Atatürk'ün vizyoner liderliği ve tam bağımsız Türkiye Cumhuriyeti vizyonunun Westley ve Mintzberg'in vizyoner liderlik modeli çerçevesinde değerlendirilmesi

Öz

Belirsizlik ve değişimin gerekli olduğu ortamlar duruma has bir liderlik anlayışı olan vizyoner liderliğin doğuşuna zemin hazırlar. Osmanlı İmparatorluğu’nun Birinci Dünya Savaşı’ndan çıktığı, bir milletin çaresizlik, belirsizlik ve ümitsizlik içerisinde olduğu bir dönemde adeta bir meşale gibi ortamı aydınlatan Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’te bu dönemde milletine bir gelecek hayali, vizyon sunmuş ve vizyoner bir lider olarak belirmiştir. Öyle ki bu vizyon milli egemenliğe dayanan tam bağımsız yeni bir Türk devleti kurmaktır. Şam’dan İstanbul’a oradan Samsun ve Anadolu’ya uzanan yolculuğunda Mustafa Kemal Atatürk önemli kararlar ve faaliyetlerde bulunmuştur. Günümüz politik zemini ve örgütlerin deneyimlediği belirsizlik ve değişim yoğun ortamda yol gösterici olarak Atatürk’ün sergilediği liderlik yaklaşımı önemli notlar içermektedir. Bu kapsamda Atatürk’ün ortaya koyduğu bağımsız Türkiye Cumhuriyeti vizyonun gelişimi, tarihsel olaylar noktasında Westley ve Mintzberg'in Vizyoner Liderlik Modeli çerçevesinde ele alınmış, 100. yılını tamamlayan Cumhuriyetin kökenlerine ilişkin teorik zeminde bir değerlendirme yapılmıştır. Bu şekilde Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün dünya tarafından vurgulanan vizyoner yönüne ilişkin farkındalığın arttırılması ve tarihsel süreçte cumhuriyetin kuruluşuna yönelik bilgilerin sistematik bir şekilde sunulması ile vziyoner liderlik literatürüne katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Cumhuriyet
• Vizyoner liderlik
• Vizyon
• Westley ve Mintzberg
• Postmodern liderlik yaklaşımı

An evaluation of Atatürk's visionary leadership and the vision of a fully independent Turkish Republic within the scope of Westley and Mintzberg's visionary leadership model

Öz

Environments where uncertainty and change are necessary pave the way for the emergence of visionary leadership, which is a leadership understanding unique to the situation. Great Leader Mustafa Kemal Atatürk, who illuminated the environment like a torch at a time when the Ottoman Empire came out of the World War I and a nation was in despair, uncertainty and hopelessness, presented a vision of the future to his nation and emerged as a visionary leader. So much so that this vision is to establish a new fully independent Turkish state based on national sovereignty. Mustafa Kemal Atatürk made important decisions and activities during his journey from Damascus to Istanbul and from there to Samsun and Anatolia. Atatürk's leadership approach as a guide in today's political ground and the uncertainty and change-intensive environment experienced by organizations contains important notes. In this context, the development of the vision of the Independent Republic of Turkey put forward by Atatürk was handled within the framework of the Visionary Leadership Model of Westley and Mintzberg at the point of historical events, and an evaluation was made on the theoretical ground regarding the origins of the Republic, which completed its 100th anniversary. In this way, it is aimed to contribute to the visionary leadership literature by raising awareness about the visionary aspect of Mustafa Kemal Atatürk, the founder of the Republic of Turkey, which is emphasized by the world, and by presenting information about the establishment of the Republic in a systematic way in the historical process.

Anahtar Kelimeler

• Republic of Turkey
• Visionary leadership
• Vision
• Westley and Mintzberg
• Postmodern leadership approach

Kaynakça

1. Ahmad, F. (2007). Bir kimlik peşinde Türkiye. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
2. Atay, F. R. (1999). Mustafa Kemal'in mütareke defteri ve 19 mayıs. Yenigün Haber Ajansı Yayınları.
3. Aybars, E. (1995). Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları.
4. Aydemir, Ş.S. (1971). Tek adam (1919-1922). RemziKitabevi.
5. Barutçugil, İ. S. (2014). Liderlik. Kariyer Yayınları.
6. Borak, S. (2004). Atatürk. Kırmızı Beyaz Yayınları.
7. Bozdağ, İ. (2006). Atatürk'ün evrensel boyutları. Emre Yayınları.
8. Carton, A. M., Murphy, C. & Clark, J. R. (2014). A (blurry) vision of the future: How leader rhetoric about ultimate goals ınfluences performance. Academy of Management Journal, 57(6), 1-54.

