Araştırma Makalesi

Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme

Cilt: 1 Sayı: 1 30 Haziran 2024
PDF İndir
EN TR

Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme

Öz

Hukuk mesleğinin icrasında yapay zekânın avukatlar, savcılar, hâkimler, noterler ve hukukçu akademisyenler için sağlayabileceği kolaylıklar ve riskler üzerinde titizlikle düşünülmesi gerekmektedir. Hukukçu akademisyen, avukat ya da noterler yapay zekâ araçlarından farklı şekillerde yararlanabilirler. Gerekli bilgi ve veriye ulaşmak, oluşturulmuş ve sonradan işlenmiş veriye ulaşmak ve hazır olarak oluşturulan kalıpları kullanmak gibi kolaylıklar akla ilk gelen yapay zekâ kullanım alanlarına örnek olarak gösterilebilir. Fakat bu aşamalardan daha ileri bir uygulama olanı, karar verme konumunda olan bir savcı veya özellikle de nihai kararları oluşturan bir hâkimin, yapay zekâ tarafından hazırlanan bir mahkeme kararından yararlanarak, kendi yorumunu da katarak, hüküm kurması veya mahkeme kararının tamamen bir yapay zekâ/bot tarafından verilmesi aşamasıdır. Hukuk alanında yapay zekâdan nasıl yararlanılacağı ve ne tür sorunlar doğurabileceğine ilişkin tartışmalar devam etmektedir. Bununla beraber artık yapay zekâ hâkimlerin hukuki uyuşmazlıkları çözdüğü örnek uygulamalar da ortaya çıkmaktadır. Dünyada yapay zekâ çalışmalarında öncü ülkeler arasındaki rekabet hız kazanırken bir teori veya hayalden artık uygulamaya geçildiği görülüyor. Bugün artık Estonya’dan ABD ve İngiltere’ye, Japonya’dan Çin’e kadar birçok ülkede yapay zekâ hakimler ve arabuluculara başvuruluyor. Bu çalışmada, yapay zekâ alanında teorik öncülüğü üstlenen Japonya ve pratik öncülüğü yürüten ABD’deki yapay zekâ ilişkili hukuk çalışmaları hakkında kısaca bilgi verilmiş; birbiriyle küresel rekabeti sürdüren ve yapay zekâ uygulama örnekleriyle ABD ve Çin ile AB’deki yapay zekâ çalışmalarına değinilmiştir. Bununla, Dünya uygulamalarına bakarak bu konuya yeni başlayan ülkelerdeki çalışmalar için model alınabileceği umulmaktadır. Bu çalışmada, yapay zekâ hâkimlerin karar verme araçları ile Japonya, ABD ve Çin’deki yapay zekâ hukuk uygulamalarına ve AB’deki yapay zekâ ile ilgili mevzuat çalışmalarına yer verilmiştir. Çalışmada, diğer ülke örneklerinden çıkarılabilecek dersler ve hukuk alanındaki yapay zekâ çalışmalarında dikkat edilmesi gereken konular hakkında da öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arf C, ‘Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir?’ Atatürk Üniversitesi -Üniversite Çalışmalarını Muhite Yayma ve Halk Eğitimi Yayınları Konferanslar, Seri No: 1 (1959) 91
  2. Arruda A, ‘Legal Research Reimagined: The New ROSS’ (ROSS News 8 Temmuz 2018) Erişim Tarihi 10 Eylül 2022
  3. Claude ES and others ‘The Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence, Dartmouth College’ New Hampshire, (1956) Erişim Tarihi 01 Nisan 2023
  4. Edge W and Reuters T, Erişim Tarihi 21 Haziran 2022
  5. European Comission, Ethics Guidelines for Trustworthy AI (2019) Erişim Tarihi 1 Ağustos 2022
  6. European Commission, ‘Final White Paper on Artificial Intelligence- A European Approach to Excellence and Trust’ (COM (2020) 65 Final, 19 February 2020) Erişim Tarihi 9 Ağustos 2022
  7. European Commission, ‘Proposal for a Regulation of The European Parliament and of The Council Laying Down Harmonised Rules on Artifıcial Intelligence (Artificial Intelligence Act) and Amending Certain Union Legislative Acts’ (COM(2021) 206 Final 2021/0106 (COD, 21 April 2021) Erişim Tarihi 15 Haziran 2022
  8. European Parliament, ‘Resolution on Civil Law Rules on Robotics’ (8_TA (2017) 0051, A8-0005/2017, 16 February 2017) Erişim Tarihi 2 Ağustos 2023

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

30 Nisan 2024

Kabul Tarihi

9 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 1 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Oğurlu, Y. (2024). Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme. Balıkesir Üniversitesi Hukuk Dergisi, 1(1), 1-24. https://izlik.org/JA22DA84WF
AMA
1.Oğurlu Y. Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme. BAÜNHD. 2024;1(1):1-24. https://izlik.org/JA22DA84WF
Chicago
Oğurlu, Yücel. 2024. “Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme”. Balıkesir Üniversitesi Hukuk Dergisi 1 (1): 1-24. https://izlik.org/JA22DA84WF.
EndNote
Oğurlu Y (01 Haziran 2024) Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme. Balıkesir Üniversitesi Hukuk Dergisi 1 1 1–24.
IEEE
[1]Y. Oğurlu, “Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme”, BAÜNHD, c. 1, sy 1, ss. 1–24, Haz. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22DA84WF
ISNAD
Oğurlu, Yücel. “Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme”. Balıkesir Üniversitesi Hukuk Dergisi 1/1 (01 Haziran 2024): 1-24. https://izlik.org/JA22DA84WF.
JAMA
1.Oğurlu Y. Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme. BAÜNHD. 2024;1:1–24.
MLA
Oğurlu, Yücel. “Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme”. Balıkesir Üniversitesi Hukuk Dergisi, c. 1, sy 1, Haziran 2024, ss. 1-24, https://izlik.org/JA22DA84WF.
Vancouver
1.Yücel Oğurlu. Dünyadan Örnekleriyle Mahkemelerde Yapay Zekâ Hâkim Uygulamaları: Hedefler ve Mevcut Duruma Dair Bir Değerlendirme. BAÜNHD [Internet]. 01 Haziran 2024;1(1):1-24. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22DA84WF