Öz
Türkiye, depremlere yol açan önemli tektonik hareketlerin düzenli olarak meydana geldiği aktif fay hatları üzerinde yer almaktadır. Kuzey Anadolu Fay hattında yer alan Batı Anadolu, daha yüksek bir deprem riskine sahiptir. Bu çalışma, Türkiye'de 1970-2021 yıllarını kapsayan deprem büyüklüklerindeki anomalileri tespit etmeye odaklanmaktadır. Analizde deprem büyüklüğü verilerinin uygunluğunu incelemek ve potansiyel anomalileri belirlemek için Benford Yasası ve Blok Maksima çerçevesinde Genelleştirilmiş Uç Değer dağılımını kullanmaktadır. Bu çalışma, söz konusu yöntemleri özellikle Ege Bölgesi’ne uygulayan ilk çalışmalardan biri olmakla beraber tektonik açıdan aktif bu bölgede deprem riski üzerine yeni bakış açıları sunmaktadır. Büyüklüğü 3.0 ve üzerinde olan 15845 sismik olaydan oluşan veri seti her iki istatistiksel yöntem kullanılarak değerlendirilmiştir. Benford Yasası, verilerin doğal örüntülere uygun olduğunu göstermiş ve istatistiksel testler büyüklük verilerindeki ilk rakamların beklenen dağılımını doğrulamıştır. Blok Maksima yaklaşımıyla uygulanan Genelleştirilmiş Uç Değer dağılımı, ekstrem olayların beklenen büyüklüğünün daha uzun geri dönüş süreleriyle arttığını, geri dönüş seviyelerinin 2 yıl için 4,77 Mw, 20 yıl için 5,81 Mw ve 100 yıl için 6,36 Mw olarak tahmin edildiğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, sismik riskleri değerlendirmek ve deprem verilerindeki potansiyel anomalileri belirlemek için bu istatistiksel yöntemlerin kullanılmasının önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Benford yasası blok maksima deprem tehlikesi genelleştirilmiş uç değer yaklaşımı
Proje Numarası
124F059
Kaynakça
- Stein, S. and Wysession, M., Introduction to Seismology, Earthquakes, and Earth Structure, Blackwell, Malden, Mass, (2003).
- Kanamori, H., "Real-time seismology and earthquake damage mitigation", Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 33(1), 195–214, (2005).
- Turcotte, D. L. and Schubert, G., Geodynamics, 2. Baskı, Cambridge University Press, Cambridge, (2002).
- KOERI, "6 Şubat 2023 ML7.5 Ekinözü-Kahramanmaraş Depremi", http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/2/06-subat-2023-ml7-5-ekinozu-kahramanmaras-depremi/ , (15.02.2023).
- Duman, T. Y., Çan, T., Emre, Ö., Kadirioğlu, F. T., Başarır, B. B., Kılıç, T., Arslan, S., Özalp, S., Kartal, R. F., Kalafat, D., Karakaya, F., Eroğlu, A. T., Özel, N. M., Ergintav, S., Akkar, S., Altınok, Y., Tekin, S., Cingöz, A. and Kurt, A. İ., Türkiye Sismotektonik Haritası Ölçek 1:1.250.000, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Özel Yayın Serisi – 34, Ankara, (2017).
- Öcal, A., "Natural disasters in Turkey: Social and economic perspective", International Journal of Disaster Risk Management, 1(1), 51–61, (2019).
- Barka, A. and Reilinger, R., "Active tectonics of the Eastern Mediterranean region: Deduced from GPS, neotectonic and seismicity data", Annali di Geofisica, 40, 587–610, (1997).
- Seyitoğlu, G. and Scott, B. C., "The age of the Menderes graben (west Turkey) and its tectonic implications", Geological Magazine, 29, 239–242, (1992).
- Seyitoğlu, G. and Scott, B. C., "Age of Alagehir graben (west Turkey) and its tectonic implications", Geological Journal, 31, 1–11, (1996).
- Koçyiğit, A., Yusufoğlu, H. ve Bozkurt, E., "Evidence from the Gediz graben for episodic two-stage extension in western Turkey", Journal of the Geological Society of London, 156, 605–616, (1999).
- Şalk, M., Altıner, Y. and Ergün, M., "Geodynamics of western Turkey and implications", Proceedings of International Conference on Earthquake Hazard and Risk in the Mediterranean Region, I, 179–189, (2000).
- Kahraman, S., Baran, T. and Şalk, M., "Frequency and Risk Analyses for İzmir and its Surrounding Region Earthquake", Proceedings of VIth International Conference on Advances in Civil Engineering, I, 500–509, İstanbul, (2004).
- Çağatay, İ. H., "Experimental evaluation of buildings damaged in recent earthquakes in Turkey", Engineering Failure Analysis, 12(3), 440–452, (2005).
- Bayrak, Y. and Bayrak, E., "An evaluation of earthquake hazard potential for different regions in Western Anatolia using the historical and instrumental earthquake data", Pure and Applied Geophysics, 169(10), 1859–1873, (2012).
- Karadaş, A. and Öner, E., "The Effects of Alluvial Geomorphology of the Bornova Plain on the Damage Caused by the 30 October 2020 Samos Earthquake in İzmir-Bayraklı", Journal of Geography, 42, 139–153, (2021).
- Yegulalp, T. M. and Kuo, J. T., "Statistical prediction of the occurrence of maximum magnitude earthquakes", Bulletin of the Seismological Society of America, 64(2), 393–414, (1974).
- Knopoff, L. and Kagan, Y., "Analysis of the theory of extremes as applied to earthquake problems", Journal of Geophysical Research, 82(36), 5647–5657, (1977).
- Kagan, Y. Y. and Jackson, D. D., "Probabilistic forecasting of earthquakes", Geophysical Journal International, 143(2), 438–453, (2000).
- Pisarenko, V. F. and Sornette, D., "Statistical detection and characterization of a deviation from the Gutenberg-Richter distribution above magnitude 8", Pure and Applied Geophysics, 161, 839–864, (2004).
