Araştırma Makalesi

Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti

Cilt: 23 Sayı: 1 29 Ocak 2021
PDF İndir
TR EN

Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti

Öz

Son yıllarda internet kullanımının artmasıyla insanların bilgi ve haber alma kaynakları da değişmiştir. Radyo, televizyon, gazete ve dergi gibi geleneksel medya platformları yerine sosyal medya platformlarının kullanımı giderek artmaktadır. Geleneksel medyada haberler belirli bir kaynak tarafından gönderilirken, sosyal medyada her kullanıcı bir haber kaynağı olabilmektedir. Bu da sosyal medyadaki haberlerin bir süzgeçten geçirilmeden paylaşılmasına ve sahte haberlerin büyük bir hızla yayılmasına neden olmaktadır. Sahte haber; propaganda, provokasyon veya insanları yanıltma amacıyla sahte veya provokatif kullanıcılar tarafından yayılan haberlerdir. Dikkat çekici özellikte oldukları için sosyal medya aracılığı ile çok kısa sürede yayılabilmektedirler. Bu nedenle sahte haberlerin en kısa sürede tespit edilmesi büyük öneme sahiptir. Çoğu sosyal medya platformunda sahte haber tespiti uzmanlar tarafından yapılmaktadır. Çok yoğun paylaşım trafiği bulunan sosyal medya platformlarında uzmanlar tarafından kısa sürede sahte haber tespiti mümkün olmamaktadır. Bu da sahte haberin kısa sürede çok kişi tarafından paylaşılmasına neden olmaktadır. Bu nedenle yarı otomatik ve otomatik sahte haber tespiti sistemleri, uzmanlara göre daha kısa sürede sahte haber tespitini sağlayabilmektedir. Sahte haberleri kısa sürede tespit edebilmek için otomatik tespit sistemlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Türkçe dilinde, denetimli ve denetimsiz makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak Twitter üzerinde sahte haber tespiti yapılmış ve sonuçları incelenmiştir. Denetimsiz öğrenme algoritmalarından, K-ortalamalar (K-means), Negatif Olmayan Matris Çarpımı (Non-Negative Matrix Factorization-NMF) ve Doğrusal Diskriminant Analizi (Linear Discriminant Analysis-LDA); denetimli öğrenme algoritmalarından, K En Yakın Komşu (K Nearest Neighbor-KNN), Destek Vektör Makinaları (Support Vector Machines-SVM) ve Rassal Orman (Random Forest-RF) algoritmaları ile tahmin yapılmıştır. Her bir algoritma 100 defa çalıştırılarak ortalama F1 metrik değerleri incelenmiştir. Denetimli öğrenme algoritmalarında 0.86 F1-metrik değeriyle başarılı sonuçlar alınmıştır. Denetimsiz öğrenme algoritmalarının F1-metrik değeri ise 0.72'de kalmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Del Vicario, M. vd., The spreading of misinformation online, Proceedings of the National Academy of Sciences, 113, 3, 554–559, (2016).
  2. Twitter, "KAMUOYUNA DUYURU İletişim Başkanlığı, vatandaşlardan hiçbir şekilde kredi kartı bilgilerini talep etmez. Kurumumuzun adı ve logosu ile yayılan “elektrik ve doğal gaz fatura iadesi” bildirimi, dolandırıcıların milletimizin devletimize olan güvenini kötüye, [Tweet]" (2020). https://twitter.com/iletisim/status/1213530046733979649, (04.1.2020).
  3. Twitter, "Yoğun kar yağışı,buzlanma ve soğuk nedeniyle, 07 Ocak 2020 Salı günü, il merkezi dışında kalan resmi ve özel tüm okul ve kurumlarımızda (okul öncesi, ilkokul, ortaokul, lise ve yaygın eğitim kurumları) eğitim öğretime bir gün ara verilmiştir. [Tweet]", (2020). https://twitter.com/eskvalilik/status/1214309576939573248, (07.1.2020).
  4. Ihlas Haber Ajansi, Eskişehir’de sahte hesaptan kar tatili mesajı atıldı, 2020. https://www.iha.com.tr/haber-eskisehirde-sahte-hesaptan-kar-tatili-mesaji-atildi-821170/, (06.1.2020).
  5. Shu, K., Sliva, A., Wang, S., Tang, J. ve Liu, H., Fake News Detection on Social Media, ACM SIGKDD Explorations Newsletter, 19, 1, 22–36, (2017).
  6. Newman, N., Fletcher, R., Kalogeropoulos, A. ve Nielsen, R., Reuters Institute Digital News Report 2018, Teknik Rapor, Reuters Institute for the Study of Journalism, Oxford, (2018).
  7. Newman, N., Fletcher, R., Kalogeropoulos, A. ve Nielsen, R., Reuters Institute Digital News Report 2019, Teknik Rapor, Reuters Institute for the Study of Journalism, Oxford, (2019).
  8. Zhao, X. ve Jiang, J., An empirical comparison of topics in twitter and traditional media, Singapore Management University School of Information Systems Technical paper series, (2011).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Ocak 2021

Gönderilme Tarihi

25 Nisan 2020

Kabul Tarihi

23 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 23 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Taşkın, S. G., Küçüksille, E. U., & Topal, K. (2021). Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 23(1), 151-172. https://doi.org/10.25092/baunfbed.843909
AMA
1.Taşkın SG, Küçüksille EU, Topal K. Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2021;23(1):151-172. doi:10.25092/baunfbed.843909
Chicago
Taşkın, Süleyman Gökhan, Ecir Uğur Küçüksille, ve Kamil Topal. 2021. “Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 23 (1): 151-72. https://doi.org/10.25092/baunfbed.843909.
EndNote
Taşkın SG, Küçüksille EU, Topal K (01 Ocak 2021) Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 23 1 151–172.
IEEE
[1]S. G. Taşkın, E. U. Küçüksille, ve K. Topal, “Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti”, BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi, c. 23, sy 1, ss. 151–172, Oca. 2021, doi: 10.25092/baunfbed.843909.
ISNAD
Taşkın, Süleyman Gökhan - Küçüksille, Ecir Uğur - Topal, Kamil. “Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 23/1 (01 Ocak 2021): 151-172. https://doi.org/10.25092/baunfbed.843909.
JAMA
1.Taşkın SG, Küçüksille EU, Topal K. Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2021;23:151–172.
MLA
Taşkın, Süleyman Gökhan, vd. “Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 23, sy 1, Ocak 2021, ss. 151-72, doi:10.25092/baunfbed.843909.
Vancouver
1.Süleyman Gökhan Taşkın, Ecir Uğur Küçüksille, Kamil Topal. Twitter üzerinde Türkçe sahte haber tespiti. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 01 Ocak 2021;23(1):151-72. doi:10.25092/baunfbed.843909

Cited By