Türkiye’deki bazı Polygala taksonlarında çiçek gelişiminin incelenmesi

Öz

Bu araştırmada, Türkiye’de doğal olarak yayılış gösteren Polygalaceae familyasına bağlı Polygala vulgaris L., P. monspeliaca L. ve P. anatolica Boiss. & Heldr. türlerinin çiçek gelişimi, histolojik ve taramalı elektron mikroskobu teknikleri uygulanarak ortaya konulmuştur. Çiçek gelişimi, apikal meristemin floral meristeme dönüşümüyle başlamıştır. Erkek organ taslaklarının başlangıcı, dişi organ taslağından önce başlamıştır. Farklı çiçek tomurcuklarından alınan kesitlerle tohum taslaklarının anatrop şekilde teşekkül ettiği, iki integüment taşıdığı bitegmik (çift integümentli) olduğu ve tohum taslaklarının krassinusellat tipte göründüğü belirlenmiştir. Bu verilerin sonucunda karşılaştırılan türlerin embriyolojik olarak farklılık göstermediği belirlenmiştir. Taramalı elektron mikroskobu ve stereo mikroskobu incelenmelerinde petal yüzeyinde çok sayıda düzensiz girintili çıkıntılı bölümlerin oluştuğu ve gelişim evreleri tamamlandıkça kütikula yoğunluğunun arttığı tespit edilmiştir. Stigma parçalarının ayrı göründüğü, stamenlerindeki filamentlerinin korolla loplarına yapışık kılıf içinde geliştiği ve tomurcukların gelişim evreleri boyunca stilusların büyük ölçüde uzadığı gözlemlenmiştir. Çalışma sonucunda, Türkiye’deki 3 Polygala türünün çiçek gelişimi ve özellikleri ilk defa çalışılarak akraba taksonlar arasında karşılaştırmalı sistematik çalışmalara embriyoloji açısından veri sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Çiçek gelişimi
• Embriyoloji
• Polygalaceae
• Polygala
• SEM

An investigation of floral development in some Polygala taxa of Türkiye

Öz

In this study, the flower development of Polygala anatolica Boiss. & Heldr., P. monspeliaca L. and P. vulgaris L., species belonging to the Polygalaceae family, which naturally grows in Türkiye, was revealed by applying histological and scanning electron microscopy techniques. Flower development begins with the variation of the apical meristem into the floral meristem. The onset of the pistil primordia preceded the pistil primordia. Sections taken from different flower buds revealed that the ovules were orthotropic (atropous), produce two integuments, were bitegmic (double integuments), and appeared crassinucellate. These data indicated that the compared species showed no embryological differences. Scanning electron microscopy and stereomicroscopy revealed the formation of numerous irregularly indented and ridged areas on the petal surface, and the cuticle density increased as developmental stages progressed. The stigma lobes appeared distinct, the stamen filaments developed within sheaths attached to the corolla lobes, and the styles elongated significantly throughout the bud developmental stages. This study provides the first study of the floral development and characteristics of three Polygala species in Türkiye, providing embryological data for comparative systematic studies among related taxa.

Anahtar Kelimeler

• Flower development
• embryology
• Polygalaceae
• Polygala
• SEM

Kaynakça

1. Eriksen, B. ve Persson, C., Polygalaceae, In: Flowering Plants· Eudicots, Springer, 345–363, (2007).
2. Bernardi, L., Consideraciones taxonómicas y fitogeográficas acerca de 101 Polygalae Americanas, 1. Real Jardín Botánico, 2000.
3. Pastore, J. F. B., Abbott, J. R., Neubig, K. M., Van Den Berg, C. M., Mota, C. D. A., Cabral, A. ve Whitten, W. M., Phylogeny and biogeography of Polygala (Polygalaceae), Taxon, 68, 4, 673–691, (2019), doi: 10.1002/tax.12119.
4. Stirton, C. H. ve Du Puy, D. J., A new species of Baphia (Leguminosae: Papilionoideae) from Madagascar, Kew Bulletin, 289–291, (1992).
5. Polygalaceae Hoffmanns. & Link | Plants of the World Online | Kew Science. http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000688-2 (05.08.2021).
6. Çakılcıoğlu, U., Türkoğlu, İ. ve Kürşat, M., Harput (Elazığ) ve çevresinin etnobotanik özellikleri, Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 5, 2, 22–28, (2007).
7. Honda, G., Yeşilada, E., Tabata, M., Sezik, E., Fujita, T., Takeda, Y., Takaishi, Y. ve Tanaka, T., Traditional medicine in Turkey VI. Folk medicine in West Anatolia: Afyon, Kütahya, Denizli, Muğla, Aydin provinces, Journal of Ethnopharmacology, 53, 2, 75–87, (1996).
8. Deniz, L., Serteser, A. ve Kargıoğlu, M., Uşak Üniversitesi ve yakın çevresindeki bazı bitkilerin mahalli adları ve etnobotanik özellikleri, Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 10, 1, 57–72, (2010).

