-geldi-30293, (Erişim Tarihi: 15.11.2025).
3. Akdoğan, Y. (2002), “Ulusal Soruna Yerel Çözüm: Sosyal Belediyecilik”, Eminönü Bülteni, Şubat Sayısı.
4. Akdoğan, Y. (2006), “Sosyal Belediyecilik”, Yerel Siyaset, Sayı:3, ss.29-37.
5. Akgül Yılmaz, G. (2006), OECD Ülkeleri ve Türkiye’de Sosyal Devlet ve Sosyal Harcamalar, Arıkan Yayıncılık, İstanbul.
6. Arın, T. (1993), “Refah Devleti: Bir Analiz Çerçevesi”, IX. Türkiye Maliye Sempozyumu, Türkiye’de Bütçe Harcamaları, 6-8 Mayıs, Silifke-Mersin.
7. Ateş, H. (2009), “Sosyal Belediyecilik”, Çerçeve Dergisi, Ocak 2009, ss.88-95.
8. Berkün, S. (2017), Türkiye’de Sosyal Belediyecilik Anlayışı, e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, Cilt:9 Sayı:2 (18), s. 582-598.

9. Bozkır Serdar, A. (2013), Sosyal Politika Kavramı, Tarihsel Gelişimi ve Türkiye’de Sosyal Politika, içinde Sosyal Politika (Ed.Aysen Tokol-Yusuf Alper), Dora Yayınları, Bursa.
10. Briggs, A. (1961), “The Welfare State At Historical Perspective”, Archives Européennes de Sociologie, 2 (2), pp.221-259.
11. Bulut, N. (2003), “Küreselleşme: Sosyal Devletin Sonu mu?”, A.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 52, Sayı:2, ss.173-197.
12. Burdur Belediye Başkanlığı (2020a), 2019 Yılı Faaliyet Raporu.
13. Burdur Belediye Başkanlığı (2020b), Burdur Belediyesi 2020 Yılı Performans Programı.
14. Burdur Belediye Başkanlığı (2021a), 2020 Yılı Faaliyet Raporu.
15. Burdur Belediye Başkanlığı (2021b), Burdur Belediyesi 2021 Yılı Performans Programı.
16. Burdur Belediye Başkanlığı (2022a), 2021 Yılı Faaliyet Raporu.
17. Burdur Belediye Başkanlığı (2022b), Burdur Belediyesi 2022 Yılı Performans Programı.
18. Burdur Belediye Başkanlığı (2023a), 2022 Yılı Faaliyet Raporu.
19. Burdur Belediye Başkanlığı (2023b), Burdur Belediyesi 2023 Yılı Performans Programı.
20. Burdur Belediye Başkanlığı (2024a), 2023 Yılı Faaliyet Raporu.
21. Burdur Belediye Başkanlığı (2024b), Burdur Belediyesi 2024 Yılı Performans Programı.
22. Burdur Belediye Başkanlığı (2025a), 2024 Yılı Faaliyet Raporu.
23. Burdur Belediye Başkanlığı (2025b), Burdur Belediyesi 2025 Yılı Performans Programı.
24. Burdur Belediyesi (2025), 2019-2024 Yılı Giderlerin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu.
25. Burdur Belediyesi Stratejik Planı (2000-2024) (2019), https://burdur.bel.tr/burdur-belediyesi-2020-2024-stratejik-plan/, Erişim Tarihi: (Erişim Tarihi: 15.11.2025).
26. Çelik, A. (2014), “Sosyal Belediyecilik Anlayışı: Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Örneği”, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 16, Sayı:1, ss.1-20.
27. Çevik, H. H. (1998), “Kamu Hizmetlerinin Üretilmesinde ve Sunulmasında Sosyal Refah Çoğulculuğu”, Türk İdare Dergisi, Mart, Sayı: 418, ss. 109-122.
28. Dursun, H. (2021), Kent Tanıtım Evi ve Kütüphanesi açıldı, Burdur Gazetesi, 5 Nisan 2021, https://www.burdurgazetesi.com/haber/15842913/kent-tanitim-evi-ve-kutuphanesi-acildi, (Erişim Tarihi: 15.11.2025).
