Investigation of the economic and ecological importance of the medicinal leech (Hirudo verbana) population in lake Manyas (Türkiye)

Öz

In this study, a population monitoring survey of medicinal leech (Hirudo verbana) in Lake Manyas was aimed. Between March-October 2024, population density and stock sizes were estimated by measuring the length, weight and condition factors of medicinal leeches at four different stations (Bereketli, Yenisığırcı, Ergili, Kocagöl). As a result of the study, the highest stock size was determined in August (38.908 individuals) and the lowest stock size was determined in October (1.998 individuals). The economic value of Lake Manyas medicinal leech was estimated as 2.221.450 TL and $55.000 in US dollars. Bereketli station stood out as the region with the highest biomass. The condition factor of individuals in Lake Manyas was found to be moderate in general, and the low proportion of broodstock individuals poses a threat to the sustainability of the population. Increasing environmental pressures around the lake, habitat loss and uncontrolled hunting pose a risk for the future of the populations. As a result of this research, periodical medicinal leeches hunting restrictions, stock-based hunting permits and encouragement of medicinal leech breeding are recommended for sustainable management. The findings provide scientific data for both the development of conservation strategies and the sustainability of medicinal leech populations.

Anahtar Kelimeler

• Manyas Lake
• medicinal leech
• Hirudo verbana
• population
• economic importance

Manyas gölü (Türkiye) tıbbi sülük (Hirudo verbana) popülasyonunun ekonomik ve ekolojik öneminin araştırılması

Öz

Bu çalışmada, Manyas Gölü’nün tıbbi sülük (Hirudo verbana) popülasyon izleme araştırması amaçlanmıştır. 2024 yılı Mart-Ekim 2024 ayları arasında aylık olarak dört farklı istasyonda (Bereketli, Yenisığırcı, Ergili, Kocagöl) yapılan örneklemelerde, tıbbi sülüklerin boy, ağırlık ve kondisyon faktörleri ölçülerek popülasyon yoğunluğu ve stok büyüklükleri tahmin edilmiştir. Çalışma sonucunda en yüksek stok büyüklüğü Ağustos ayında (38.908 birey), en düşük stok büyüklüğü ise Ekim ayında (1.998 birey) tespit edilmiştir. Manyas Gölü tıbbi sülük ekonomik değeri ise 2.221.450 TL ve Amerikan doları cinsinden 55.000 $ olarak tahmin edilmiştir. Bereketli istasyonu, en yüksek biyokütleye sahip bölge olarak öne çıkmıştır. Manyas Gölü’ndeki bireylerin kondisyon faktörü genel olarak orta düzeyde bulunmuş; anaç birey oranının düşüklüğü, popülasyonun sürdürülebilirliği açısından tehdit oluşturmaktadır. Göl çevresinde artan çevresel baskılar, habitat kaybı ve kontrolsüz avcılık, popülasyonların geleceği için risk teşkil etmektedir. Araştırma sonucunda sürdürülebilir yönetim için dönemsel avcılık kısıtlamaları, stok temelli avcılık izinleri ve tıbbi sülük yetiştiriciliğinin teşvik edilmesi önerilmektedir. Elde edilen bulgular hem koruma stratejileri geliştirilmesi hem de tıbbi sülük popülasyonlarının sürdürülebilirliği için bilimsel bir veri sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Manyas Gölü
• tıbbi sülük
• Hirudo verbana
• popülasyon
• ekonomik önem

