-

Öz

It is impossible to consider the political history and civil-military relation in Turkey without Süleyman Demirel. His attitude towards military interventions is one of the most argued and complicated issue about Demirel. He reacted differently to military interventions and great difference existed especially in the 28 February era. It is impossible to consider the topic without restricting the several effects behind the attitudes of Demirel towards military interventions. Ideologies can basically explain “the issue of Demirel - military interventions”. The ideologies or ideological elements of central right related to military interventions can be categorized into five: democracy, religious conservatism and secularism, political statism, nationalism and Kemalism (Atatürkçülük). These political elements had different influences on approaches of Demirel to military interventions changing from opposition to alliance. As a result of this, a serious continuation existed after 27 May, 12 March and 12 September, while a partial rapture in the 28 February in the reaction of Demirel to military interventions. In conclusion, the different attitudes of Demirel toward military interventions are the differences of ideologies, central right and so the Turkish political structure.

Anahtar Kelimeler

• Süleyman Demirel, Central Right, Ideology, Military Intervention, Political Periods

Merkez Sağ İdeolojisi Çerçevesinde Süleyman Demirel ve Askerî Müdahaleler

Öz

Türkiye’de siyasal tarihi ve sivil-asker ilişkisini Süleyman Demirel’siz incelemek mümkün değildir. Demirel hakkında değişkenliğinin anlaşıldığı ve en fazla tartışıldığı konuların başında askeri müdahaleler karşısındaki tutumu gelmektedir. Demirel askeri müdahalelere farklı tepkiler vermiş, özellikle 28 Şubat döneminde önemli farklılık olmuştur. Demirel’in askeri müdahaleler karşısındaki tutumundaki birçok etkenleri sınırlamadan konunun incelenmesi mümkün değildir. “Demirel - askeri müdahaleler sorunsalını” açıklamayı en başta ideolojiler sağlayacaktır. Askeri müdahalelere olan etkisi bakımından merkez sağın ideolojileri ya da ideolojik unsurları beş ayrı başlık altında incelenebilir: demokrasi, dini muhafazakârlık ve laiklik, siyasal devletçilik, milliyetçilik ve Atatürkçülük. Bu siyasal unsurlar Demirel’de karşı olmadan ittifak etmeye kadar birçok şekilde askeri müdahalelere yaklaşımda etkili olmuştur. Bunun sonucu olarak, Demirel’in askeri müdahalelere olan tepkisinde 27 Mayıs sonrasında, 12 Mart ve 12 Eylül’de önemli bir devamlılık yaşanırken, sadece 28 Şubat’ta kısmi kopuş yaşanmıştır. Sonuçta, Demirel’in askeri müdahaleler karşısındaki tutum değişiklikleri ideolojilerin, merkez sağın ve nihayetinde Türk siyasal yapısının değişiklikleridir.

Anahtar Kelimeler

• Süleyman Demirel, Merkez Sağ, İdeoloji, Askeri Müdahale, Siyasal Dönemler

Kaynakça

1. Ahmad, F. (2007) Demokrasi Sürecinde Türkiye, Hil Yayınları, İstanbul.
2. Altınay, A. Ve Bora, T. (2002) “Ordu Militarizm Ve Milliyetçilik”, Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce 2 Kemalizm, İletişim Yayınları, İstanbul.
3. Arcayürek, C. (1986a) Demokrasi Dönemecinde Üç Adam, Bilgi Kitapevi, Ankara.
4. Arcayürek, C. (1986b) Demokrasi Dur 12 Eylül 1980, Bilgi Kitapevi, Ankara.
5. Arcayürek, C. (2002) Sessiz Darbe, Bilgi Kitapevi, Ankara.
6. Bayramoğlu, A. ( 2007) 28 Şubat Bir Müdahalenin Güncesi, İletişim Yayınları, İstanbul.
7. Birand, M. A., Dündar, C. ve Çaplı, B. (2008), 12 Mart İhtilalin Pençesinde Demokrasi, İmge Kitabevi, Ankara.
8. Bora, T. , Taşkın, Y. (2004) “Ordu Militarizm Ve Milliyetçilik”, Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce 2 Kemalizm, İletişim Yayınları, İstanbul.

9. Cılızoğlu, T. (1988), Zincirbozan’dan Bugüne Demokrasi Mücadelesinde Demirel. Matay Yayınevi, İstanbul.
10. Cizre, Ü. (1999) Muktedirlerin Siyaseti: Merkez Sağ-Ordu-İslamcılık,