- Apostol, B. F., "A model of seismic focus and related statistical distributions of earthquakes", Physics Letters A, 357(6), 462–466, (2006).
- Lombardi, A. M. and Marzocchi, W., "Evidence of clustering and nonstationarity in the time distribution of large worldwide earthquakes", Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 112, 1–15, (2007).
- Kagan, Y. Y., "Statistical distributions of earthquake numbers: consequence of branching process", Geophysical Journal International, 180(3), 1313–1328, (2010).
- Pisarenko, V. F., Sornette, D. and Rodkin, M. V., "Distribution of maximum earthquake magnitudes in future time intervals: application to the seismicity of Japan (1923–2007)", Earth, Planets and Space, 62, 567–578, (2010).
- Pisarenko, V. F., Sornette, A., Sornette, D. and Rodkin, M. V., "Characterization of the tail of the distribution of earthquake magnitudes by combining the GEV and GPD descriptions of extreme value theory", Pure and Applied Geophysics, 171, 1599–1624, (2014).
- Dutfoy, A., "Estimation of tail distribution of the annual maximum earthquake magnitude using extreme value theory", Pure and Applied Geophysics, 176(2), 527–540, (2019).
- Diekmann, A., "Not the first digit! Using Benford's law to detect fraudulent scientific data", Journal of Applied Statistics, 34(3), 321–329, (2007).
- Nigrini, M. J. and Mittermaier, L. J., "The use of Benford's Law as an Aid in Analytical Procedures", Auditing: A Journal of Practice and Theory, 16(2), 52, (1997).
- Özkan, K., "Estimating ecosystem naturalness using Benford’s law and generalized Benford’s law", Turkish Journal of Forestry, 22(2), 73–82, (2021).
- De, A. S. and Sen, U., "Benford's law detects quantum phase transitions similarly as earthquakes", Physics Letters A, 95(5), 5008, (2011).
- Sottili, G., Palladino, D. M. and Giaccio, B., "Benford’s law in time series analysis of seismic clusters", Mathematical Geosciences, 44, 619–634, (2012).
- Diaz, J., Gallart, J. and Ruiz, M., On the ability of the Benford's law to detect earthquakes and discriminate seismic signals, Seismological Research Letters, 86, 1, 192–201, (2015).
- Newcomb, S., Note on the frequency of use of the different digits in natural numbers, American Journal of Mathematics, 4, 1, 39–40, (1881).
- Benford, F., The law of anomalous numbers, Proceedings of the American Philosophical Society, 551–572, (1938).
- Varian, H., Benford’s Law, The American Statistician, 26, 3, 65, (1972).
- Nigrini, M. J., The detection of income tax evasion through an analysis of digital distribution, PhD Thesis, University of Cincinnati, Cincinnati, (1992).
- Nigrini, M. J., A taxpayer compliance application of Benford’s law, Journal of the American Taxation Association, 18, 1, 72–91, (1996).
- Nigrini, M. J. and Miller, S. J., Benford’s law applied to hydrology data—results and relevance to other geophysical data, Mathematical Geology, 39, 469–490, (2007).
- Sambridge, M., Tkalčić, H. and Jackson, A., Benford's law in the natural sciences, Geophysical Research Letters, 37, 22, 1–5, (2010).
- Geyer, A. and Martí, J., Applying Benford's law to volcanology, Geology, 40, 4, 327–330, (2012).
- Cleary, R. and Thibodeau, J. C., Applying digital analysis using Benford's law to detect fraud: The dangers of type I errors, Auditing: A Journal of Practice and Theory, 24, 1, 77–81, (2005).
- Durtschi, C., Hillison, W. and Pacini, C., The effective use of Benford’s law to assist in detecting fraud in accounting data, Journal of Forensic Sciences, 5, 1, 17–34, (2004).
- Hindls, R. and Hronová, S., Benford's Law and Possibilities for Its Use in Governmental Statistics, Statistika: Statistics & Economy Journal, 95, 2, (2015).
- Fisher, R. A. and Tippett, L. H. C., Limiting forms of the frequency distribution of the largest or smallest member of a sample, Proceedings of the Cambridge Philosophical Society, (1928).
- Liu, X., Data analysis in extreme value theory, Master Thesis, University of North Carolina at Chapel Hill, Department of Statistics and Operations Research, (2009).
- Mallor, F. and Omey, E., An introduction to statistical modelling of extreme values, Hub Research Paper, 36, 5–31, (2009).
- Hill, B. M., A simple general approach to inference about the tail of a distribution, Annals of Statistics, 3, 1163–1174, (1975).
- Davison, A. C. and Smith, R. L., Models for exceedances over high thresholds, Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Statistical Methodology), 52, 3, 393–425, (1990).
- Kalafat, D. and Görgün, E., An example of triggered earthquakes in western Turkey: 2000–2015 Afyon-Akşehir Graben earthquake sequences, Journal of Asian Earth Sciences, 146, 103–113, (2017).
- Turkan, S. and Özel, G., Modeling destructive earthquake casualties based on a comparative study for Turkey, Natural Hazards, 72, 2, 1093–1110, (2014).
- Flerit, F., Armijo, R., King, G. and Meyer, B., The mechanical interaction between the propagating North Anatolian Fault and the back-arc extension in the Aegean, Earth and Planetary Science Letters, 224, 3–4, 347–362, (2004).
- Bohnhoff, M., Harjes, H. P. and Meier, T., Deformation and stress regimes in the Hellenic subduction zone from focal mechanisms, Journal of Seismology, 9, 3, 341–366, (2005).
- TUBITAK 1002, Earthquake Magnitude Estimation for the Western Anatolia Region with Bidirectional Deep Learning Methods, Proje No: 124F059, (2024).
- AFAD Earthquake Department, 30 October 2020 Aegean Sea, Seferihisar (İzmir) Offshore (17.26 km) Preliminary Evaluation Report on Mw 6.6 Earthquake, (2020).