29. Dünya Bankası. (2025a), Social assistance/social safety net programs. https://www.worldbank.org/en/data/datatopics/aspire/indicator/socialassistance , (Erişim Tarihi: 15.12.2025).
30. Dünya Bankası. (2025b), Social protection expenditure. https://www.worldbank.org/en/data/datatopics/aspire/indicator/social expenditure, (Erişim Tarihi: 15.12.2025).
31. Erdoğdu, M. ve Yenigün, E. (2008), Türkiye’de Sosyal Bütçe-Nasıl Yapılıyor?Nasıl İzlenir?, Ed.Ahmet Buldam, Tesev Yayınları, Ekim.
32. Ersöz, H. Y. (2005), “Sosyal Politika-Refah Devleti-Yerel Yönetimler İlişkisi”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Cilt: 55, Sayı:1, ss. 759-775.
33. Ersöz, H. Y. (2006), “5272 Sayılı Yasa Öncesinde Türkiye’de Belediyeler”, Sosyal Siyaset Konferansları, İstanbul, 2006, ss. 119-140.
34. Esping-Andersen, G. (1990), The Three Worlds of Welfare Capitalism, Princeton, N.J. Princeton University Press.
35. Fidan, A. (2006), “Sosyal Politikaya Katkısı Açısından 5393 Sayılı Belediye Kanunu”, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
36. Galbraith, J. K. (1996), Good Society: The Humane Agenda, Houghton Miffin, Boston.
37. Girişim, H. (2023), “İşte kalem kalem Belediye performans bütçesi: 1 milyar 275 milyon lira nasıl harcanacak?”, Burdur Gazetesi, 16 Kasım 2023, https://www.burdurgazetesi.com/haber/17650708/iste-kalem-kalem-belediye-performans-butcesi-1-milyar-275-milyon-lira-nasil-harcanacak, (Erişim Tarihi: 15.12.2025).
38. Gough, I. (1989), Welfare State, In Social Economics. J. Eatwell et al. (eds.). Palgrave Macmillan UK, 1989, 276-281.
39. Gökbunar, R., Özdemir, H. ve Uğur, A. (2008), “Küreselleşme Kıskacındaki Refah Devletinde Sosyal Refah Harcamaları”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 9 (2), ss.158-173.
40. Gül, S.S. (2009), “Sosyal Devlet ya da Refah Devleti Nedir?”, Toplumcu Belediyecilik Yerel Yönetimde Sosyal Demokrasi Teorik Yaklaşımlar, Türkiye Uygulamaları, Der: İ. Kamalak & H. Gül, Kalkedon Yayıncılık, İstanbul.
41. Kaya, E. (2003), Yerel Yönetimlerde Yeniden Yapılanma, İlke Yayıncılık, İstanbul.
42. Keleş, S. (2008), “Türkiye'de Sosyal Belediyecilik Uygulamaları ve Ankara Büyükşehir Belediyesi Örneği”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi SBE, Afyonkarahisar.
43. Keskin, B. (2008), “Yoksulluğa Yerel Müdahale “Sosyal Belediyecilik” Karşılaştırmasında Eminönü ve Beşiktaş Belediyeleri Örnekleri”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi SBE, İstanbul.
44. Koçak, O. ve E. Kavi (2014), “Sosyal Politika Aktörü Olarak Sosyal Girişimci Belediyecilik”, Hak-İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, Cilt: 3, Yıl: 3, Sayı: 6, ss.26-49.
45. Koray, M. (2003), “Avrupa Refah Devleti: Anlamı, Boyutları ve Geleceği”, Görüş Dergisi, TÜSİAD Yayınları, Sayı: 57, Aralık, ss. 64–74.
46. Lazar, H. and Stoyko, P. (1998), “The Future of the Welfare State”, International Social Security Review, Vol.: 51, March, pp. 3–36.
47. Mishra, R. (1990), The Welfare State in Capitalist Society: Policies of Retrenchment and Maintenance in Europe, North America and Australia, Harvester/Wheatsheaf, New York ve London.
48. Mütevellioğlu, N. (2006), “Sosyal Devlet Bireysel Özgürlükleri Azalttı mı?” Amme İdaresi Dergisi, 39(3), 23-45.
49. OECD. (2025), Social spending. https://www.oecd.org/en/data/indicators/social spending.html, (Erişim Tarihi: 15.12.2025).
