The impact of archaeological findings on the duration and cost of major infrastructure projects in the light of international standard contracts: An evaluation based on the CR3 contract of the Marmaray Project

Öz

Large-scale infrastructure projects, particularly in regions rich in historical and archaeological assets, face significant schedule and cost risks due to archaeological findings. This study quantitatively analyzes the schedule extensions and cost increases resulting from archaeological discoveries within the CR3 contract of the Istanbul Marmaray Project. The analysis indicates that schedule extensions attributable to archaeological findings led to an increase of up to 2.63 times the original project duration. Similarly, cost increases linked to archaeological discoveries were found to account for 9.8% of the total project budget. Notifications submitted by the contractor regarding archaeological findings, along with the employer’s corresponding change orders, were examined within the context of standard international construction contracts and the FIDIC silver book provisions. The results demonstrate that archaeological discoveries created contractual uncertainties and practical challenges, particularly regarding schedule extensions and cost claims. The findings further highlight that failing to scientifically assess archaeological risks prior to project commencement can have a multiplier effect on project duration and cost. Consequently, the study suggests that in infrastructure projects with high archaeological risk, systematic pre-construction archaeological assessments, clearly defined coordination among stakeholders within the contractual framework, and an integrated risk management approach are critical to minimizing schedule and cost overruns. These results provide actionable insights for effectively integrating archaeological risk management into project management processes.

Anahtar Kelimeler

• Archaeological finds
• variation orders
• time extension
• cost impact
• FIDIC

Uluslararası tip sözleşmeler ışığında arkeolojik buluntuların büyük altyapı projeleri süre ve maliyetine etkisi: Marmaray Projesi CR3 sözleşmesi üzerinden bir değerlendirme

Öz

Büyük altyapı projeleri, özellikle tarihi ve arkeolojik açıdan zengin coğrafyalarda gerçekleştirildiğinde, arkeolojik buluntular nedeniyle önemli süre ve maliyet riskleri ile karşılaşabilmektedir. Bu çalışmada, İstanbul Marmaray projesi kapsamında yürütülen CR3 sözleşmesi özelinde, arkeolojik buluntulara bağlı olarak ortaya çıkan süre uzatımları ve maliyet artışları nicel olarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, arkeolojik buluntuların proje süresi üzerinde son derece belirleyici bir etki yarattığı; bu kapsamda verilen süre uzatımlarının, orijinal proje süresinin 2,63 katına varan bir uzamaya neden olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde, arkeolojik buluntulara bağlı maliyet artışlarının, toplam proje bütçesinde %9,8 oranında bir artışa yol açtığı belirlenmiştir. Yüklenici tarafından yapılan bildirimler ile işverenin bu bildirimlere istinaden verdiği iş değişikliği emirleri, uluslararası tip inşaat sözleşmeleri ve FIDIC gümüş kitap sözleşme koşulları çerçevesinde değerlendirilmiş; arkeolojik buluntuların, özellikle süre uzatımı ve maliyet talepleri bakımından sözleşmesel belirsizlikler ve uygulama güçlükleri yarattığı ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, arkeolojik risklerin proje öncesi aşamada bilimsel yöntemlerle yeterince analiz edilmemesi durumunda, bu risklerin proje süresi ve maliyeti üzerinde çarpan etkisi oluşturduğunu göstermektedir. Çalışmanın sonucunda, arkeolojik risklerin yüksek olduğu altyapı projelerinde, proje öncesi arkeolojik potansiyelin bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesi, paydaşlar arası koordinasyonun sözleşmesel çerçevede açıkça tanımlanması ve entegre bir risk yönetimi yaklaşımının uygulanmasının, süre ve maliyet kayıplarının azaltılması açısından kritik öneme sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışma bulguları, arkeolojik risklerin proje yönetim süreçlerine etkin biçimde entegrasyonu için uygulamaya dönük önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Arkeolojik buluntular
• iş değişikliği emirleri
• süre uzatımı
• maliyet etkisi
• FIDIC