- Şengör, A. M. C., The North Anatolian transform fault: its age, offset and tectonic significance, Journal of the Geological Society, 136, 269–282, (1979a).
- Şengör, A. M. C., Mid-Mesozoic closure of Permo-Triassic Tethys and its implications, Nature, 279, 590–593, (1979b).
- Tan, O., Turkish Homogenized Earthquake Catalogue (TURHEC), Natural Hazards and Earth System Sciences, https://doi.org/10.5281/zenodo.5056801 , (2021).
- Scordilis, E. M., Empirical global relations converting MS and mb to moment magnitude, Journal of Seismology, 10, 225–236, (2006).
- Kadirioglu, F. T. and Kartal, R. F., The new empirical magnitude conversion relations using an improved earthquake catalogue for Turkey and its near vicinity, Turkish Journal of Earth Sciences, 25, 4, 300–310, (2016).
- Gardner, J. K. and Knopoff, L., Is the sequence of earthquakes in Southern California with aftershocks removed, Poissonian?, Bulletin of the Seismological Society of America, 64, 5, 1363–1367, (1974).
Öz
Türkiye is located on active fault lines where significant tectonic movements occur regularly leading to earthquakes. Western Anatolia, being in the North Anatolian Fault Zone, has a higher earthquake risk. This study focuses on detecting anomalies in earthquake magnitudes in Türkiye, spanning the years 1970 to 2021. The analysis utilizes Benford's Law and the Generalized Extreme Value distribution within the Block Maxima framework to examine the conformity of earthquake magnitude data and identify potential anomalies. This study is one of the first to apply these methods specifically to the Aegean Region, providing new insights into the seismic risk in this tectonically active region. The dataset, comprising 15845 seismic events with magnitudes of 3.0 and above, was evaluated using both statistical methods. Benford's Law indicated that the data conforms to natural patterns, with statistical tests confirming the expected distribution of first digits in the magnitude data. The Generalized Extreme Value distribution, applied through the Block Maxima approach, revealed that the expected magnitude of extreme events increases with longer return periods, with return levels estimated at 4.77 Mw for 2 years, 5.81 Mw for 20 years, and 6.36 Mw for 100 years. These findings highlight the importance of using these statistical methods to assess seismic risks and identify potential anomalies in earthquake data.
Anahtar Kelimeler
Benford block maxima earthquake hazard generalized extreme value approach
Proje Numarası
124F059
Kaynakça
- Stein, S. and Wysession, M., Introduction to Seismology, Earthquakes, and Earth Structure, Blackwell, Malden, Mass, (2003).
- Kanamori, H., "Real-time seismology and earthquake damage mitigation", Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 33(1), 195–214, (2005).
- Turcotte, D. L. and Schubert, G., Geodynamics, 2. Baskı, Cambridge University Press, Cambridge, (2002).
- KOERI, "6 Şubat 2023 ML7.5 Ekinözü-Kahramanmaraş Depremi", http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/2/06-subat-2023-ml7-5-ekinozu-kahramanmaras-depremi/ , (15.02.2023).
- Duman, T. Y., Çan, T., Emre, Ö., Kadirioğlu, F. T., Başarır, B. B., Kılıç, T., Arslan, S., Özalp, S., Kartal, R. F., Kalafat, D., Karakaya, F., Eroğlu, A. T., Özel, N. M., Ergintav, S., Akkar, S., Altınok, Y., Tekin, S., Cingöz, A. and Kurt, A. İ., Türkiye Sismotektonik Haritası Ölçek 1:1.250.000, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Özel Yayın Serisi – 34, Ankara, (2017).
- Öcal, A., "Natural disasters in Turkey: Social and economic perspective", International Journal of Disaster Risk Management, 1(1), 51–61, (2019).
- Barka, A. and Reilinger, R., "Active tectonics of the Eastern Mediterranean region: Deduced from GPS, neotectonic and seismicity data", Annali di Geofisica, 40, 587–610, (1997).
- Seyitoğlu, G. and Scott, B. C., "The age of the Menderes graben (west Turkey) and its tectonic implications", Geological Magazine, 29, 239–242, (1992).
- Seyitoğlu, G. and Scott, B. C., "Age of Alagehir graben (west Turkey) and its tectonic implications", Geological Journal, 31, 1–11, (1996).
- Koçyiğit, A., Yusufoğlu, H. ve Bozkurt, E., "Evidence from the Gediz graben for episodic two-stage extension in western Turkey", Journal of the Geological Society of London, 156, 605–616, (1999).
- Şalk, M., Altıner, Y. and Ergün, M., "Geodynamics of western Turkey and implications", Proceedings of International Conference on Earthquake Hazard and Risk in the Mediterranean Region, I, 179–189, (2000).
- Kahraman, S., Baran, T. and Şalk, M., "Frequency and Risk Analyses for İzmir and its Surrounding Region Earthquake", Proceedings of VIth International Conference on Advances in Civil Engineering, I, 500–509, İstanbul, (2004).
- Çağatay, İ. H., "Experimental evaluation of buildings damaged in recent earthquakes in Turkey", Engineering Failure Analysis, 12(3), 440–452, (2005).
- Bayrak, Y. and Bayrak, E., "An evaluation of earthquake hazard potential for different regions in Western Anatolia using the historical and instrumental earthquake data", Pure and Applied Geophysics, 169(10), 1859–1873, (2012).
- Karadaş, A. and Öner, E., "The Effects of Alluvial Geomorphology of the Bornova Plain on the Damage Caused by the 30 October 2020 Samos Earthquake in İzmir-Bayraklı", Journal of Geography, 42, 139–153, (2021).
- Yegulalp, T. M. and Kuo, J. T., "Statistical prediction of the occurrence of maximum magnitude earthquakes", Bulletin of the Seismological Society of America, 64(2), 393–414, (1974).
- Knopoff, L. and Kagan, Y., "Analysis of the theory of extremes as applied to earthquake problems", Journal of Geophysical Research, 82(36), 5647–5657, (1977).