Kaynakça

1. Eken, G., Bozdoğan, M., İsfendiyaroğlu, S., Kılıç, D. T. ve Lise, Y., Türkiye’nin Önemli Doğa Alanları: Marmara Bölgesi, Doğa Derneği Yayınları, (2006).
2. Kasparek, M., Kinzelbach, R., & Karaçetin, E., Distribution and population size of the medicinal leech (Hirudo medicinalis) in Turkey. Hydrobiologia, 441(1–3), 25–33 (2000). https://doi.org/10.1023/A:1017593603905
3. Ramsar Secretariat, List of Wetlands of International Importance, Retrieved from https://www.ramsar.org , (2024).
4. Sağlam, N., Bazı tıbbi sülük türlerinin (Hirudo medicinalis L., 1758 ve Hirudo verbana Carena, 1820) ihracatı, korunması ve sürdürülebilirliği. Journal of FisheriesSciences.com, 5(1), 1–15, (2011). https://doi.org/10.3153/jfscom.2011001
5. Ceylan, M. ve Çetinkaya, O., Eğirdir Gölü Çevresi Sulak Alanlarında Tıbbi Sülük Avcılığı ve Ekonomisi Üzerine Araştırmalar, Türkiye Parazitoloji Dergisi, 41(2), 96, (2017).
6. Elliott, J. M. ve Tullett, P., The effects of temperature, atmospheric pressure and season on the swimming activity of the medicinal leech, Hirudo medicinalis (Hirudinea; Hirudinidae), in a Lake District tarn. Freshwater Biology, 16(3), 405–415, (1986). https://doi.org/10.1111/j.1365-2427.1986.tb00981.x
7. Sağlam, N. ve Dörücü, M. (2002). Observations on the ecology of the freshwater leech Helobdella stagnalis (Hirudinoidea: Glossiphoniidae), new for Turkey. Zoology in the Middle East, 25(1), 115–120. https://doi.org/10.1080/09397140.2002.10637912120
8. Sparre, P. ve Venema, S. C., Introduction to tropical fish stock assessment, Part I: Manual. FAO Fisheries Technical Paper, 306, (1998).

9. Ceylan, M., Determination of ecology, population size and prey yield of medical leech (Hirudo verbana Carena, 1820) populations in the wetlands around Lake Eğirdir (Doctoral dissertation). Süleyman Demirel University, Institute of Science and Technology, Department of Basic Sciences of Aquaculture, (2016).
10. Kasparek, M., Demirsoy, A., Akbulut, A., Akbulut, N. E., Çalışkan, M. ve Durmuş, Y., Distribution and status of the medicinal leech (Hirudo medicinalis L.) in Turkey. Hydrobiologia, 441(1), 37–44, (2000). https://doi.org/10.1023/A:1017555322002
11. Demirsoy, A., Kasparek, M., Akbulut, A., Durmuş, Y., Akbulut, N. ve Çalışkan, M., Phenology of the medicinal leech, Hirudo medicinalis L., in north-western Turkey. Hydrobiologia, 462, 19–24, (2001).
12. Sağlam, N., Dörücü, M., Özdemir, Y., Şeker, E. ve Sarıeyyupoğlu, M., Distribution and economic importance of medicinal leech, Hirudo medicinalis (Linnaeus, 1758) in Eastern Anatolia/Turkey. Lauterbornia, 65, 105–118, (2008).
13. Sağlam, N., Özbay, Ö., Demir, T., Balcı, M., Pala, A. ve Kılıç, A., Effect of water quality on monthly density variation of the endangered southern medicinal leech Hirudo verbana Carena, 1820 (Hirudinea: Arhynchobdellida: Hirudinidae). Acta Zoological Bulgarica, 70, 433-441, (2018).
14. Wilkin, P. J., A study of the medicinal leech, Hirudo medicinalis (L), with a strategy for its conservation (Doctoral dissertation, Imperial College London, University of London), (1987).
15. Wilkin, P. J. ve Scofield, A. M., The structure of a natural population of the medicinal leech, Hirudo medicinalis, at Dungeness, Kent. Freshwater Biology, 25(3), 539–546, (1991).
16. Ceylan, M. ve Çetinkaya, O., Size and structure of the Mediterranean medicinal leech, Hirudo verbana populations inhabiting wetlands around Lake Eğirdir, Turkey, Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 38(4), (2021).
17. Ceylan, M., Tıbbi Sülüklerin Ekonomik ve Ekolojik Etkileri - Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi. Uluslararası Tıbbi Sülük Çalıştayı, 15-16 Nisan 2025, Isparta (2025).
18. Uzun, M., Analysis of Manyas Lake surface area and shoreline change over various periods with dsas tool. Türkiye Uzaktan Algılama Dergisi, 6(1), 35-56, (2024).
19. Kutschera, U. ve Elliott, J., The European medicinal leech Hirudo medicinalis L.: Morphology and occurrence of an endangered species. Zoosystematics and Evolution, 90(2), 271–280, (2014).