Kaynakça

1. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, Kanun No: 2863, Kabul Tarihi: 21.07.1983.
2. Ancient Monuments and Archaeological Areas Act 1979
3. Decreto Legislativo 22 gennaio 2004, n.42 – Codice dei beni culturali e del paessaggio
4. Law 3028/2002 “On the Protection of Antiquities and Cultural Heritage in General
5. Akçay, C, Tarihi Yarımada İnşaat İşlerinde Arkeolojik Kazı İmalatlarının Süre ve Maliyete Etkisi: Vaka Analizi. Art-Sanat, 16*, 1–29, (2021).
6. Anderson, J. R., & Tall, A., Mitigating archaeological risk in large infrastructure projects: Lessons from London Crossrail. , Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development, 3(2): 105–114, (2013)
7. Candela, A., & Troiano, S., Archaeological discoveries and high-speed rail line construction in Italy: Time and cost effects., International Journal of Construction Management, 16(4): 345–353, (2016).
8. Campana, S., & Dabas, M., Archaeological Impact Assessment: The BREBEMI Project (Italy), Archaeological Prospection, 18(2): 139–148, (2011).

9. Demas, M., Management planning for archaeological sites, Getty Conservation Institute, 27–54, (2000).
10. FIDIC. (2017a). *Conditions of Contract for Construction for Building and Engineering Works Designed by the Employer (Red Book)* (2nd ed.).
11. FIDIC. (2017b). *Conditions of Contract for Plant and Design-Build (Yellow Book)* (2nd ed.).
12. FIDIC. (2017c). *Conditions of Contract for EPC/Turnkey Projects (Silver Book)* (2nd ed.).
13. NEC. (2017). *NEC4 Engineering and Construction Contract (ECC)* (2nd ed.). Thomas Telford.
14. American Institute of Architects. (2017). *AIA Document A201–2017: General Conditions of the Contract for Construction*.
15. Joint Contracts Tribunal. (2016). *JCT Standard Building Contract with Quantities 2016 Edition*.
16. Yapım İşleri Genel Şartnamesi, Resmî Gazete, 30856 (2019, 15 Şubat).
17. Akdermir, S., Türkiye ve Dünya'da Altyapı-Üstyapı Projelerinde Arkeolojik Miras Yönetimi Uygulama Örnekleri ve Standartları, Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (2023).
18. Güneş, B.M., Tarihi Kent Merkezlerinde Metro Yapımı ve Arkeolojik Değerleri Koruma İlişkisi; İstanbul Tarihi Yarımada Örneği, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, (2008).
19. Karaçay, N., Bir Arkeolojik Değerin Keşfi ve Koruma-Sunum Süreci: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yeni Ek Binası, Kent Akademisi Dergisi, 17(3):867-886, (2024).
20. Lyne, E., & Hanna, D., Rådhuspladsen, KBM 3827: Cultural Historical Report, Metro Cityring Excavation. Museum of Copenhagen, (2016).
21. Costa, F., Noble, A., Cities, The Growth of Metro Systems in Madrid, Rome and Athens. Vol 7, İssue 3, (1990).
22. Philippe, F., Habitat II, The City Summit, A Virtual Reconstruction of Ancient Rome, Journal of Cities, (1996).
23. Institution of Civil Engineers. (2015). Conditions of Contract for Civil Engineering Works (7 th ed.). ICE Publishing.
24. Standards Australia. (1997). AS 4000–1997: General Conditions of Contract. SAI lobal.
25. Standards New Zealand. (2013). NZS 3910:2013: Conditions of Contract for Building and Civil Engineering Construction. Standards New Zealand.
26. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.470-483, Resmi Gazete, 27836, (2011)
27. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.138-141, Resmi Gazete, 27836, (2011)
28. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.113, Resmi Gazete, 27836, (2011)
29. Avrasyaconsult, Marmaray Projesi Proje Yönetim Raporları, İstanbul, (2025)