- Kagan, Y. Y. and Jackson, D. D., "Probabilistic forecasting of earthquakes", Geophysical Journal International, 143(2), 438–453, (2000).
- Pisarenko, V. F. and Sornette, D., "Statistical detection and characterization of a deviation from the Gutenberg-Richter distribution above magnitude 8", Pure and Applied Geophysics, 161, 839–864, (2004).
- Apostol, B. F., "A model of seismic focus and related statistical distributions of earthquakes", Physics Letters A, 357(6), 462–466, (2006).
- Lombardi, A. M. and Marzocchi, W., "Evidence of clustering and nonstationarity in the time distribution of large worldwide earthquakes", Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 112, 1–15, (2007).
- Kagan, Y. Y., "Statistical distributions of earthquake numbers: consequence of branching process", Geophysical Journal International, 180(3), 1313–1328, (2010).
- Pisarenko, V. F., Sornette, D. and Rodkin, M. V., "Distribution of maximum earthquake magnitudes in future time intervals: application to the seismicity of Japan (1923–2007)", Earth, Planets and Space, 62, 567–578, (2010).
- Pisarenko, V. F., Sornette, A., Sornette, D. and Rodkin, M. V., "Characterization of the tail of the distribution of earthquake magnitudes by combining the GEV and GPD descriptions of extreme value theory", Pure and Applied Geophysics, 171, 1599–1624, (2014).
- Dutfoy, A., "Estimation of tail distribution of the annual maximum earthquake magnitude using extreme value theory", Pure and Applied Geophysics, 176(2), 527–540, (2019).
- Diekmann, A., "Not the first digit! Using Benford's law to detect fraudulent scientific data", Journal of Applied Statistics, 34(3), 321–329, (2007).
- Nigrini, M. J. and Mittermaier, L. J., "The use of Benford's Law as an Aid in Analytical Procedures", Auditing: A Journal of Practice and Theory, 16(2), 52, (1997).
- Özkan, K., "Estimating ecosystem naturalness using Benford’s law and generalized Benford’s law", Turkish Journal of Forestry, 22(2), 73–82, (2021).
- De, A. S. and Sen, U., "Benford's law detects quantum phase transitions similarly as earthquakes", Physics Letters A, 95(5), 5008, (2011).
- Sottili, G., Palladino, D. M. and Giaccio, B., "Benford’s law in time series analysis of seismic clusters", Mathematical Geosciences, 44, 619–634, (2012).
- Diaz, J., Gallart, J. and Ruiz, M., On the ability of the Benford's law to detect earthquakes and discriminate seismic signals, Seismological Research Letters, 86, 1, 192–201, (2015).
- Newcomb, S., Note on the frequency of use of the different digits in natural numbers, American Journal of Mathematics, 4, 1, 39–40, (1881).
- Benford, F., The law of anomalous numbers, Proceedings of the American Philosophical Society, 551–572, (1938).
- Varian, H., Benford’s Law, The American Statistician, 26, 3, 65, (1972).
- Nigrini, M. J., The detection of income tax evasion through an analysis of digital distribution, PhD Thesis, University of Cincinnati, Cincinnati, (1992).
- Nigrini, M. J., A taxpayer compliance application of Benford’s law, Journal of the American Taxation Association, 18, 1, 72–91, (1996).
- Nigrini, M. J. and Miller, S. J., Benford’s law applied to hydrology data—results and relevance to other geophysical data, Mathematical Geology, 39, 469–490, (2007).
- Sambridge, M., Tkalčić, H. and Jackson, A., Benford's law in the natural sciences, Geophysical Research Letters, 37, 22, 1–5, (2010).
- Geyer, A. and Martí, J., Applying Benford's law to volcanology, Geology, 40, 4, 327–330, (2012).
- Cleary, R. and Thibodeau, J. C., Applying digital analysis using Benford's law to detect fraud: The dangers of type I errors, Auditing: A Journal of Practice and Theory, 24, 1, 77–81, (2005).
- Durtschi, C., Hillison, W. and Pacini, C., The effective use of Benford’s law to assist in detecting fraud in accounting data, Journal of Forensic Sciences, 5, 1, 17–34, (2004).
- Hindls, R. and Hronová, S., Benford's Law and Possibilities for Its Use in Governmental Statistics, Statistika: Statistics & Economy Journal, 95, 2, (2015).
- Fisher, R. A. and Tippett, L. H. C., Limiting forms of the frequency distribution of the largest or smallest member of a sample, Proceedings of the Cambridge Philosophical Society, (1928).
- Liu, X., Data analysis in extreme value theory, Master Thesis, University of North Carolina at Chapel Hill, Department of Statistics and Operations Research, (2009).
- Mallor, F. and Omey, E., An introduction to statistical modelling of extreme values, Hub Research Paper, 36, 5–31, (2009).
- Hill, B. M., A simple general approach to inference about the tail of a distribution, Annals of Statistics, 3, 1163–1174, (1975).
- Davison, A. C. and Smith, R. L., Models for exceedances over high thresholds, Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Statistical Methodology), 52, 3, 393–425, (1990).
- Kalafat, D. and Görgün, E., An example of triggered earthquakes in western Turkey: 2000–2015 Afyon-Akşehir Graben earthquake sequences, Journal of Asian Earth Sciences, 146, 103–113, (2017).
- Turkan, S. and Özel, G., Modeling destructive earthquake casualties based on a comparative study for Turkey, Natural Hazards, 72, 2, 1093–1110, (2014).
- Flerit, F., Armijo, R., King, G. and Meyer, B., The mechanical interaction between the propagating North Anatolian Fault and the back-arc extension in the Aegean, Earth and Planetary Science Letters, 224, 3–4, 347–362, (2004).
- Bohnhoff, M., Harjes, H. P. and Meier, T., Deformation and stress regimes in the Hellenic subduction zone from focal mechanisms, Journal of Seismology, 9, 3, 341–366, (2005).