9. Cebesoy, A. F. (2000). Tarih/Kültür dizisi:15. Temel Yayınları.
10. Conley, D. T. (1996). Are you ready to restructure? A guidebook for educators, parents, and community members. Thousand Oaks, Corwin Press.
11. Doğanay, R. (2003). Atatürk'ün askeri yaşamında Suriye günleri. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, XIX (55), 203-204.
12. Douglas, A., Burtis, J. O. & Pond-Burtis, L. K. (2001). Myth and leadership vision: Rhetorical manifestations of cultural force. Journal of Leadership & Organizational Studies, 7(4), 55-69.
13. Eranıl, A. K. (2018). Investigating the educational perspective of Atatürk, the visionary leader. Ş.Ş. Erçetin (Ed.), chaos, complexity and leadership 2016 in (pp. 527-535). Springer International Publishing.
14. Goleman, D. (2000). Leadership that gets results. Harvard Business Review, 3, 82-83.
15. Goleman, D. (2001). An EI-based theory of performance. The emotionally intelligent workplace: How to select for, measure, and improve emotional intelligence in individuals, groups, and organizations, 1(1), 27-44.
16. Joy, M. (2018). Are you a visionary leader?. Pallikkutam, 2, 52-54.
17. Kantabutra, S. (2006). Relating vision-based leadership to sustainable business performance: A Thai perspective. Leadership Review, (6), 37-53.
18. Kantabutra, S. (2008). What do we know about vision?. Journal of Applied Business Research, 24(2), 127-38.
19. Kearney, E., Shemla, M., Knippenberg, D. & Scholz, F. A. (2019). A paradox perspective on the ınteractive effects of visionary and empowering leadership. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 155, 20-30.
20. Kılıç, A. (1955). Kılıç Ali hatıralarını anlatıyor. Sel Yayınları.
21. Kirkpatrick, S. A., & Locke, E. A. (1999). Direct and indirect effects of three core charismatic leadership components on performance and attitudes. Journal of Applied Psychology, 81(1), 36–51.
22. Kocatürk, U. (1999). Doğumundan ölümüne kadar kaynakçalı Atatürk günlüğü. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
23. Kotter, J. (1996). Leading change. Harvard Business School Press.
24. Lipton, M. (1996). Demystifying the development of an organizational vision. Sloan Management Review, 37(4), 83-91.
25. Ludwig, A. M. (2002). King of the mountain: The nature of political leadership. University Press of Kentucky.
26. Manning, T. & Robertson, B. (2002). The dynamic leader–leadership development beyond the visionary leader. Industrial and Commercial Training, 34(4), 137 – 143.
27. Mütercimler, E. (2005). Bu vatan böyle kurtuldu, Alfa Yayınları.
28. Mütercimler, E. (2008). Fikrimizin rehberi Gazi Mustafa Kemal, Alfa Yayınları.
29. Nanus, B. (1992). Visionary leadership: Creating a compelling sense of direction for your organization. Jossey-Bass.
30. Nwankwo, S. & Richardson, B. (1996). Quality management through visionary leadership. Managing Service Quality, 6(4), 44–47.
31. Oral, M. (2003). Emperyalizm karşısında ilk bağımsızlık mücadelesi: Türk Kurtuluş Savaşı, Atatürk ve Atatürkçü düşünce. Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
32. Osborne, C. (2008). Leadership. Dorling Kindersley Limited.
33. Salim K., & Yalçın, E.S. (1994). Mustafa Kemal Paşa’nın Dokuzuncu Ordu Müfettişliğine tayininde Osmanlı Genelkurmayının rolü. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, X(29), Retrieved from http://www.atam.gov.tr/atam-dergisi/sayi-29 on 18 August 2023.
34. Sashkin, M. (1988). The visionary leader. Jossey-Bass.
35. Şahin, C. & Şahin, M. (2013). Düşünceden eyleme: Türk devriminin düşünce boyutunun uygulamaya yansıması süreci. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 13(27), 137-166.
36. Şahin, M. (2015). Cumhuriyet'in temelinin atılması yolunda Atatürk'ün Mondros Mütarekesi sonrası Şişli günleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (55), 213-237.
37. Şensoy, N. (2001). Atatürk ve modern Türkiye. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
38. Tağ, M. N. (2011). Vizyon geliştirme. T. T. Turaboğlu (Ed.), işletmecilikte güncel konular in (pp.275-304). Ekin Yayınevi.
39. Taşkıran C. & Yüceer, N. (1999). Atatürk'ün Samsun'a çıkışı ve Kurtuluş Savaşı'nın başlatılmasına dair belgeler. Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
40. Türkmen, Z. (2002). Yeni devletin şafağında Mustafa Kemal (Ekim 1918-Ocak 1920), Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
41. Van der Walt, J. L., Kroon, J. & Fourie, B. J. (2004). The importance of a vision and mission for small, medium-sized and large businesses. South African Journal of Economic and Management Sciences, 7(2), 206-220.
42. Van Knippenberg, D. & Stam, D. (2014). Visionary leadership. D. Day (Ed.), the oxford handbook of leadership and organizations in (pp. 241–259), Oxford University Press.
43. Venus, M., Stam, D. & Van Knippenberg, D. (2019). Visions of change as visions of continuity. Academy of Management Journal, 62(3), 667-690.
44. Walt, J. L., Kroon, J. & Fourie, B. J. (2004). The importance of a vision and mission for small, medium-sized and large businesses. SAJEMS, 7(2), 206-220.
45. Westley, F. & Mintzberg, H. (1989). Visionary leadership and strategic management. Strategic Management Journal, 10, 17-32.
46. Yıkılmaz, İ. (2021). An evaluation of the leadership behavior of Mustafa Kemal Atatürk in terms of post-modern leadership styles. New Era International Journal of Interdisciplinary Social Researches, 6(9), 70-83.
47. Zekeriya, T. (2010). Mütarekeden milli mücadeleye Mustafa Kemal Paşa 1918-1919, Bengi Yayınları.