50. Öz, C. S. (2010), “Sosyal Belediyecilik Bağlamında Evde Bakım Hizmetleri (İstanbul, Ankara, Kocaeli Büyükşehir Belediyeleri Örnekleri)”, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmış Doktora Tezi, Sakarya.
51. Özdemir, S. (2005), “Başlangıcından Günümüze Refah Devletlerinde Sosyal Harcamaların Analizi”, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, Sayı: 50.
52. Özdemir, S. (2007), Küreselleşme Sürecinde Refah Devleti, İTO, Yayın No: 2007-57, İstanbul.
53. Pekküçüksen, Ş. (2004), “Sosyal Belediyecilik ve Selçuklu Belediyesi Şefkat Evleri Örneği”, Yerel Yönetimler Kongresi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, ss. 459–466.
54. Pektaş, E.K. (2010), “Türkiye’de Sosyal Belediyecilik Uygulamaları ve Karşılaşılan Sorunlar”, Akademik İncelemeler Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 1, ss.5-23.
55. Roche, M. (1992), Rethinking Citizenship: Welfare, Ideology and Change in Modern Society, Polity Press, Cambridge ve New York.
56. Seyyar, A. (2008), Sosyal Siyaset Terimleri; Sakarya Yayıncılık, Sakarya.
57. Soysal, M. (1997), 100 Soruda Anayasanın Anlamı, 11.baskı, Gerçek Yayınevi, İstanbul.
58. Şahinoğlu, İ. (2014), “Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde Türkiye’de Sosyal Belediyecilik Anlayışı”, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
59. Şeker, M. (2011), Yerel Yönetimlerde Sosyal Bütçeyi İzleme Raporu, TESEV Yayınları, Mart.
60. Şenkal, A. (2007), Küreselleşme Sürecinde Sosyal Politika, 2. Baskı, Alfa Yayınları, İstanbul.
61. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü (2025), Mahalli İdareler Bütçe İstatistikleri, https://muhasebat.hmb.gov.tr/mahalli-idareler-butce-istatistikleri, (Erişim Tarihi: 15.11.2025).
62. Taylor–Gooby, P. (2001), “Sustaining state welfare in hard times: Who will foot the bill?”, Journal of European Social Policy, Vol:11, No:2, May, p.133-147.
63. Toprak, D. (2015), “Uygulamada Ortaya Çıkan Farklı Refah Devleti Modelleri Üzerine Bir İnceleme”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 2015/1, Sayı:21, 151-175.
64. Toprak, D. ve Şataf, C. (2009), “Türkiye’de Yerel Yönetimler Reformu Çerçevesinde Sosyal Belediyecilik Yaklaşımı”, Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 1, ss.11-24.
65. Toprak, D. ve Şataf, C. (2017), “Türkiye’de Sosyal Belediyecilik Çerçevesinde Sosyal Harcamalar Üzerine Genel Bir Değerlendirme”, Sayıştay Dergisi, Sayı:106, Temmuz- Eylül 2017, ss.63-86.
66. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982), Resmî Gazete, Tarih: 9/11/1982, Sayı: 17863 (Mükerrer), https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/, (Erişim Tarihi: 15.11.2025).
67. Uslu, H. (2013), “Sosyal Politika Açısından Belediyeler ve Sosyal Belediyecilik”, içinde Kemal Özden (der.), Yerel Yönetimlerde Güncel Sorunlar ve Tartışmalar.
68. Ünlü, U. (2016), “Sosyal Belediyecilik Anlayışının E-Belediyecilik Uygulamalarına Entegre Edilmesi, Sayıştay Dergisi, Sayı: 102, ss. 63-89.
69. Yay, S. (2014), Tarihsel Süreçte Türkiye’de Sosyal Devlet, 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 3(9), s. 147-161.
70. Yıldırım, U. ve Göktürk, İ. (2008), “Toplumsal Sorunların Çözümünde Yeni Belediyecilik Anlayışı: Sosyal Belediyecilik Yaklaşımı”, Sakarya Üniversitesi İ.İ.B.F., 1. Ulusal Yerel Yönetimler Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Sakarya 23-24 Ekim 2008, ss.237-255.