- TUBITAK 1002, Earthquake Magnitude Estimation for the Western Anatolia Region with Bidirectional Deep Learning Methods, Proje No: 124F059, (2024).
- AFAD Earthquake Department, 30 October 2020 Aegean Sea, Seferihisar (İzmir) Offshore (17.26 km) Preliminary Evaluation Report on Mw 6.6 Earthquake, (2020).
- Şengör, A. M. C., The North Anatolian transform fault: its age, offset and tectonic significance, Journal of the Geological Society, 136, 269–282, (1979a).
- Şengör, A. M. C., Mid-Mesozoic closure of Permo-Triassic Tethys and its implications, Nature, 279, 590–593, (1979b).
- Tan, O., Turkish Homogenized Earthquake Catalogue (TURHEC), Natural Hazards and Earth System Sciences, https://doi.org/10.5281/zenodo.5056801 , (2021).
- Scordilis, E. M., Empirical global relations converting MS and mb to moment magnitude, Journal of Seismology, 10, 225–236, (2006).
- Kadirioglu, F. T. and Kartal, R. F., The new empirical magnitude conversion relations using an improved earthquake catalogue for Turkey and its near vicinity, Turkish Journal of Earth Sciences, 25, 4, 300–310, (2016).
- Gardner, J. K. and Knopoff, L., Is the sequence of earthquakes in Southern California with aftershocks removed, Poissonian?, Bulletin of the Seismological Society of America, 64, 5, 1363–1367, (1974).
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | İstatistiksel Analiz, Uygulamalı İstatistik |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Proje Numarası | 124F059 |
| Gönderilme Tarihi | 9 Mayıs 2025 |
| Kabul Tarihi | 30 Eylül 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 12 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 12 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 1 |
Kaynak Göster
Amaç ve Kapsam
Dergimizin ana hedefi; bilimsel normlara ve bilim etiğine uygun, nitelikli ve özgün çalışmaları titizlikle değerlendirerek, düzenli aralıklarla yayımlayan ve fen bilimleri alanında tercih edilen öncelikli dergiler arasında yer almaktır.
Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü tarafından Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez yayımlanan hakemli bir dergidir. Dergide; Fen bilimleri, Mühendislik bilimleri ve Fen-Matematik Eğitimi alanlarının kapsamına giren özgün araştırma makaleleri, kısa makaleler, derlemeler yayımlanabilir. Derleme makaleler Editör kurulu kararı ile her sayıda kısıtlı adette değerlendirmeye alınacaktır.
Yazım Kuralları
Yazar Rehberi
Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
Makale Yazım Kuralları
- Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi (Journal of the Institute of Science and Technology of Balıkesir University) bütün Fen, Mühendislik ve Mimarlık Anabilim Dallarını ilgilendiren konulardaki önemli, özgün, kaliteli araştırma ve çalışma makalelerini yayınlayan hakemli ve bilimsel bir dergidir. Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez yayınlanır.
- Dergide yayımlanacak olan eserler, daha önce bir başka dergide yayımlanmamış, yayımlanmak üzere gönderilmemiş ya da yayım için kabul edilmemiş olmalıdır. Herhangi bir bilimsel toplantıda sunulmuş ve yayımlanmamış yazılarda, toplantının adı, yeri ve tarihi belirtilmelidir.
- Derginin yayıncısı, editörü ve yayın kurulu yazarların belirtmiş olduğu görüş ve düşünceler ile doğabilecek etik ihlallerinin sorumluluğunu kabul etmekle yükümlü olmayıp dergide yer alan makale ve yazıların sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.
- Dergiye yayımlanmak üzere gönderilen çalışmalar öncelikle şekil/yazım şartları bakımından ön değerlendirmeye alınır. Yazım kuralları itibariyle şartları sağlamayan çalışmalar hakemlere gönderilmez. Şartlara uygun olan çalışmalar, içerik açısından incelenmek üzere en az iki hakeme gönderilir. Makaleyi değerlendiren hakemlerin kimlikleri hakkında yazarlara, gönderilen makalenin kime ait olduğu konusunda da hakemlere bilgi verilmez. Hakem raporları gizlidir. Hakemlerden olumlu rapor alamayan makaleler yayımlanmaz ve yazarına iade edilmez; bu konuda idari ve adli sorumluluk kabul edilmez. Hakemler tarafından düzeltme istenen yazılar ise gerekli değişiklikler için yazar(lar)a geri gönderilir. Düzeltilmiş metni belirtilen süre içerisinde dergiye ulaştırmak yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
- Çalışma, editörlere 1 nüsha halinde elektronik ortamda sunulmalıdır. Makalenin elektronik ortamda gönderilebilmesi için, sisteme üye olunmalı ve kullanıcı girişi yapılmalıdır. Kullanıcı girişi yapıldıktan sonra “Makale Gönder” bağlantısı kullanılarak makale sisteme kayıt edilir. Sisteme kaydedilecek çalışmalarda yazar adları bulunmalıdır. Kör hakemlik süreci ilgili alan editörü tarafından başlatılacaktır. Yayımlanmak üzere gönderilen makaleler ekler ve kaynakça dahil olmak üzere 20 sayfayı geçmemelidir. Çalışmalar sisteme yüklenirken Başlık, Anahtar Kelimeler ve Öz makalenin yazıldığı dil dışında ikinci bir dil olarak dergipark üst verisine mutlaka girilmelidir.
- Ulakbim TR DİZİN kararları doğrultusunda dergimize yüklenecek çalışmalarda etik kurul izni onay belgesi talep edilmektedir. Konu ile ilgili detaylı bilgiye ulaşmak için TIKLAYINIZ.
Göstereceğiniz ilgi için teşekkür ederiz.