9. de Saint-Hilaire, A. ve Moquin-Tandon, A., Premier mémoire sur la famille des Polygalées: contenant des recherches sur la symétrie de leurs organes. Imprimerie de A. Belin, rue des Mathurins Saint-Jacques, no. 14, (1828).
10. Prenner, G., Floral development in Polygala myrtifolia (Polygalaceae) and its similarities with Leguminosae, Plant Systematics and Evolution, 249, 1, 67–76, (2004).
11. Cullen, J., Polygala L. Davis, P. H. (Edt.) In: Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press, 533–539, (1965).
12. Milby, T. H., Studies in the floral anatomy of Polygala (Polygalaceae), American Journal of Botany, 63, 10, 1319–1326, (1976). doi: https://doi.org/10.1002/j.1537-2197.1976.tb13217.x.
13. De Kock, C., Minnaar, C., Lunau, K., Wester, P., Verhoeven, C., Schulze, M. J., Randle, M. R., Robson, C., Bolus, R. H. ve Anderson, B., The functional role of the keel crest in Polygala myrtifolia (Polygalaceae) and its effects on pollinator visitation success, South African Journal of Botany, 118, 105–111, (2018). doi: 10.1016/j.sajb.2018.06.011.
14. Polat, M. ve Aşkın, M. A., Meyve ağaçlarında çiçek tomurcuğu oluşumu, Genel Meyvecilik (Meyve Yetiştiriciliğinin Esasları), Gerçekçioğlu, R., Bilgener, Ş., Soylu, A. (eds.). Nobel Yayın Dağıtım, 53–83, (2008).
15. Algan, G., Bitkisel dokular için mikroteknik. Fırat Üniversitesi Fen Fakültesi Yayınları, Bot. No. 1, (1981).
16. Echlin, P., Sample Stabilization for Imaging in the SEM, In: Handbook of Sample Preparation for Scanning Electron Microscopy and X-Ray Microanalysis, Springer, 137–183, (2009).
17. Davis, G. L., Systematic Embryology of Angiosperms. John Wiley and Sons, Inc., New York, (1966).
18. Fritz Netolitzky, Anatomie der angiospermen-samen, (1926).
19. Corner, E. J. H. ve Corner, E. J. H., The Seeds of Dicotyledons: Volume 1, c. 1. Cambridge University Press, (1976).
20. Verkerke, W. ve Bouman, F., Ovule Ontogeny and Its Relation to Seed-Coat Structure in some Species of Polygala (Polygalaceae), Botanical Gazette, 141, 3, 277–282, (1980). doi: 10.1086/337156.
21. Verkerke, W., Ovules and seeds of the Polygalaceae, Journal of the Arnold Arboretum, 66, 3, 353–394, (1985).
22. Galati, B. G., Rosenfeldt, S. ve Tourn, G. M., Embryological studies in Lotus glaber (Fabaceae), Annales Botanici Fennici, 43, 2, 97–106, (2006). [Çevrimiçi]. Available at: http://www.jstor.org/stable/23727193.
23. Bello, M. A., Hawkins, J. A. ve Rudall, P. J., Floral ontogeny in Polygalaceae and its bearing on the homologies of keeled flowers in Fabales, International Journal of Plant Sciences, 171, 5, 482–498, (2010).
24. Westerkamp, C. ve Weber, A., Keel flowers of the Polygalaceae and Fabaceae: a functional comparison, Botanical Journal of the Linnean Society, 129, 3, 207–221, (1999).
25. van Royen, P. ve van Steenis, C. G. G. J., Eriandra, a new genus of Polygalaceae from New Guinea, Journal of the Arnold Arboretum, 33, 1, 91–95, (1952).
26. Styer, C. H., Comparative anatomy and systematics of Moutabeae (Polygalaceae), Journal of the Arnold Arboretum, 58, 2, 109–145, (1977).
27. Payer, J. B., Organogenic de la Classe de Polygalinees, Annales des Sciences Naturelles; Botanique, 3, 15, 346–358, (1851).
28. Dönmez, A. A., Uğurlu-Aydın, Z. ve Yüzbaşıoğlu, S., On the border of extinction and speciation, Polygala seyfegoluensis (Polygalaceae), a new species from marshy habitat, Central Türkiye: Under the threat of climate change, water retreat, and subsequent degradation, Turkish Journal of Botany, 48, 1, 44–56, (2024). doi: 10.55730/1300-008X.2793.