Sayfa boyutu, sayısı ve kenar boşlukları | A4 formatında, en fazla (eğer mümkünse) 12 sayfa olmalıdır. Sol ve Sağ : 3 cm, Üst ve Alt: 2,5 cm. |
Sayfa numaraları | Sayfa numaraları sayfa altında ve ortada verilmelidir. |
Satır boşlukları | Bütün satır boşlukları Times New Roman karakterinde ve 12 punto olmalıdır. |
Metin | Times New Roman karakterinde 12 punto ile, sağa ve sola dayalı olarak tek aralıklı yazılmalıdır. Noktadan sonra 2 boşluk, virgülden sonra 1 boşluk bırakılmalıdır. |
Paragraf | Her paragraf arasında bir satır boşluk bırakılmalı, paragraf başlarında içerden başlanmamalıdır (Tab tuşu kullanılmamalıdır). |
Makale başlığı | Sayfa başından 5 satır boşluk bırakıldıktan sonra, Times New Roman, 20 punto (koyu olmayacak) ile başlığın sadece ilk harfi büyük olacak şekilde sayfa ortalanarak yazılmalıdır. |
Yazar adı veya adları | Başlıktan sonra 2 satır boşluk bırakılarak, ünvan belirtilmeden, Adın ilk harfi ve SOYAD’ın tamamı büyük harf ile, birden fazla yazarlarda aralarına virgül konularak, Times New Roman, 12 punto, koyu ve sayfa ortalanarak yazılmalıdır. |
Yazarın/ların adresi/leri | Yazar adının hemen altına boşluk bırakılmadan, Times New Roman, 10 punto ve italik olarak yazılmalıdır. Adresleri aynı olan yazarlar için tek adres, farklı yazar adresleri alt alta boşluk bırakılmadan yazılmalıdır. |
İletişim yazarının bilgileri | Bütün yazarlar için Sorumlu yazar ilk sırada olacak şekilde; Ünvansız Ad SOYAD, e-mail adresi, ORCID ID numarası (http://orcid.org/xxxx-xxxx-xxxx-xxxx.) aralarına virgül konularak 1. sayfanın altına dipnot olarak, Times New Roman, 10 punto ile yazılmalıdır. |
Türkçe özet | Adres/ler den 3 satır boşluk bırakıldıktan sonra, Özet kelimesi Times New Roman yazı karakterinde, 12 punto, koyu ve sola dayalı olarak yazılmalıdır. Özet metni Times New Roman yazı karakterinde, 12 punto ve italik olarak yazılmalıdır. Özet metnin 100 ile 200 kelime arasında olmasına özen gösterilmelidir. Özet kelimesi ile özet metni arasında bir satır boşluk bırakılmalıdır. |
Anahtar kelimeler Keywords | Anahtar kelimeler: ve Keywords: kelimeleri Türkçe özetin ve İngilizce özetin altına bir satır boşluk bırakılarak, Times New Roman, 12 punto, koyu ve italik olarak yazılmalıdır. En az 3 en fazla 6 adet anahtar kelime verilmeli, anahtar kelimelerin birincisinin ilk harfi büyük diğerleri küçük harfle ve aralarına virgül konularak verilmelidir. |
İngilizce başlık ve Abstract | Türkçe anahtar kelimelerin altına 2 satır boşluk bırakılarak, Times New Roman, 16 punto (koyu olmayacak) ile başlığın sadece ilk harfi büyük olacak şekilde sayfa ortalanarak yazılmalıdır. Abstract, Türkçe özet formatında yazılmalıdır. |
Ana başlıklar | Ana Başlıklar sırasıyla numaralandırılmalıdır (1. Giriş 2. Deneysel çalışmalar gibi). Tüm başlıklar sola dayalı Times New Roman, 12 punto, koyu ve sadece ilk kelimenin ilk harfi büyük olacak şekilde yazılmalıdır. Ana başlıklardan önce 2 satır, sonra 1 satır boşluk bırakılmalıdır. |
Alt başlıklar | Alt başlıklar ana başlık numarasına uygun olarak numaralandırılmalıdır. Tüm alt başlıklar sola dayalı Times New Roman, 12 punto, koyu ve italik olarak sadece ilk kelimenin ilk harfi büyük olacak şekilde yazılmalıdır (2.1. Malzeme 2.2. Isıl işlemler gibi). Alt başlıklardan önce tek satır boşluk bırakılmalı, sonra ise boşluk bırakılmadan metine geçilmelidir. |
Şekiller Resimler Fotoğraflar | Sayfa sınırlarını aşmayacak şekilde ortalanarak, net ve okunaklı olmalıdır. Sıra ile numaralandırılmalıdır. Şekil no ve adları şeklin altında ortalanarak ve sadece ilk kelimenin ilk harfi büyük olarak verilmelidir. Şekiller ya bir çizim programı ile çizilmiş olmalı ya da en az 300 dpi çözünürlükte taranmış olmalıdır. Şekil olarak gösterilen grafik, resim ve metin kutularında yer alan yazı ve sayıların büyüklüğü makale içinde Times New Roman karakteri ile yazılmış 9 punto boyutundaki bir yazının büyüklüğünden az olmamalıdır. Şekilden önce, şekil adından önce ve sonra birer satır boşluk bırakılmalıdır. Şekiller metin içine yerleştirilirken mutlaka şekilden önce atıfta bulunulmalıdır. |
Tablolar | Sayfa sınırlarını aşmayacak şekilde ortalanarak konulmalıdır. Sıra ile numaralandırılmalıdır. Tablo no ve adları, tablonun üstünde tek satır boşluk ile sadece ilk kelimenin ilk harfi büyük olacak şekilde ortalanarak yazılmalıdır. Tablo adı yazılırken üstte ve altta birer satır, tablodan sonra yine bir satır boşluk bırakılmalıdır. Tablolara tablodan önce mutlaka metin içerisinde atıfta bulunulmalıdır. Tablo satır ve sütunlarındaki rakam ve yazılar Times New Roman 12 punto ile yazılmalıdır. Ancak zorunlu kalınan durumlarda yazı boyutu yazı sınırlarını geçmeyecek şekilde en az 9 puntoya kadar düşürülebilir. |
Denklemler | Metin içerisine yazılacak denklemler, word yazım programındaki denklem editörü ile sola dayalı olarak yazılmalı ve eşitliklere sağa dayalı olarak parantez içerisinde sıra ile numara verilmelidir. |
Semboller | Makale çok sayıda sembol içeriyor ya da makaledeki sembollerin açıklanması gerekiyorsa uluslararası standarda uygun olarak, semboller, kaynaklardan önce, Times New Roman 12 punto ile italik yazılmalıdır. Makalede ondalık gösterimde nokta kullanılmalı, binlikleri ayırırken virgül veya nokta kullanılmamalı gerekiyorsa tek boşluk kullanılmalıdır. |
Kaynaklar | Kaynaklar metin içerisinde sıra ile numaralandırılmalıdır. Makalenin sonunda bulunan kaynaklar bölümündeki sıralama, metinde verilen sıraya uygun olarak yapılmalıdır. Atıfta bulunulan kaynaklar; ya ….. [1]. şeklinde cümlenin sonunda yada ….. [1], ….. şeklinde cümle içinde verilmelidir. İki veya daha fazla kaynak yazarken verilecek kaynaklar sıralı ise [1,2,3,4] şeklinde değil, [1-4] şeklinde verilmelidir. Sıralı değil ise [8, 11, 15] şeklinde verilmelidir. Kaynaklar, Times New Roman 12 punto ile yazılmalı, sadece dergi, kitap ya da sempozyum adı kalın yazılmalıdır. Kaynaklar kısmında yer alan ulusal-uluslararası makalelerin yer aldığı dergi adları kısaltılmış halleriyle değil, açık olarak yazılmalıdır (örnek: dergi adı Wat. Res. şeklinde değil Water Resources şeklinde yazılmalı). |
Ulusal - Uluslararası Makaleler [1] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flocculation and sedimentation of high turbidity water, Water Resources, 25, 9, 1137-1143, (1998). Ulusal - Uluslararası Bildiriler [2] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flocculation and sedimentation of high turbidity waters, Proceedings , 9th Biennial Conference, International Association on Water Quality, 1137–1143, Vancouver, (1998). Ulusal - Uluslararası Kitap [3] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flocculation and sedimentation, 295, Technomics Press, Lancaster PA, (1998).
[4] Blackburn, T., Flocculation and sedimentation in Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Physical Processes, Technomics Press, 29-45, Lancaster PA, (1998).
[5] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flocculation and sedimentation, 295, Technomics Press, Lancaster PA, (1998). Makaleler [6] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flokülasyona hız gradyanı etkisi, Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi, 7, 4, 26–32, (1998). [7] Snell, F. D. ve Ettre, L. S., Encyclopedia of Industrial Chemical Analysis, 14, Interscience, New York, (1971). Basılmış Bilimsel Rapor [8] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., The effect of velocity gradient in flocculation, Technical Report, NATO Science for Stability Programme, 150, Brussels, (1998). Mesleki Teknik Rapor [9] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flokülasyona hız gradyanı etkisi, Teknik Rapor 45, İTÜ Geliştirme Vakfı, İstanbul, (1998). Doktora, Y.Lisans Tezi [10] Türker, K., Yapıların deprem davranışının belirlenmesi için çok modlu uyarlamalı yük artımı yöntemi, Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir, (2005). Standartlar [11] TS825, Binalarda ısı yalıtım kuralları, Türk Standartları, Ankara, (1998). Güncel Yazı [12] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flokülasyona hız gradyanı etkisi, Bilim ve Teknik, 363, 8, 23–45, (1998). [13] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flokülasyona hız gradyanı etkisi, Milliyet Gazetesi, sf.2, 3, 24, (1998). Web adresleri [14] Li, G., Hart, A. ve Gregory, J., Flokülasyona hız gradyanı etkisi, (1998).http://www.server.com/projects/paper2.html, (20.05.2004). | |
Başvuru Kontrol Listesi
Başvuru sürecünde yazarlar başvurularının aşağıdaki listedeki tüm maddelere uyduğunu kontrol etmelidirler, bu rehbere uymayan başvurular yazarlara geri döndürülecektir.
- Gönderilen çalışma daha önceden yayınlanmamış ve yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye değerlendirilmek üzere sunulmamıştır (Yazar Rehberi'nde detaylı açıklama verimiştir).
- Gönderi dosyası OpenOffice, Microsoft Word, RTF veya WordPerfect dokümanı dosyası biçimindedir.
- Gönderilen çalışma Yazar Rehberi'nde yer alan dergi yazım kurallarına ve makale örneklerine uygundur.
- Gönderilen çalışma için yazar bilgilerinin yer almadığı iThenticate (Akademik İntihal Engelleme) programından veya benzer diğer programlardan alınmış rapor ek dosya olarak sisteme eklenmiştir. Bu raporda sadece kaynakça çıkarılmıştır.
Çalışmaya ait tüm yazarların bilgileri (Kurum bilgisi, email adresi, ORCID numarası vb. ) dergi sisteme eklenmiştir.
- Yazınızı hakem değerlendirmesi yapılan bir dergi bölümüne gönderiyor iseniz kör hakemlikten emin olmak için tıklayın. Yardım sayfasındaki önerilere tam olarak uyunuz.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
- Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü tarafından Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez yayımlanan hakemli bir dergidir. Dergide; Fen bilimleri, Mühendislik bilimleri ve Fen-Matematik Eğitimi alanlarının kapsamına giren özgün araştırma makaleleri, kısa makaleler, derlemeler yayımlanabilir.
- Derginin yayıncısı, editörü ve yayın kurulu yazarların belirtmiş olduğu görüş ve düşünceler ile doğabilecek etik ihlallerinin sorumluluğunu kabul etmekle yükümlü olmayıp dergide yer alan makale ve yazıların sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.
- Dergiye yayımlanmak üzere gönderilen çalışmalar öncelikle şekil/yazım şartları bakımından ön değerlendirmeye alınır. Yazım kuralları itibariyle şartları sağlamayan çalışmalar hakemlere gönderilmez. Şartlara uygun olan çalışmalar, içerik açısından incelenmek üzere en az iki hakeme gönderilir. Makaleyi değerlendiren hakemlerin kimlikleri hakkında yazarlara, gönderilen makalenin kime ait olduğu konusunda da hakemlere bilgi verilmez. Hakem raporları gizlidir. Hakemlerden olumlu rapor alamayan makaleler yayımlanmaz ve yazarına iade edilmez; bu konuda idari ve adli sorumluluk kabul edilmez. Hakemler tarafından düzeltme istenen yazılar ise gerekli değişiklikler için yazar(lar)a geri gönderilir. Düzeltilmiş metni belirtilen süre içerisinde dergiye ulaştırmak yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
- Dergide yayımlanacak olan eserler, daha önce bir başka dergide yayımlanmamış, yayımlanmak üzere gönderilmemiş ya da yayım için kabul edilmemiş olmalıdır. Herhangi bir bilimsel toplantıda sunulmuş ve yayımlanmamış yazılarda, toplantının adı, yeri ve tarihi belirtilmelidir.
- Dergimiz herhangi bir yayın ücreti talep etmemektedir.
- Dergimiz belirtilmeyen diğer etik ilkeleri, editör, hakem ve yazar sorumlulukları için Committee on Publication Ethics (COPE) belirlenen/önerilen hususları kabul ve takip etmektedir. İlgili bilgi COPE websitesinden edinilebilir. COPE websitesi için TIKLAYINIZ.
Ücret Politikası
Dergimizde makale işlem ücreti alınmamaktadır.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
İmtiyaz Sahibi
Baş Editör
Editör Kurulu
Alan Editörleri
Hacettepe Kimya Mühendisliği Bölümü'nden mezuniyetin ardından Ege Üniversitesi Biyomühendislik Bölümü'nde yüksek lisans ve doktora eğitimlerim boyunca Çevre Biyoteknolojisi temelli biyoprosesler üzerine çalışmalarda bulundum. Organik atıkların dönüşümleri odağında yüksek lisansımda tavuk atıklarından biyogaz üretimi, doktoramda ise şeker endüstrisi atıklaırndan iki aşamalı hibrit sistemlerde biyohidrojen üretimi üzerine tez çalışmalarımı tamamladım. Doktoramdan sonra sentezgaz fermentasyonu ile biyoetanol ve asit üretimleri üzerine çalışmalarda buundum. 2022 yılından beri İzmir Demokrasi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümü'nde görev yapmaktayım son yıllarda döngüsel ekonomi, yaşam döngüsü analizi ve sürdürülebilirlik alanlarında çalışmalara odaklanmış bulunmaktayım.
1974 Balıkesir doğumludur. İlk ve orta ve Üniversite eğitimini Balıkesir'de tamamlamıştır. Balıkesir Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesi olarak ders vermektedir.
Danışma & Yayın Kurulu
Kemal Yurumezoglu is an professor in the Department of Special Education (Gifted Education) at Dokuz Eylul University, Turkey. He received his master’s degree in physics education in 2000 from the University of Paris Diderot (Paris 7), France, and his PhD in science education in 2005 from the University of Strasbourg, France. His research interests are in conceptual physics, gifted education, STEAM education and inquiry-based physics activities.
Doctor of Physical and Mathematical Sciences, specialist in integral geometry and inverse problems.
Education and Academic Career:
• Graduated from Moscow State University (MSU) in 1982.
• Defended his Candidate of Sciences dissertation in 1991 on the topic:
“Certain Classes of Problems in Integral Geometry on Curves and Surfaces.”
• Defended his Doctor of Sciences dissertation in 1998 on the topic:
“New Classes of Problems in Integral Geometry.”
• A student of the prominent scholar, Academician M.M. Lavrentiev.
Scientific Contributions:
Akram Khasanovich has made significant contributions to the development of mathematics:
• Developed methods for studying weakly and strongly ill-posed problems in integral geometry.
• Proved uniqueness theorems for new classes of problems in integral geometry.
• Conducted fundamental research on the stability of solutions for entire classes of ill-posed problems, derived inversion formulas, and proved existence theorems for these problems.
• His work has found applications in medicine, industrial tomography, and geophysics.
Professional Activities:
• Since November 2022, he has been working at the Belarusian-Uzbek Intersectoral Institute of Applied Technical Qualifications.
• Since September 2024, he has been working part-time at the Transport University, actively participating in educational and scientific activities.
• Advocates for the creation of a Department of Mathematical and Physical Sciences focused on interdisciplinary research.
Publications:
Author of more than 150 scientific papers dedicated to integral geometry, inverse problems, and their applications in various fields of science and technology.
S.S.S. Sarma (Full name rarely used in publications: Singaraju Sri Subrahmanya Sarma, born on 24 September 1958), PhD obtained in 1988, is an aquatic ecologist, known for his research contributions in the field of freshwater zooplankton. He is full time Professor of the National Autonomous University of Mexico (= Universidad Nacional Autónoma de México, known in the abbreviated form as UNAM) at its north Mexico City Campus, FESI, Tlalnepantla (Facultad de Estudios Superiores Iztacala). He has published more than 300 articles and book chapters of which more than 285 scientific works are from standard journals, including Nature, indexed in Web of Science (Core collection) / Scopus. He has edited/co-edited 14 special volumes for prestigious publishers including Springer, Elsevier, Francis & Taylor, and Acad. Env. Biol. He is currently Editor of Rotifer News, a virtual newsletter for professional and amateur investigators of phylum Rotifera. He is/was on the Editorial Board of different journals belonging to Standard Publishers such as Springer, Elsevier, MDPI, Frontiers Media SA, Acad. of Env. Biol., Francis & Taylor, Bentham Open, Oxford University Press, Public Library of Science, DergiPark and Biomed Central.
